प्री (prI)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्री (ङ) प्रीङ् r. 4th cl. (प्रीयते) (ञ) प्रीञ् r. 9th cl. (प्रीणाति प्रीणीते) and
1st and 10th cls. (प्रियति-ते प्राययति-ते) or प्रीणयति 1. To please,  to
delight,  to satisfy.
	 2. To be pleased or satisfied.
	 3. To desire
or love.

Capeller Eng

English

 1 प्री प्रीणा॑ति प्रीणीते॑ प्रीयते (°ति),  pp.
   प्रीत॑
(q.v. ) A.
  please gladden,  rejoice,  propitiate
 also = M.
  be glad or
cheerful,  delight in,  be content or pleased with,  be fond of (gen.  , 
instr.
  ,  loc.
 ,  or abl.
 ). C.
  प्रीणयति = S.
 A.
 
 D.
  प्रि॑प्रीषति wish to
please or propitiate. — आ A.
  please,  satisfy,  gladden,  propitiate. M.
 
be glad,  rejoice. सम् (प्रीयते) be glad or cheerful,  delight in
(loc.  or abl.
 ). — Cf.  आप्रीत,  प॑रिप्रीत,  संप्रीत.

 2 प्री (—°) friendly to,  delighting in. 

Yates

English

 प्री (य,  ङ) प्रीयते 4.
d. (ग,  ञ) प्रीणाति, 
णीते 9.
c. (कि,  ञ) प्रियति,  ते
 प्राययति, 
ते 1. 10.
c. To please,  satisfy
 to
be pleased
 to love.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 प्री(ङ्)प्रीङ् r. 4th cl. (प्रीयते) (ञ्) प्रीञ् r. 9th cl.
(प्रीणाति प्रीणीते) and 1st and 10th cls. (प्रियति-ते प्राययति-ते or
प्रीणयति)
1 To please,  to delight,  to satisfy.
2 To be pleased or satisfied.
3 To desire or love.

Apte

English

प्री [prī],  I. 9 U.
  (प्रीणाति,  प्रीणीते,  प्रीत)

To please,  delight,  satisfy,  gladden
 प्रीणाति यः सुचरितैः पितरं स पुत्रः Bh.*
  2.68
 सस्नुः पितॄन् पिप्रियुरापगासु Bk.*
  3.38
5.14
7.64.

To be pleased,  take delight in
 कच्चिन् मनस्ते प्रीणाति वनवासे Mb.
 

To act kindly towards,  show kindness towards.

To be cheerful or gay. Caus.
   (प्रीणयति-ते) To please,  satisfy &c.
  -II. 4 Ā. (प्रीयते,  strictly a passive voice of the root प्री)

To be satisfied or pleased,  be gratified
 प्रकाममप्रीयत यज्वनां प्रियः Śi.*
  1.17
 R.*
  15. 3
19.3
 Y.*
  1.245.

To feel affection for,  love
 स्वभावतस्ते प्रीयन्ते नेतरः प्रीयते जनः Mb.
 *  12.138.54.

To assent,  be satisfied. -III. 1 P.
  To please,  gratify &c.
  -IV.*  1 U.
  (प्राययति-ते) To please
 L.
  D. B.

प्री [prī],  a.
  kind,  delighted (as घृतप्री).

प्रीः [prīḥ],  f.
  (=  प्रीतिः q. v. )
 L.
  D. B.

