प्रिय (priya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रिय mfn.
   (-यः-या-यं) Beloved,  dear,  desired.
	 m.
  (-यः)
	 1. A husband a
lover.
	 2. A sort of drug,  commonly Riddhi 3. A sort of deer.
	 f.
  (-या)
1. A woman. 
	 2. A wife or mistress.
	 3. Small cardamoms.
	 4. News, 
information. 
	 5. Arabian jasmine.
	 6. Spirituous or vinous liquor.
	 7.
A species of the Supratishthā metre.
 E.
  प्री to please,  aff.
   क,  and
the vowel made short.

Capeller Eng

English

 प्रिय॑ a.
  dear,  valued,  pleasing to,  beloved of,  one's own
(gen.  ,  loc.
 ,  dat.
  ,  or —°)
 loving. 
fond of,  devoted to (loc. , 
°—,  or —°). — m.
  friend,  lover,  husband (also प्रियतम), 
son-in-law
 f.
  आ mistress,  wife,  (also प्रियतमा). n.
  love, 
kindness,  favour,  as adv.
  agreeably,  pleasantly,  instr.
   willingly.

Yates

English

 प्रिय (यः-या-यं)
a. Dear,  beloved.
m.
 
A husband
 a sort of drug
 kind
of deer.
f.
  A wife
 cardamoms
news.
Arabian jasmin
 wine.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	 favourable
शिव 	-	  ziva 	-	 adj.
  	-	 favourable
अर्य 	-	  arya 	-	 adj.
  	-	 favourable
अनुकूल 	-	  anukUla 	-	 adj.
  	-	 favourable
प्रीतिमत् 	-	  prItimat 	-	 adj.
  	-	 favourable
सुमनस् 	-	  sumanas 	-	 adj.
  	-	 favourable
अनुग्राहक 	-	  anugrAhaka 	-	 adj.
  	-	 favourable
अनुग्राहिन् 	-	  anugrAhin 	-	 adj.
  	-	 favourable
अविवेनत् 	-	  avivenat 	-	 adj.
  	-	 favourable
आमनस् 	-	  Amanas 	-	 adj.
  	-	 favourable
आनुकूलिक 	-	  AnukUlika 	-	 adj.
  	-	 favourable
आनुलोमिक 	-	  Anulomika 	-	 adj.
  	-	 favourable
उपयोगिन् 	-	  upayogin 	-	 adj.
  	-	 favourable
ओमन्वत् 	-	  omanvat 	-	 adj.
  	-	 favourable
ओम्यावत् 	-	  omyAvat 	-	 adj.
  	-	 favourable
कुशलिन् 	-	  kuzalin 	-	 adj.
  	-	 favourable
नमस 	-	  namasa 	-	 adj.
  	-	 favourable
भल्ल 	-	  bhalla 	-	 adj.
  	-	 favourable
भव्य 	-	  bhavya 	-	 adj.
  	-	 favourable
प्रदक्षिण 	-	  pradakSiNa 	-	 adj.
  	-	 favourable

AsandAnantaHAnIyasthApayatukRpayA 	-	 sent.
  	-	 Itisgoingtorainintheevening, dear.Bringandsetupallthechairsinside, please.
कान्त 	-	  kAnta 	-	 adj.
  	-	  dear
दयित 	-	  dayita 	-	 adj.
  	-	  dear
भद्र 	-	  bhadra 	-	 adj.
  	-	  dear
अभीष्ट 	-	  abhISTa 	-	 adj.
  	-	  dear
सुलभेतर 	-	  sulabhetara 	-	 adj.
  	-	  dear
अनुप्रिय 	-	  anupriya 	-	 adj.
  	-	  dear
अभिप्रेत 	-	  abhipreta 	-	 adj.
  	-	  dear
अभीप्सित 	-	  abhIpsita 	-	 adj.
  	-	  dear
अर्य 	-	  arya 	-	 adj.
  	-	  dear
उदात्त 	-	  udAtta 	-	 adj.
  	-	  dear
चारु 	-	  cAru 	-	 adj.
  	-	  dear
दुर्लभ 	-	  durlabha 	-	 adj.
  	-	  dear
प्रणयिन् 	-	  praNayin 	-	 adj.
  	-	  dear

AsandAnantaHAnIyasthApayatukRpayA 	-	 sent.
  	-	 Itisgoingtorainintheevening, dear.Bringandsetupallthechairsinside, please.
कान्त 	-	  kAnta 	-	 adj.
  	-	 dear
दयित 	-	  dayita 	-	 adj.
  	-	 dear
भद्र 	-	  bhadra 	-	 adj.
  	-	 dear
अभीष्ट 	-	  abhISTa 	-	 adj.
  	-	 dear
सुलभेतर 	-	  sulabhetara 	-	 adj.
  	-	 dear
अनुप्रिय 	-	  anupriya 	-	 adj.
  	-	 dear
अभिप्रेत 	-	  abhipreta 	-	 adj.
  	-	 dear
अभीप्सित 	-	  abhIpsita 	-	 adj.
  	-	 dear
अर्य 	-	  arya 	-	 adj.
  	-	 dear
उदात्त 	-	  udAtta 	-	 adj.
  	-	 dear
चारु 	-	  cAru 	-	 adj.
  	-	 dear
दुर्लभ 	-	  durlabha 	-	 adj.
  	-	 dear
प्रणयिन् 	-	  praNayin 	-	 adj.
  	-	 dear