Apte 1890

English

 प्री {vI.v} {c9c} U. (प्रीणाति,  प्रीणीते,  प्रीत) 1 To please,  delight,  satisfy,  gladden
 प्रीणातियः सुचरितैः पितरं स पुत्रः Bh. 2. 68
 सस्नुः पितॄन् पिप्रियुरापगासु Bk. 3. 38
 5. 104
 7. 64. 
2 To be pleased,  take delight in
 कच्चिन् मनस्ते प्रीणाति वनवासे Mb. 
3 To act kindly towards,  show kindness towards. 
4 To be cheerful or gay. 
Caus. ( प्रीणयति-ते) To please,  satisfy &c. {vII.v} {c4c} A. (प्रीयते,  strictly a passive voice of the root प्री) 1 To be satisfied or pleased,  be gratified
 प्रकाममप्रीयत यज्वनां प्रियः Śi. 17
 R. 15. 30
 19. 30
 Y. 1. 245. 
2 To feel affection for,  love. 
3 To assent,  be satisfied. {vIII.v} {c1c} P. To please,  gratify &c. 

Monier Williams Cologne

English

 1. प्री cl.
  9. Ā. P.
  (Dhātup.   xxxi,  2) प्रीणा॑ति,  प्रीणीते॑
 cl.
  4. Ā. (xxvi,  35) प्रीयते (rather Pass.
 
 ep.
   and mc.  also °ति and प्रियते,  °ति
 pf.  पिप्रिये॑,  p.
  °याण॑ Subj. पिप्र॑यत्
 Impv.
  पिप्र॑यस्व or °प्रीहि॑,  RV.
  
 aor.
  अप्रैषीत्,  Br.
  Subj. प्रे॑षत्,  RV.
   
 अप्रेष्ट Gr.
 
 fut. प्रेष्यति,  °ते,  प्रेता,  ib.) P.
  to please,  gladden,  delight,  gratify,  cheer,  comfort,  soothe,  propitiate,  RV.
   &c.
   &c.
  
 (mostly Ā. प्रीयते) to be pleased or satisfied with,  delight in,  enjoy (gen.   instr. loc.
   or abl.
 ),  ib.
 (Ā.
 ep.
   and mc.  also P.
  and प्रि°)
to like,  love,  be kind to (acc.  ),  MBh.
  
 R.
  :
Caus.
  प्रीणयति (प्रापयति,  Siddh.
 ,  प्राययति,  Vop.
  ),  to please,  delight gratify,  propitiate,  ĀśvGṛ.
 
 Yājñ.
 
 MBh.
   &c.
  
to refresh,  comfort,  Car.
  :
Desid.
  पि॑प्रीषति,  to wish to please or propitiate,  RV.
   :
Intens.
  पेप्रीयते,  पेप्रयीति,  पेप्रेति Gr.
 

 प्री [cf.   Goth.
  frijôn,  frijônds
 Germ.
   friunt,  freund
 Angl.Sax.  freónd
 Eng.
  friend
 Slav.
  prijati
 Lith.
  prëtelius &c.
  ]

 2. प्री mfn.
   (ifc. ) kind,  delighted (See अधप्री,  कध-प्री,  घृत-प्री &c.
  )