प्रिय 	-	 priya 	-	 m.
  	-	 beloved
वल्लभ 	-	  vallabha 	-	 adj.
  	-	 beloved
प्रियतम 	-	  priyatama 	-	 adj.
  	-	 beloved
दयित 	-	  dayita 	-	 adj.
  	-	 beloved
अनुमत 	-	  anumata 	-	 adj.
  	-	 beloved
इष्ट 	-	  iSTa 	-	 adj.
  	-	 beloved
वाञ्छित 	-	  vAJchita 	-	 adj.
  	-	 beloved
हृदयप्रिय 	-	  hRdayapriya 	-	 adj.
  	-	 beloved
अनुरक्त 	-	  anurakta 	-	 adj.
  	-	 beloved
अमृत 	-	  amRta 	-	 adj.
  	-	 beloved
इष्टतम 	-	  iSTatama 	-	 adj.
  	-	 beloved
उदात्त 	-	  udAtta 	-	 adj.
  	-	 beloved
चारु 	-	  cAru 	-	 adj.
  	-	 beloved
दुर्लभ 	-	  durlabha 	-	 adj.
  	-	 beloved
प्रणयिन् 	-	  praNayin 	-	 adj.
  	-	 beloved
प्रणाय्य 	-	  praNAyya 	-	 adj.
  	-	 beloved
प्रतिकाम 	-	  pratikAma 	-	 adj.
  	-	 beloved
प्रीत 	-	  prIta 	-	 adj.
  	-	 beloved
प्रीतियुज् 	-	  prItiyuj 	-	 adj.
  	-	 beloved
रागमय 	-	  rAgamaya 	-	 adj.
  	-	 beloved

प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	 favourite
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	 loved
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	 favorite
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	 dear
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	 favourable
प्रिय 	-	 priya 	-	 m.
  	-	 beloved
प्रिय 	-	 priya 	-	 m.
  	-	 darling
प्रिय 	-	 priya 	-	 n.
  	-	 favour
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	  high in price
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	  dear to
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	  agreeable
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	  loving
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	  own
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	  wanted
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	  pleasant
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	  expensive
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	  liked
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	  comfortable
प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	  fond of attached or devoted to
प्रिय 	-	 priya 	-	 m.
  	-	  friend
प्रिय 	-	 priya 	-	 m.
  	-	  husband
प्रिय 	-	 priya 	-	 m.
  	-	  son-in-law
प्रिय 	-	 priya 	-	 m.
  	-	  kind of deer
प्रिय 	-	 priya 	-	 m.
  	-	  friend
प्रिय 	-	 priya 	-	 m.
  	-	  lover
प्रिय 	-	 priya 	-	 n.
  	-	  pleasure
प्रिय 	-	 priya 	-	 n.
  	-	  willingly
प्रिय 	-	 priya 	-	 n.
  	-	  love
प्रिय 	-	 priya 	-	 n.
  	-	  kindness

प्रिय 	-	 priya 	-	 adj.
  	-	 loved
युष्मोत 	-	 yuSmota 	-	 adj.
  	-	 protectedorlovedbyyou
हृद्य 	-	  hRdya 	-	 adj.
  	-	 loved
स्निग्ध 	-	  snigdha 	-	 adj.
  	-	 loved
अभीण्प्तित 	-	  abhINptita 	-	 adj.
  	-	 loved
दयित 	-	  dayita 	-	 adj.
  	-	 loved
वीत 	-	  vIta 	-	 adj.
  	-	 loved
मनीषित 	-	  manISita 	-	 adj.
  	-	 loved
इष्ट 	-	  iSTa 	-	 adj.
  	-	 loved
कान्त 	-	  kAnta 	-	 adj.
  	-	 loved
अनुमत 	-	  anumata 	-	 adj.
  	-	 loved
अभिमत 	-	  abhimata 	-	 adj.
  	-	 loved
ऊत 	-	  Uta 	-	 adj.
  	-	 loved
जुष्ट 	-	  juSTa 	-	 adj.
  	-	 loved
वनित 	-	  vanita 	-	 adj.
  	-	 loved
स्नेहित 	-	  snehita 	-	 adj.
  	-	 loved
भक्त 	-	  bhakta 	-	 adj.
  	-	 loved
रत 	-	  rata 	-	 adj.
  	-	 loved
वृत 	-	  vRta 	-	 adj.
  ppp. 	-	 loved
निःस्नेह 	-	  niHsneha 	-	 adj.
  	-	  not loved

 
   प्रिय  priya  adj.
    favourite    
   वल्लभ  vallabha adj.
   favourite    
   विवक्षित  vivakSita adj.
   favourite   
   प्रसादभूमि  prasAdabhUmi f.
   favourite    
   प्रियतम  priyatama m.
   favourite   
   प्रणयिन्  praNayin m.
   favourite    
   प्रसादवित्तक  prasAdavittaka m.
   favourite   
   लालितक  lAlitaka m.
   favourite    
   इष्टदेवता  iSTadevatA f.
   favourite god  
   वल्लभता  vallabhatA f.
   favouriteship   
   इष्टदेव  iSTadeva m.
   favourite god  
   गगनवल्लभ  gaganavallabha n.
   sky-favourite    
   वल्लभत्व  vallabhatva n.
   favouriteship  
   पुरोधिका  purodhikA f.
   favourite wife   
   वह्निवल्लभ  vahnivallabha m.
   fire-favourite   
   अभीष्टदेवता  abhISTadevatA f.
   favourite deity   
   स्वेष्टदेवता  sveSTadevatA f.
   favourite deity  
   स्वेष्टदैवत  sveSTadaivata n.
   favourite deity   
   कामवल्लभ  kAmavallabha m.
   love's favourite   
   भूपालवल्लभ  bhUpAlavallabha m.
   king's favourite        

 
   प्रिय  priya  adj.
    favorite    
   अभीष्ट  abhISTa  n.
    favorite   [ computer ]   
   इष्टतम  iSTatama  n.
    favorite   [ computer ]  
   वल्लभ  vallabha adj.
   favorite      
            

Wilson

English

 प्रिय
mfn.
   (-यः-या-यं) Beloved,  dear,  desired.
m.
  (-यः)
1 A husband,  a lover.
2 A sort of drug,  commonly Ṛddhi.
3 A sort of
 deer.
f.
  (-या)
1 A woman. 
2 A wife or mistress.
3 Small cardamoms.
4 News,  information. 
5 Arabian jasmine.
6 Spirituous or vinous liquor.
7 A species of the Supratiṣṭhā metre.
E.
  प्री to please,  aff.
   क,  and the vowel made short.

Apte

English

प्रिय [priya],  a.
  [प्रीणाति प्रि-तर्पणे क] (compar. प्रेयस्,  superl. प्रेष्ठ)

Dear,  beloved,  liked,  welcome,  favourite
 बन्धुप्रियाम् Ku.*
  1.26
 प्रकृत्यैव प्रिया सीता रामस्यासीन्महात्मनः Rām
 R.*
  3.29.

Pleasing,  agreeable
 तामूचतुस्ते प्रियमप्यमिथ्या R.*
  14.6.

Fond of,  liking,  loving,  devoted or attached to
 प्रियमण्डना Ś.*
  4.9.
 प्रियारामा वैदेही U.*
  2.

Dear,  expensive.

Ved.
  Customary,  familar,  usual.

यः A lover,  husband
 स्त्रीणामाद्यं प्रणयवचनं विभ्रमो हि प्रियेषु Me.*
  28.

A kind of deer.

A son-in-law (जामाता)
 Ms.*
  3.119 (com. ).

या A beloved (wife),  wife,  mistress
 प्रिये चारुशीले प्रिये रम्यशीले प्रिये Gīt.*
  1.

A woman in general.

Small cardamoms.

News,  information. 

Spirituous liquor.

A kind of jasmine.

यम् Love.

Kindness,  service,  favour
 प्रियमाचरितं लते त्वया मे V.*
  1.16
 मत्प्रियार्थं यियासोः Me.*
  22
 प्रियं मे प्रियं मे 'a good service done to me'
 प्रिय- चिकीर्षवः Bg.*
  1.23
 U.*
  3.26
 Pt.*
  1.193, 365.

Pleasing or gladsome news
 विवेश भुवमाख्यातुमुरगेभ्य इव प्रियम् R.*
  12. 91
 प्रियनिवेदयितारम् Ś.*
  4.

Pleasure
 प्रियं प्राप्तो दशाननः Rām.*
  7.23.15. -यम् ind.
  In a pleasing or agreeable manner. -प्रियेण ind.
  Willingly. Comp.
   -अतिथि a.
  hospitable. -अन्नम् dear food or provisions. -अन्नत्वम् dearth,  scarcity
 Bṛi. S. -अपायः absence or loss of a beloved object. -अप्रियः a.
  Pleasant and unpleasant,  agreeable and disagreeable (feelings &c.
 ). (-यम्) service and disservice,  favour and injury. -अम्बुः the mango tree. (a.  ) fond of water. -अर्थम् ind.
  as a favour. -अर्ह a.
 

deserving love or kindness
 U.*
  3.

amiable. (-र्हः) N.
  of Viṣṇu. -असु a.
  fond of life.-आख्य a.
  announcing good news. -आख्यानम्,  -आख्या- निकम् agreeable news
 Pratimā.1. -आत्मन् a.
  amiable,  pleasant,  agreeable. -आधानम् a friendly office
 आत्मनीव प्रियाधानमेतन्मैत्रीमहाव्रतम् Mv.*
  5.59. -आलापिन् a.
  speaking kindly or agreeably. -आसु a.
  fond of life.-उक्तिः f.
 ,  -उदितम् a kind or friendly speech,  flattering remarks. -उपपत्तिः f.
  a happy or pleasant occurrence. -उपभोगः enjoyment of a lover or mistress
 प्रियोपभोगचिह्नेषु पौरोभाग्यमिवाचरन् R.*
  12.22. -एषिन् a.
 

desirous of pleasing or doing service.

friendly,  affectionate. -कर a.
  giving or causing pleasure.-कर्मन् a.
  acting in a kind or friendly manner. (n.  ) the action of a lover. -कलत्रः a husband who is fond of his wife,  whe loves her dearly. -कलह a.
  quarrelsome. -काम a.
  friendly disposed,  desirous of rendering service. -कार a.
 

acting kindly,  doing good to, 

favourable,  suitable. -कारक,  -कारिन् a.
  acting or treating kindly. (m.  ) a friend,  benefactor
 प्रियकारक भद्रं ते Pt.*
  4.76. -कृत् m.
 

one who does good,  a friend,  benefactor.

N.
  of Viṣṇu. -जनः a beloved or dear person.  -जानिः a husband who dearly loves his wife,  a gallant. -जीव a.
  living long,  long-lived. (-वः) Colasanthes Indica (Mar.  टेंटू). -जीविता love of life.-तोषणः a kind of coitus or mode of sexual enjoyment.-दत्ता a mystical name of the earth
 Mb.
  -दर्श a.
  pleasant to look at
 प्रियदर्शो दीर्घभुजः कथं कृष्ण युधिष्ठिरः Mb.
 *  5.9.21. -दर्शन a.
  pleasing to look at,  of pleasing appearance,  good-looking,  lovely,  handsome
 अहो प्रिय- दर्शनः कुमारः U.*
  5.
 R.*
  1.47
 Ś.*
  3.9
 एवमुत्सुको$पि प्रियदर्शनो देवः Ś6.