Monier Williams 1872

English

 प्री 1. प्री,  cl. 9. (and 1 ?). P. A. प्रीणाति, 
प्रीणीते,  प्रयति (?),  -ते (?),  पिप्राय,  पि-
प्रिये,  प्रेष्यति,  -ते,  अप्रैषीत्,  अप्रेष्ट,  प्रेतुम्
(Vedic forms are प्रीणाहि = प्रीणीहि,  पिप्रीहि,  अपि-
प्रेस्,  अपिप्रयत्,  पिप्रयस्व),  (P.) to please,  de-
light,  gladden,  cheer,  regale
 to act kindly to,  show
kindness to,  show grace or favour to any one (with
acc.)
 to take pleasure in,  delight in (with gen. or
loc.)
 to love
 (A.) to be pleased or gratified,  be
glad or cheerful: Pass. प्रीयते (by some regarded
as cl. 4. A.
 ep. also P. प्रीयति),  to be pleased or
gratified,  be glad or cheerful
 to feel affection for, 
regard with affection,  love
 to be satisfied,  assent:
Caus. प्रीणयति (according to Siddhānta-kaum.
p. 150 also प्रापयति,  and according to Vopa-deva
XVIII. 12 also प्राययति),  -यितुम्,  Aor. अपि-
प्रीणत्,  to give pleasure to,  please,  delight,  gratify
to act kindly or graciously to,  treat kindly: Desid.
पिप्रीषति,  -ते,  Ved. to wish to please or propitiate:
Intens. पेप्रीयते,  पेप्रयीति,  पेप्रेति
 [cf. Zend
frī,  ‘to love,  praise
’ fry-a,  ‘beloved,  a friend:’
Gr. φίλο-ς,  φιλέω fr. a rt. φιλ for φλι,  πρᾷο-ς, 
πραΰ-ς (Ion. πρη-ΰ-ς),  πρᾳ-ό-τη(τ)-ς,  πραΰ-ν-ω:
perhaps Lat. pla-ceo,  pla-co,  pius for prius (?), 
lœ-tus for plœ-tus (?),  filius = प्रिय (?): Goth.
fri-j-on,  ‘to love
’ frijond-s,  ‘a friend
’ fria-thva, 
‘love, ’ = प्रिय-त्व
 faihu-freiks,  ‘money-lov-
ing,  avaricious:’ Old Germ. fra-o,  frô,  ‘joyful
’
friunt,  ‘a friend
’ fri-du,  fri-da,  ‘peace
’ friu-
dil,  fri-del,  fre-del,  ‘a minion,  favourite:’ Old
Slav. pri-ja-ti,  ‘to provide
’ pri-ja-telu = Russ.
prijāteli = Lith. prëteliu-s,  ‘a friend:’ Cambro-
Brit. prïawd.]

 2. प्री,  ईस्,  ईस्,  इ,  in अध-प्री,  कध-प्री,  घृत-
प्री,  &c.,  q. q. v. v.

Macdonell

English

 प्री PRĪ,  Ⅸ. prī-ṇā,  -ṇī,  -ṇ P. please,  delight,  🞄gladden
 show kindness to,  oblige
 🞄propitiate
 be pleased with,  delight in (in. ,  🞄g.,  lc.)
 Ā. be glad,  rejoice
 ps. or Ⅳ. Ā. 🞄prīyate (Epic also P.),  be satisfied,  gratified,  🞄or delighted with (in. ,  ab.,  lc.
 also g. of 🞄person)
 love (E.): pr. pt. prīyamāṇa,  delighted
 🞄kind (speech)
 pp. prītá,  pleased,  🞄glad,  delighted,  gratified,  satisfied (with,  in. ,  🞄lc.,  —°
 also g. of person)
 beloved,  dear to 🞄(g. or —°)
 kind (speech)
 cs. prī-ṇ-aya,  P. 🞄gladden,  delight
 propitiate
 des. píprīṣa,  🞄P. (V.) wish to propitiate. abhi,  pp. satisfied. 🞄ā,  satisfy,  delight
 propitiate
 consecrate 🞄with (the Āprī verses)
 Ā. be glad (V.): 🞄pp. glad
 consecrated with the Āprī verses. 🞄pari,  pp. treated kindly
 dear
 greatly rejoiced. 🞄saṃ-prīyate,  be pleased or delighted 🞄with (ab.,  lc.): pp. glad
 cs. P. satisfy,  gladden. 

 प्री prī,  a.
  (only —°) kind
 delighting in. 

Benfey

English

 प्री प्री,  ii. 9,  प्रीणा,  प्रीणी। and i. 1:
† i. 10,  Par. Ātm. 
 1. To please to
delight,  Bhartṛ. 2,  71
 Rājat. 5,  280.
 2. † To love. Pass. and i. 4,  Ātm. 
(properly pass.), 
 1. To be pleased, 
MBh. 1,  1070
 with the termination of
the Par.,  MBh. 3,  15025 (and loc.).
 2.
To be satisfied,  to assent,  Daśak. in
Chr. 193,  19.
 3. To love,  Rām.  6,  10, 
23. Ptcple. of the pf.  pass.
 I. प्रीत।
 1. Beloved,  Rām.  3,  49,  11.
 2. Pleased, 
delighted,  Daśak. in Chr. 186,  21.
 3.
Satisfied,  Chr. 28,  17.
 4. Kind.
 II.
प्रीण, 
 Comp.
  सु-प्रीत,  adj.
 ,  well
pleased,  very happy,  Johns. Sel. 5,  24.
Caus. प्रीणय (properly a denomin. 
derived from प्रीण),  To delight,  MBh.
1,  6414. प्रीणित,  Pleased,  Pañc. 198, 
21. -- With the prep. सम् सम्,  i. 4, 
Ātm.  To be pleased,  Rām.  2,  45,  22
Gorr. (= Schl. 2,  48,  18,  where erro-
neously प्रियेत with short इ). -- Cf. 
ἐϕιλάμην,  प्रिय and प्रीति
 Goth. frijon, 
frijônds,  friathva,  freis
 A.S. fréfrian, 
freónd,  freo,  frio,  frige,  fridh.

Apte Hindi

Hindi

प्री
"क्रया*  उभ* ,  ,  " - -
"प्रसन्न करना,  खुश करना,  सन्तुष्ट करना,   आनन्दित करना"

प्री
"क्रया*  उभ* ,  ,  " - -
"प्रसन्न होना,   खुश होना"

प्री
"क्रया*  उभ* ,  ,  " - -
"कृपामय बर्ताव करना,   अनुग्रह दर्शाना"

प्री
"क्रया*  उभ* ,  ,  " - -
प्रसन्न या हँसमुख रहना

प्री
"प्रेर* ,  " - -
"प्रसन्न करना,  सन्तुष्ट करना"

प्री
दिवा* आ* - -
"सन्तुष्ट या प्रसन्न होना,   तृप्त होना"

प्री
दिवा* आ* - -
"स्नेह करना,  प्रेम करना"

प्री
दिवा* आ* - -
"सहमति या मंजूरी देना,   सन्तुष्ट होना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्री
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರೀತಿ /ಪ್ರೇಮ /ವಿಶ್ವಾಸ

L R Vaidya

English

 prI {% (I) vi. 4A (pres. प्रीयते) %} 1. To feel affection
 2. to be gratified,  विश्वे देवाश्च प्रीयंताम् Yaj.i.245
 3. to be satisfied,  to assent.

 prI {% (II) vt. or vi. 10U (pp. प्रीत
 pres. प्रीणाति,  प्रीणीते
 caus. प्रीणयति-ते) %} 1. To please,  to delight,  to gladden,  प्रीणाति यः सुचरितैः पितरं स पुत्रः Bhartr.ii.68,  Bt.v.104,  iii.38
 2. to take delight in,  e.g. कच्चिन्मन्सस्ते प्रीणाति वनवासे
 3. to show kindness to,  to act kindly towards.