(नः) a parrot.

a kind of date tree.

N.
  of a prince of the Gandharvas
 अवेहि गन्धर्वपतेस्तनूजं प्रियंवदं मां प्रियदर्शनस्य R.*
  5.33.

A plant growing on trees and stones (Mar.  दगडफूल). (-नम्) the sight of a beloved object
 अमृतं प्रियदर्शनम् Pt.*
  1.128. (-नी) a bird,  Gracula religiosa.  -दर्शिन् a.
  looking kindly upon anything. (m.  ) an epithet of king Aśoka.  -देवन a.
  fond of gambling. -धन्वः an epithet of Śiva.  -निवेदनम् good tidings. -पुत्रः a kind of bird. -प्रश्नः a kind inquiry (about welfare). -प्रसादनम् propitiation of a husband. -प्राय a.
  exceedingly kind or courteous
 प्रियप्राया वृत्तिः U.*
  2.2. (-यम्) eloquence in language.-प्रायस् n.
  a very agreeable speech,  as of a lover to his mistress. -प्रेप्सु a.
  wishing to secure one's desired object. -भावः feeling of love
 प्रियभावः स तु तया स्वगुणैरेव वर्धितः U.*
  6.31. -भाषणम् kind or agreeable words.-भाषिन् a.
  speaking sweet words. -मण्डन a.
  fond of ornaments
 नादत्ते प्रियमण्डनापि भवतां स्नेहेन या पल्लवम् Ś.*
  4.9.-मधु a.
  fond of liquor. (-धुः) an epithet of Balarāma. -रण a.
  warlike,  heroic. -वक्तृ a.
  flattering,  a flatterer. -वचन a.
  speaking kind or agreeable words. (-नम्) kind,  coaxing or endearing words
 प्रियवचनकृतो$- पि योषितां दयितजनानुनयो रसादृते (प्रविशति हृदयं न) V.*
  2.22.-वयस्यः a dear friend. -वर्णी the plant called प्रियङ्गु.-वस्तु n.
  a beloved object. -वाच् a.
  speaking kindly,  affable in address. (f.  ) kind or agreeable words.-वादिका a kind of musical instrument. -वादिन् a.
  speaking kind or pleasing words,  a flatterer
 सुलभाः पुरुषा राजन् सततं प्रियवादिनः Rām.  (-नी) a kind of bird. (Mar.  मैना,  साळुंखी). -श्रवस् m.
  an epithet of Kṛiṣṇa
 प्रगायतः स्ववीर्याणि तीर्थपादः प्रियश्रवाः Bhāg.*
  1.6.34. -संवासः the society of a beloved person. 

सखः a dear friend.

the Khadira tree. (-खी f.
 ) a female friend,  a lady' confidante. -सत्य a.
 

a lover of truth.

pleasant though true.

संदेशः a friendly message,  the message of a lover.

the tree called चम्पक. -संप्रहार a.
  fond of litigation.  -समागमः union with a beloved object or person.  -सहचरी a beloved wife. -साहस a.
  adventurous. -सुहृद् m.
  a dear or bosom friend. -स्वप्न a.
  fond of sleep
 अकाले वोधितो भ्रात्रा प्रियंस्वप्नो वृथा भवान् R.*
  12. 81. -हित a.
  at once agreeable and salutary.