Bopp

Latin

 1. प्री 9. P. A. (तर्पणे K. कान्तौ तर्पणे V.) प्रीणामि,  प्रीणे.
1) exhilarare. MAH. 3. 4007.: तन् मे प्रीणाति हृद-
यम्
 BHAR. 2. 58.: प्रीणाति यः सुचरितैः पितरं स पु-
त्रः. -- प्रीत exhilaratus. IN. 4. 15. SU. 1. 20.
2) amare.
BH. 10. 1.: यत् ते ऽहम् प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हित-
काम्यया (amato?). (Goth. frijô amo,  frijônds amans, 
amicus,  fria-thva fem. amor,  quasi प्रियत्व,  quod e प्रि-
य formari posset
 faihu-freiks pecuniam amans,  avarus
germ. vet. friunt amicus,  fri-du m. fri-da f. pax,  friu-
dil,  fri-del,  fre-del amasius,  quod cum lith. priế-telus
amicus,  russ. prijatelj ad comparat. प्रियतर traxerim, 
mutato r in l
 frao,  fraw,  frô laetus
 frawî laetitia
 unde
denomin. frawôn,  frôôn laetari,  frawjan exhilarare
 gr.
ϕίλος,  ϕιλέω,  ut videtur,  litteris transpositis ΦΙΛ e
ΦΛΙ cum λ pro ϱ
 πϱαΰς,  πϱᾶος
 fortasse lat. pla-ceo, 
pla-co nituntur formâ gunatâ प्रे = prai,  abjecto i
 for-
tasse pius e prius = प्रिय
 lae-tus e plae-tus explicari
potest,  sicut latus e platus,  v. पृथु
 fortasse filius,  nisi
est e fidius,  primitive significat amatus,  ita ut sit =
प्रिय
 de cambro-brit. prïawd v. प्रिय
 de hib. frith v.
प्रीति.)

 2. प्री 4. A. gaudere,  laetari (proprie Pass. praec.) MAH. 1.
1070.: प्रीयामहे भृशन् तात
 2173.: प्रीयताम् अ-
यम्
 4. 275.: प्रीयेरंस् तेन वासेन
 RAGH. 15. 30.: प-
श्यन् यमुनाम्…पिप्रिये. -- Cum acc. R. Schl. I. 52.
11.: प्रीयेतान् तौ परस्परम् alter altero (प्रीयेताम् omis-
so augmento pro अप्रीयेताम्). Cum terminatione PAR.
MAH. 3. 15025.: प्रीयामो दर्शनेन वः. -- Caus. प्रीण-
यामि,  प्रीणये (v. gr. 523.) facere ut quis laetetur,  exhi-
larare. MAH. 1. 6414.: वनानि प्रीणयन्ति नः
 1. 5047.:
प्रीणयते चक्षुस् तस्य सः.
c. सम् i. q. simpl. R. Schl. II. 48. 18.: को न्व् अनेन…
सम्प्रीयेता ऽमनोज्ञेन वासेन.

 3. प्री 1. P. A. प्रयामि,  प्रये i. q. प्री cl. 9.

 4. प्री 10. P. A. प्राययामि,  प्रायये (proprie Caus. reg. pro
anom. प्रीणयामि,  v. 2. प्री) exhilarare.

Lanman

English

 √prī (prīṇā́ti,  prīṇīté
 prī́yate
 piprā́ya, 
pipriyé
 ápraiṣīt
 prītá
 prītvā́).
	—1a.
prīṇā́ti,  gladden,  show favor to,  propitiate
	—1b. prīṇā́ti,  have pleasure in
	—1c. prīṇīté,  be glad or content
	—2.
prī́yate,  be glad or content
 have pleasure
in
 love,  be favorably inclined to
	—3.
prītá: glad,  pleased,  satisfied
 loved, 
dear. [cf. Goth. frijon,  ‘love’
 frijonds, 
AS. freōnd,  ‘loving,  i. e. friend, ’ Eng.
friend
 also AS. freo-ϸo,  ‘a sparing or
indulgence,  favor,  grace,  peace, ’ Ger.
Friede,  ‘peace’
 Goth. Friϸa-reiks,  Eng.
Frede-rick,  ‘grace-ruler,  gracious prince’:
see also under priyá.]

Kridanta Forms

Sanskrit

प्री (प्री॒ङ् प्रीतौ प्रीणने - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् =  प्रयणम्
अनीयर् =  प्रयणीयः - प्रयणीया
ण्वुल् =  प्रायकः - प्रायिका
तुमुँन् =  प्रेतुम्
तव्य =  प्रेतव्यः - प्रेतव्या
तृच् =  प्रेता - प्रेत्री
क्त्वा =  प्रीत्वा
ल्यप् =  प्रप्रीय
क्तवतुँ =  प्रीतवान् - प्रीतवती
क्त =  प्रीतः - प्रीता
शानच् =  प्रीयमाणः - प्रीयमाणा

प्री (प्री॒ञ् तर्पने कान्तौ च - क्र्यादिः - अनिट्)
ल्युट् =  प्रयणम्
अनीयर् =  प्रयणीयः - प्रयणीया
ण्वुल् =  प्रायकः - प्रायिका
तुमुँन् =  प्रेतुम्
तव्य =  प्रेतव्यः - प्रेतव्या
तृच् =  प्रेता - प्रेत्री
क्त्वा =  प्रीत्वा
ल्यप् =  प्रप्रीय
क्तवतुँ =  प्रीतवान् - प्रीतवती
क्त =  प्रीतः - प्रीता
शतृँ =  प्रीणन् - प्रीणती
शानच् =  प्रीणानः - प्रीणाना

प्री (प्री꣡ञ् तर्पने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  प्रायणम् / प्रयणम् / प्रीणनम्
अनीयर् =  प्रायणीयः / प्रयणीयः / प्रीणनीयः - प्रायणीया / प्रयणीया / प्रीणनीया
ण्वुल् =  प्रायकः / प्रीणकः - प्रायिका / प्रीणिका
तुमुँन् =  प्राययितुम् / प्रयितुम् / प्रीणयितुम्
तव्य =  प्राययितव्यः / प्रयितव्यः / प्रीणयितव्यः - प्राययितव्या / प्रयितव्या / प्रीणयितव्या
तृच् =  प्राययिता / प्रयिता / प्रीणयिता - प्राययित्री / प्रयित्री / प्रीणयित्री
क्त्वा =  प्राययित्वा / प्रयित्वा / प्रीणयित्वा
ल्यप् =  प्रप्राय्य / प्रप्रीय / प्रप्रीण्य
क्तवतुँ =  प्रायितवान् / प्रियितवान् / प्रीणितवान् - प्रायितवती / प्रियितवती / प्रीणितवती
क्त =  प्रायितः / प्रियितः / प्रीणितः - प्रायिता / प्रियिता / प्रीणिता
शतृँ =  प्राययन् / प्रयन् / प्रीणयन् - प्राययन्ती / प्रयन्ती / प्रीणयन्ती
शानच् =  प्राययमाणः / प्रयमाणः / प्रीणयमानः - प्राययमाणा / प्रयमाणा / प्रीणयमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  प्री
मूलधातुः:
   प्रीङ्
धात्वर्थः:
  प्रीतौ
गणः:
  दिवादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  प्रीयते
अनुबन्धादिविशेषः:
  ईकारान्तः

धातुः:
  प्री
मूलधातुः:
   प्रीञ्
धात्वर्थः:
  तर्पणे, कान्तौ च
गणः:
  क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  प्रीणाति-प्रीणीते
अनुबन्धादिविशेषः:
  इकारान्तः

धातुः:
  प्री
मूलधातुः:
   प्रीञ्
धात्वर्थः:
  तर्पणे, कान्तौ च
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  प्रीणयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
  आधृषीयः, ईकारान्तः

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 1. प्री mit परि * Kaus. höchlich erfreuen,  Mahāvy. 85,  11.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  सन्तोषय,  तोषय,  संतोषय,  परितोषय,  प्रीणय,  प्री
verb
 
तृप्तिजनकानुकूलः व्यापारः।
 "सः ब्राह्मणं दक्षिणां दत्त्वा सन्तोषयति।"

Synonyms:
  प्री,  स्निह्,  अप+ईक्ष्
verb
 
प्रीत्यनुकूलः व्यापारः।
 "सः तस्य बालकान् प्रीणाति।"

Synonyms:
  प्री,  प्रीणय,  आनन्दय,  तोषय,  संतोषय,  सन्तोषय,  प्रसादय,  आह्लादय,  हर्षय,  मोदय,  तर्पय,  आराधय,  अनुरञ्जय,  संरमय,  परिरमय,  सुखय
verb
 