Apte 1890

English

 प्रिय a. [प्रीणाति प्री-तर्पणे क] (compar. प्रेयस्,  superl. प्रेष्ठ) 1 Dear,  beloved,  liked,  welcome,  favourite
 बंधुप्रियां Ku. 1. 26
 प्रकृत्यैव प्रिया सीता रामस्यासीन्महात्मनः Rām
 R. 3. 29. 
2 Pleasing,  agreeable
 तामूचतुस्ते प्रियमप्यमिथ्या R. 14. 6. 
3 Fond of,  liking,  loving,  devoted or attached to
 प्रियमंडना Ś. 4. 8.
 प्रियारामा वैदेही U. 2. 
4 Dear,  expensive. 
5 Ved. Customary,  familiar,  usual. 
यः 1 A lover,  husband
 स्त्रीणामाद्यं प्रणयवचनं विभ्रमो हि प्रियेषु Me. 28. 
2 A kind of deer. 
या 1 A beloved (wife),  wife,  mistress
 प्रिये चारुशीले प्रिये रम्यशीले प्रिये Gīt. 10. 
2 A woman in general. 
3 Small cardamoms. 
4 News,  information. 
5 Spirituous liquor. 
6 A kind of jasmine. 
यं 1 Love. 
2 Kindness,  service,  favour
 प्रियमाचरितं लते त्वया मे V. 1. 16
 मत्प्रियार्थं यियासोः Me. 22
 प्रियं मे प्रियं मे ‘a good service done to me’
 Bg. 1. 23
 U. 3. 26
 Pt. 1. 365,  193. 
3 Pleasing or gladsome news
 R. 12. 91
 प्रियनिवेदयितारं Ś. 4. 
4 Pleasure. 
यं ind. In a pleasing or agreeable manner. 
Comp. 
अतिथि a. hospitable. 
अन्नं dear food or provisions. 
अपायः absence or loss of a beloved object. 
अप्रिय a. pleasant and unpleasant,  agreeable and disagreeable (feelings &c.). (
यं) service and disservice,  favour and injury. 
अंबुः the mango tree. 
अर्ह a. {1} deserving love or kindness
 U. 3. {2} amiable. (
र्हः) N. of Viṣṇu. 
असु a. fond of life. 
आख्य a. announcing good news. 
आख्यानं agreeable news. 
आत्मन् a. amiable,  pleasant,  agreeable. 
उक्तिः f.,  
उदितं a kind or friendly speech,  flattering remarks. 
उपपत्तिः f. a happy or pleasant occurrence. 
उपभोगः enjoyment of a lover or mistress
 R. 12. 22. 
एषिन् a. {1} desirous of pleasing or doing service. {2} friendly,  affectionate. 
कर a. giving or causing pleasure. 
कर्मन् a. acting in a kind or friendly manner. 
कलत्रः a husband who is fond of his wife,  who loves her dearly. 
काम a. friendly disposed,  desirous of rendering service. 
कार a. {1} acting kindly,  doing good to. {2} favourable,  suitable. 
कारक,  
कारिन्,  a. acting or treating kindly. (
m.) a friend,  benefactor
 Pt. 4. 76. 
कृत् m. {1} one who does good,  a friend,  benefactor. {2} N. of Viṣṇu. 
जनः a beloved or dear person. 
जानिः a husband who dearly loves his wife. 
जीव a. living long,  long-lived. 
तोषणः a kind of coitus or mode of sexual enjoyment. 
दर्श a. pleasant to look at. 
दर्शन a. pleasing to look at,  of pleasing appearance,  good-looking,  lovely,  handsome
 अहो प्रियदर्शनः कुमारः U. 5
 R. 1. 47
 Ś. 3. 10
 एवमुत्सुकोऽपि प्रियदर्शनो देवः Ś. 6. (
नः) {1} a parrot. {2} a kind of date tree. {3} N. of a prince of the Gandharvas
 R. 5. 53. (
नं) the sight of a beloved object
 Pt. 1. 128. 
दर्शिन् a. looking kindly upon anything. (
m.) an epithet of king Aśoka. 
देवन a. fond of gambling. 
धन्वः an epithet of Śiva. 
पुत्रः a kind of bird. 
प्रसादनं propitiation of a husband. 
प्राय a. exceedingly kind or courteous
 प्रियप्राया वृत्तिः U. 2. 2. (
यं) eloquence in language. 
प्रायस् n. a very agreeable speech,  as of a lover to his mistress. 
प्रेप्सु a. wishing to secure one's desired object. 
भावः feeling of love
 U. 6. 31. 
भाषणं kind or agreeable words. 
भाषिन् a. speaking sweet words. 
मंडन a. fond of ornaments
 Ś. 4. 8. 
मधु a. fond of liquor. (
धुः) an epithet of Balarāma. 
रण a. warlike,  heroic. 
वक्तृ a. flattering,  a flatterer. 
वचन a. speaking kind or agreeable words. (
नं) kind,  coaxing or endearing words
 V. 2. 22. 
वयस्यः a dear friend. 
वर्णी the plant called प्रियंगु. 
वस्तु n. a beloved object. 
वाच् a. speaking kindly,  affable in address. (
f.) kind or agreeable words. 
वादिका a kind of musical instrument. 
वादिन् a. speaking kind or pleasing words,  a flatterer
 सुलभाः पुरुषा राजन् सततं प्रियवादिनः Rām. (
नी) a kind of bird. 
श्रवस् m. an epithet of Kṛṣṇa. 
संबासः the society of a beloved person. 
सखः {1} a dear friend. {2} the tree Khadira. (
खी f.) a female friend,  a lady's confidante. 
सत्य a. {1} a lover of truth. {2} pleasant though true. 
संदेशः {1} a friendly message,  the message of a lover. {2} the tree called चंपक. 
समागमः union with a beloved object or person. 
सहचरी a beloved wife. 
सुहृद् m. a dear or bosom friend. 
स्वप्न a. fond of sleep
 R. 12. 81. 

Monier Williams Cologne

English

 प्रिय a प्रियाल See under √ 1. प्री below.

 प्रिय॑ b mf(आ)n.  beloved,  dear to (gen.   loc.
   dat.
  or comp. ),  liked,  favourite,  wanted,  own,  RV.
   &c.
   &c.
   (with abl.
  ‘dearer than’,  R.
 
 Kathās.
 
 Pañcat.
 
 प्रियं-√ कृ Ā. कुरुते,  either ‘to gain the affection of,  win as a friend’,  RV.
  
 or ‘to feel affection for,  love more and more’,  MBh.
  )

 dear,  expensive,  high in price (cf.   प्रिय-धान्यक,  प्रियान्न-त्व)

 fond of attached or devoted to (loc.  ),  RV.
   (id. in comp. ,  either ibc. ,  e.g. प्रिय-देवन,  ‘fond of playing’,  or ifc. ,  e.g. अक्ष-प्रिय,  ‘fond of dice’ cf.
   Pāṇ.
  ii,  2,  35,  Vārtt.
  2
 ifc.  also =
  pleasant,  agreeable,  e.g. गमन-प्रिय,  ‘pleasant to go’,  vi,  2,  15Sch.)

 प्रिय॑ m.
  a friend,  Gaut.
 

 a lover,  husband,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 a son-in-law,  Mn.
   iii,  119 (Kull. )

 a kind of deer,  L.
 

 प्रिय॑ c m.
  N.
  of 2 medicinal plants,  L.
 

 प्रिय॑ n.
  love,  kindness,  favour,  pleasure,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

Monier Williams 1872

English

 प्रिय प्रिय। See under rt. 1. प्री below.