स्वस्य आचरणजन्यः अन्येषाम् आनन्दजनकानुकूलः व्यापारः।
 "रामः स्वस्य आचरणेन सर्वान् प्रीणाति।"

Synonyms:
  रुच्,  अभिरुच्,  स्वद्,  जुष्,  प्री
verb
 
आस्वादनानुकूलः व्यापारः।
 "मह्यम् इदं कार्यं नैव रोचते।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्री,  क तर्पणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (चुरा०पर०-सक०-अनिट् ।) क,  यं प्राययन्ति कवि-सूक्तिरसायनानि । इति हलायुधः ॥
 प्रीणयत्य-पीति केचित् । इति दुर्गादासः ॥

 प्री,  ङ य प्रीतौ । कान्तौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(दिवा०-आत्म०-अक०-अनिट् ।) प्रीतिरिहप्रीतीभावः । ङ य,  यः प्रीयते प्रणयिषु । इतिहलायुधः । इति दुर्गादासः ॥

 प्री,  ञ तर्पणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वा०-उभ०-सक०-अनिट् ।) ञ,  प्रयति प्रयते । इतिदुर्गादासः ॥

 प्री,  ञ ग कान्तौ । तर्पणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(क्र्या०-उभ०-अक०-सक० च-अनिट् ।) तर्पण-मिह प्रीतीभावः प्रीतीकरणञ्च । ञ ग,  प्रभुःप्रीणातु विश्वभुक् । प्रीणाति बान्धवजनानितिहलायुधः । प्रीणीते । इति दुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्री तर्पणे भ्वा०
  उभ०
  सक०
  अनिट् । प्रयति ते अप्तैपीत् अप्रैष्टपिप्राय पिप्रिये

 प्री प्रीतौ कान्तौ (इच्छायाम्) सक०
  दिवा० आत्म० अनिट् ।प्रीयते अपैष्ट पिप्रिये ।

 प्री तर्पणे सक०
  कान्तौ तृप्तौ अक० क्र्या० उभ०
  अनिट् । प्री-णाति प्रीणीते अप्रैषीत् अप्रैष्ट पिप्राय पिप्रिये । प्रीतः ।णिच्बुक् । प्रीणयति ते ।

 प्री तर्पणे सक०
  चु०
  उभ०
  अनिट् । प्राययति ते अपिप्रयत्--ते । अबापि नुक् प्रीणयतीत्येके ।

Capeller

German

 1. प्री,  प्रीणा॑ति,  प्रीणीते॑ erfreuen o. sich
freuen an (Gen. ,  Instr. o. Loc.)
 प्रीयते
(°ति) befriedigt,  froh sein,  Gefallen
finden an (wie o.,  auch Abl.). p. p. प्रीत॑
erfreut,  berfriedigt,  fröhnlich,  lieb. Caus.
प्रीणयति erfreuen,  vergnügen.  आ befriedigen, 
(sich) ergötzen. 

 2. प्री (—°) freundlich,  froh an. 

Grassman

German

 √prī [Cu. 〔379〕]. Grundbedeutung ist: „erfreuen,  Liebes erweisen“. Die Beziehung auf die Gesinnung (der Liebe) tritt in den Ableitungen (pretṛ́,  préman,  priyá,  préyas,  préṣṭha) deutlich hervor,  im späteren Sanskrit auch in der Wurzel. 1〉 jemand [A.] erfreuen,  erquicken,  ihm Liebes erweisen
 2〉 jemand [A.] günstig,  freundlich stimmen,  ihn geneigt machen
 3〉 Gefallen haben an [G.]
 4〉 Desid. jemand [A.] günstig zu stimmen suchen.
Mit ā́ 1〉 jemand [A.] erfreuen
 2〉 jemand [A.] günstig stimmen,  geneigt machen.
pári dasselbe.
Stamm prīṇā,  schwach prīṇī,  prīṇ:
-anti 1〉 tám {786, 4} (sudā́navas).
-ītá [2. pl. Iv.] 1〉 áśvān {927, 7}.
-īté [3. s. me.] 2〉 (pass.) agnís {523, 3}. [Page892]
Impf. aprīṇā:
-āt 1〉 2〉 tvā ṛ́ṣis {643, 16}.
Perf. piprī:
-īhí [Iv.] 1〉 2〉 devā́n {828, 1}. — 3〉 mádhvas {387, 7}.
-iyé [3. s. me.] ā́ 1〉 2〉 (pass.) índras {285, 3}.
Aor. préṣa:
-at 1〉 (ohne Objekt) {180, 6} 〰 véṣat [Sāy. tarpayatu].
Aor. pipráya (unbetont {197, 8}):
-as ā́ 2〉 {197, 8} neben yakṣi.
-at 2〉 devā́n {533, 4}
 {659, 9} neben yákṣat.
-asva [2. s. Iv. me.] 1〉 svā́m tanúam {631, 10}.
Stamm des Desid. píprīṣa:
-ati 4〉 tvā havíṣā {300, 7}.
Part. prīṇát:
-án 1〉 {717, 1} (vṛ́ṣā,  agnís).
prīṇāná:
-ás 1〉 {529, 1} (bháre havís ná)
 {73, 1} (átithis ná). — 2〉 pass. (índras) {202, 17}
 (agnís) {299, 14}.
-ā́ 1〉 passivisch (índravāyū́) {607, 5}.
Part. Perf. pipriyāṇá:
-ā́s 1〉 pass. (marútas) {573, 2}.
Part. II. prītá (freundlich gestimmt,  befreundet):
-ás vājī́ ná {66, 4}
 {69, 5}
 sá (agnís) {360, 3}.
-ā́s [m.] {291, 2} (divás ná 〰)
 jñātáyas {892, 14}.
-ā́ [f.] (willkommen) hótrā sā́ {298, 10}.
prīta mit pári (erfreut,  günstig gestimmt),  vgl. sú-prīta:
-as pári {190, 6} (〰 ná mitrás).
-ā [f.] pári {853, 12} yóṣā 〰 pányasā vā́rieṇa.
Verbale prī́
enthalten in pari-,  abhi-prī́ und mit Nomen in kadha-prī́,  und mit der Bedeutung lieb zu Grunde liegend in préyas,  préṣṭha.

Burnouf

French

 *प्री प्री। प्रीणामि,  प्रीणे 9 et प्रयामि
प्रये 1
 p. पिप्रय,  पिप्रिये
 a1. अप्रैषम्,  अप्रेषि
pp. प्रीत। Réjouir,  égayer.
		 Aimer. -- Au ps. être réjoui
		 se réjouir.
		 प्रीये 4,  se réjouir de,  i.
		 Qqf.  réjouir:
परस्परम् s'égayer l'un l'autre.

Stchoupak

French

 १ प्री-
 {%prīṇāti prīṇīte prīyate -ti 
 prīyāt 
 prīṇayati 
 %}
प्रीत- -- act. réjouir,  satisfaire 
 disposer favorablement qq'un 
 se
plaire à (loc.) 
 ord. moy. être satisfait,  se réjouir,  se complaire 
jouir de (gén.  instr. loc. abl.) 
 aimer 
 caus. plaire,  satisfaire 
 a. v.
réjoui,  délecté 
 content 
 qui se réjouit de (instr. loc. gén.  ifc.) 
 cher, 
aimé 
 aimable (parole) 
 -तर- compar. plus satisfait.
प्रीत-मनस्- °मानस- प्रीतात्मन्- a. réjoui dans son cœur.

 २ प्री-
 ag. ifc. qui aime.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.