 प्रिय,  अस्,  आ,  अम्,  beloved,  dear to (with gen., 
loc.,  or dat.),  dear,  valued,  amiable,  agreeable,  liked, 
desired,  desirable,  pleasing
 customary,  familiar, 
wonted,  own (Ved.,  cf. φίλος)
 dear,  expensive,  high
in price [cf. प्रिय-धान्यक,  प्रियान्न-त्व]
(mostly in comps.),  loving,  liking,  kind,  favourable, 
affectionate,  fond of (also with loc.),  attached to, 
addicted to [cf. अक्ष-प्°,  नर्तन-प्°,  पुरु-प्°]
(अस्),  m. a lover,  husband
 (according to Kullūka on
Manu III. 19) a son-in-law
 a kind of deer [cf.
प्रियक]
 a species of medicinal plant,  = वृद्धि
(आ),  f. a mistress,  wife
 a woman
 news,  tidings, 
information
 small cardamoms
 Arabian jasmine
vinous or spirituous liquor
 N. of various metres, 
four times ˘˘¯˘¯
 a metre of four lines of which
the first,  third,  and fourth are ¯¯˘¯¯˘˘¯˘¯¯, 
and the second ˘¯ &c.
 another variety of metre
(अम्),  n. love
 a service,  kindness,  favour
 a pleasure
(अम्),  ind. in an agreeable manner,  in a pleasant
way
 (एण),  ind. willingly,  with pleasure,  readily, 
gladly,  pleasantly,  agreeably (= प्रिय-प्रियेण)।
—प्रियं-वद,  अस्,  आ,  अम्,  speaking kindly or
pleasantly,  pleasant speaking,  sweet speaking,  agree-
able
 (अस्),  m. a kind of bird
 N. of the son of the
chief of the Gandharvas
 (आ),  f. a kind of metre, 
four times ˘˘˘¯˘˘˘¯˘¯˘¯
 N. of a woman.
—प्रिय-कर,  अस्,  ई,  अम्,  causing pleasure or en-
joyment,  giving pleasure.
—प्रिय-कर्मन्,  आ,  आ,  अ, 
one whose actions are kind,  one who acts kindly, 
kind
 (अ),  n. the action of a lover.
—प्रिय-क-
लत्र,  अस्,  m. a man who is fond of his wife.
—प्रिय-काम,  अस्,  आ,  अम्,  desirous of showing
kindness to (with gen.),  well-wishing,  friendly dis-
posed,  benevolent.
—प्रिय-काम्य,  अस्,  m. the
plant Terminalia Tomentosa.
—प्रिय-कार,  अस्,  ई, 
अम्,  doing a kindness to (with gen.),  doing a
favour or acting kindly towards,  treating kindly, 
pleasing,  gratifying
 kind,  favourable,  affectionate
congenial,  suiting.
—प्रिय-कारक,  अस्,  इका,  अम्, 
causing love,  causing pleasure or gladness,  agreeable.
—प्रिय-कारण,  अम्,  n. the act of doing a favour
(आत्),  ind. for the sake of doing a favour.
—प्रिय-
कारि-त्व,  अम्,  n. the act of showing kindness,  kind
treatment.
—प्रिय-कारिन्,  ई,  इणी,  इ,  showing kind-
ness to,  acting kindly towards,  doing what is pleasing, 
acting kindly.
—प्रिय-कृत्,  त्,  त्,  त्,  doing a kind-
ness
 (त्),  m. a friend,  benefactor.
—प्रियकृत्-तम, 
अस्,  आ,  अम्,  giving the greatest pleasure,  doing that
which pleases most.
—प्रिय-क्षत्र,  अस्,  आ,  अम्, 
Ved. ruling benevolently,  governing propitiously
(said of the gods
 Sāy. = प्रीणयितृ-बल).
—प्रि-
य-गुड,  अस्,  आ,  अम्,  one to whom sugar is agree-
able,  fond of sugar.
—प्रियङ्-कर,  अस्,  ई,  अम्, 
acting kindly or affectionately to,  showing kindness
to (with gen.)
 agreeable
 exciting or attracting
regard,  amiable
 (अस्),  m.,  N. of a Dānava
 N. of
a man
 (ई),  f.,  N. of various plants (= बृहज्-
जीवन्ती,  श्वेत-कण्टकारी,  अश्व-गन्धा).
—प्रि-
यङ्-करण,  अस्,  ई,  अम्,  acting kindly or affection-
ately to
 exciting or attracting regard,  amiable.
—प्रियङ्-कार,  अस्,  ई,  अम्,  = प्रिय-कार,  q. v.
—प्रिय-चतुर,  अस्,  आ,  अम्,  see Vopa-deva III.
110.
—प्रिय-चिकीर्षु,  उस्,  उस्,  उ,  wishing to do
what is pleasing (to any one),  desirous of pleasing.
—प्रिय-जात,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. dear when born, 
born beloved or desired
 an epithet of Agni.
—प्रिय-
जानि,  इस्,  m. a man who is fond of his wife.
—प्रिय-
जीव,  अस्,  आ,  अम्,  one to whom life is dear,  loving
life,  living long,  long-lived
 (अस्),  m. the plant
Calosanthes Indica.
—प्रिय-जीवित,  अस्,  आ,  अम्,  lov-
ing life.
—प्रियजीवित-ता,  f. love of life.
—प्रिय-
तनु,  उस्,  उस्,  उ,  Ved. loving the body (?).
—प्रिय-
तम,  अस्,  आ,  अम्,  most beloved,  dearest
 (अस्),  m. a
lover,  husband
 N. of a plant,  Celosia Cristata,  =
मयूर-शिखा
 (आ),  f. a mistress,  wife.
—प्रिय-
तर,  अस्,  आ,  अम्,  dearer,  more beloved,  kinder
 more
expensive.
—प्रियतर-त्व,  अम्,  n. the being dearer
to any one (with loc.).
—प्रिय-ता,  f. or प्रिय-त्व, 
अम्,  n. dearness,  the being dear
 the being fond of, 
affection,  love.
—प्रिय-तोषण,  अस्,  ई,  अम्,  satisfy-
ing a lover
 (अस्),  m. a kind of coitus.
—प्रिय-द, 
अस्,  आ,  अम्,  giving agreeable or desired objects
 (आ), 
f. the plant Rhinacanthus Communis.
—प्रिय-दत्ता, 
f. a mystical name of the earth
 N. of a woman.
—प्रिय-दर्श,  अस्,  आ,  अम्,  pleasant or agree-
able to look at,  (opposed to दुर्-दर्श।)
—प्रिय-
दर्शन,  अस्,  आ,  अम्,  pleasant or grateful to the
sight,  good looking,  lovely,  handsome
 (अम्),  n.
the look of a friend
 (अस्),  m. a parrot
 a kind of
date tree
 Terminalia Tomentosa
 Mimusops Kauki
a plant growing in wet weather on trees and stones, 
(in Marāṭhī called dagaḍaphūla,  in Hindūstani
پتهركى پهول)
 N. of a prince of the Gandharvas
of a son of Vāsuki
 N. of a Kalpa
 (ई),  f. a kind
of bird,  Gracula Religiosa
 (आ),  f.,  N. of a daughter
of Mahā-vīra.
—प्रिय-दर्शिन्,  ई,  इनी,  इ,  looking
with kindness (upon everything)
 an epithet of
king Aśoka.
—प्रिय-दास,  अस्,  m.,  N. of the
author of a commentary on the Bhakta-mālā.
—प्रिय-देवन,  अस्,  आ,  अम्,  fond of play or
gambling.
—प्रिय-धन्व,  अस्,  m. ‘fond of the
bow, ’ an epithet of Śiva.
—प्रिय-धा,  ind.,  Ved.
lovingly,  kindly,  affectionately.
—प्रिय-धान्यक, 
अस्,  आ,  अम्,  Ved. causing dearness of provisions, 
producing scarcity of corn,  (opposed to सुभिक्ष-
कारिन्।)
—प्रिय-धाम,  अस्,  m.,  Ved. fond of
home,  loving the sacrificial enclosure
 an epithet of
Agni
 (Sāy. = प्रिय-स्थान,  fond of his station.)
—प्रिय-धामन्,  आ,  m.,  Ved. = प्रिय-धाम,  an
epithet of Indra
 (आनस्),  m. pl. an epithet of the
Ādityas.
—प्रिय-पति,  इस्,  m.,  Ved. lord of the
beloved or desired
 (Mahī-dhara) = प्रियाणाम् पा-
लकः.
—प्रिय-पुत्र,  अस्,  m. a kind of bird.
—प्रिय-प्रद,  अस्,  m.,  N. of an author of a
Śāktamantra.
—प्रिय-प्रसादन,  अम्,  n. the
conciliation of a husband,  reconciliation with any
object of affection.
—प्रियप्रसादन-व्रत,  अम्, 
n. a vow for the reconciliation of a husband.
—प्रिय-प्राण,  अस्,  आ,  अम्,  fond of life (=
प्रियासु).
—प्रिय-प्राय,  अस्,  आ,  अम्,  exceed-
ingly kind or amiable
 of pleasing speech,  well-
spoken,  eloquent
 (अम्),  n. eloquence in language.
—प्रिय-प्रियेण,  ind. with pleasure,  willingly, 
readily,  gladly,  pleasantly,  agreeably.
—प्रिय-प्रेप्-
सु,  उस्,  उस्,  उ,  desirous of obtaining a beloved object, 
lamenting the loss or absence of any beloved object, 
grieving for an object of affection.
—प्रिय-भाषण, 
अम्,  n. speaking kindly,  kind or friendly speech.
—प्रिय-भाषिन्,  ई,  इणी,  इ,  speaking kindly
 (इणी), 
f. a kind of bird,  Gracula Religiosa.
—प्रिय-मण्-
डन,  अस्,  आ,  अम्,  fond of trinkets or ornaments.
—प्रिय-मधु,  उस्,  m. ‘fond of wine, ’ an epithet
of Bala-rāma the half-brother of Kṛṣṇa.
—प्रिय-
मानस,  अस्,  आ,  अम्,  fond of the lake Mānasa (the
Rāja-haṃsa or Royal-goose).
—प्रिय-माल्यानुले-
पन (°य-अन्°),  अस्,  m.,  N. of an attendant of
Skanda.
—प्रिय-मित्र,  अस्,  m.,  N. of a mythical
Cakra-vartin.
—प्रिय-मेध,  अस्,  m.,  N. of a Ṛṣi
(a descendant of Aṅgiras and author of the hymns
Ṛg-veda VIII. 1-40,  57,  58,  76,  IX. 28)
of a descendant of Aja-mīḍha
 (आस्),  m. pl. the
descendants of the Ṛṣi Priya-medha.
—प्रिय-
मेध-स्तुत,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. praised by those who
are fond of sacrifices,  celebrated by pious priests
(Sāy. = प्रिय-यज्ञैर् ऋषिभिः स्तुतः।)
—प्रि-
यम्-भविष्णु,  उस्,  उस्,  उ,  becoming dear,  be-
coming an object of affection.
—प्रियम्भविष्णु-
ता,  f. or प्रियम्भविष्णु-त्व,  अम्,  n. the becom-
ing an object of affection,  amiability.
—प्रियम्-
भावुक,  अस्,  ई,  अम्,  one who has become dear, 
become an object of affection.
—प्रियम्भावुक-
ता,  f. or प्रियम्भावुक-त्व,  अम्,  n. the having
become dear or beloved,  becoming beloved,  amia-
bility.
—प्रिय-यज्ञ,  अस्,  आ,  अम्,  fond of sacrifices, 
loving sacrifices.
—प्रिय-रण,  अस्,  आ,  अम्,  delighting
in war,  warlike,  martial.
—प्रिय-रथ,  अस्,  आ,  अम्, 
possessing a favourite chariot,  (Sāy. = प्रीयमाण-
रथ-युक्त)
 (अस्),  m.,  N. of a man (?).
—प्रिय-
रूप,  अस्,  आ,  अम्,  having an agreeable form.
—प्रिय-
वक्तृ,  ता,  त्री,  तृ,  one who speaks kindly or
agreeably,  flattering,  a flatterer.
—प्रिय-वचन, 
अस्,  आ,  अम्,  one whose words are kind or friendly, 
kindly spoken
 (अस्),  m. = भक्तिमान् रोगी
 (अम्), 
n. kind or flattering speech,  term of endearment, 
endearing expression.
—प्रिय-वचस्,  अस्,  n. a kind
or friendly speech.
—प्रिय-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  con-
taining the word प्रिय.
—प्रिय-वयस्य,  अस्, 
m. a dear friend.
—प्रिय-वर्णी,  f. = प्रियङ्गु,  a
creeping plant,  Echites Frutescens.
—प्रिय-वल्ली,  f.
a species of plant (= प्रियङ्गु,  फलिनी).
—प्रिय-
वस्तु,  n. a favourite object or topic.
—प्रिय-वाक्-
सहित,  अस्,  आ,  अम्,  accompanied by kind words.
—प्रिय-वाच्,  क्,  f. kind or agreeable speech
 (क्,  क्, 
क्),  one whose words are kind,  kind in speech, 
affable in address.
—प्रिय-वाद,  अस्,  m. kind or
agreeable speech.
—प्रिय-वादिका,  f. a kind of
musical instrument.
—प्रियवादि-ता,  f. speaking
kindly,  kindliness of speech.
—प्रिय-वादिन्,  ई,  इनी, 
इ,  speaking kindly or agreeably,  speaking affection-
ately,  flattering,  a flatterer
 (इनी),  f. a kind of bird, 
Gracula Religiosa.
—प्रिय-विनाकृत,  अस्,  आ,  अम्, 
abandoned by a lover,  deserted by a husband.
—प्रि-
य-विश्व,  अस्,  आ,  अम्,  see Scholiast on Pāṇ. I. 1,  29.
—प्रिय-व्रत,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. liking pious ob-
servances,  fond of obedience (said of the gods
 Sāy.
= प्रियाणि कर्माणि येषाम्)
 (अस्),  m.,  N. of a
king (a son of Manu and Śata-rūpā)
 N. of a priest.
—प्रिय-शालक,  अस्,  m. the plant Terminalia To-
mentosa
 (also spelt प्रिय-सालक।)
—प्रिय-श्र-
वस्,  आस्,  आस्,  अस्,  loving glory
 an epithet of Kṛṣṇa.
—प्रिय-स,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. granting desired ob-
jects
 (according to Sāy. प्रियसासः = प्रियतमा
धाराः।)
—प्रिय-संवास,  अस्,  m. the society of
a beloved object,  the society of loved persons.
—प्रि-
य-सख,  अस्,  आ,  अम्,  one to whom friends are
dear,  loving friends
 (अस्),  m. a dear friend
 the tree
Acacia Catechu,  = खदिर
 (ई),  f. a dear female
friend,  a female friend or companion,  a confidante.
—प्रिय-सङ्गमन,  अम्,  n. ‘the meeting of
friends, ’ N. of a place in which Indra and Viṣṇu
are said to have met with their parents Aditi and
Kaśyapa.
—प्रिय-सत्य,  अस्,  आ,  अम्,  pleasant and
true
 (अम्),  n. speech at once pleasing and true, 
eloquent and truthful discourse.
—प्रिय-सन्तति,  इस्, 
इस्,  इ,  having a beloved son.
—प्रिय-सन्देश,  अस्, 
m. a tree with fragrant flowers,  Michelia Champaca.
—प्रिय-समागम,  अस्,  m. reunion with a beloved
object.
—प्रिय-समुचित,  अस्,  आ,  अम्,  befitting
or becoming a lover.
—प्रिय-सहचरी,  f. a dear
female companion,  beloved wife.
—प्रिय-सालक,  अस्, 
m. = प्रिय-शालक,  q. v.
—प्रिय-सुहृद्,  त्,  m. a
dear friend,  kind or good friend.
—प्रिय-स्तोत्र, 
अस्,  आ,  अम्,  Ved. fond of praise
 (Sāy. = प्रियाणि
स्तोत्राणि यस्य।)
—प्रिय-स्वप्न,  अस्,  आ,  अम्,  fond
of sleep,  sluggish.
—प्रियाख्य (°य-आख्°),  अस्,  आ, 
अम्,  called ‘dear, ’ a lover,  mistress
 announcing
good tidings
—प्रियाख्यान (°य-आख्°),  अम्,  n.
agreeable news,  pleasant tidings.
—प्रियाख्यान-
पुरःसर,  अस्,  आ,  अम्,  preceded by agreeable
news,  preceded by pleasant tidings.
—प्रिया-जन, 
अस्,  m. any dear or beloved female.
—प्रियातिथि
(°य-अत्°),  इस्,  इस्,  इ,  fond of guests,  a lover of
guests,  hospitable.
—प्रियात्मन् (°य-आत्°),  आ,  आ, 
अ,  of a pleasant nature,  agreeable,  pleasant.
—प्रिया-
धान (°य-आध्°),  अम्,  n. a friendly office,  good
service.
—प्रियान्न (°य-अन्°),  अम्,  n. expensive
food,  dear provisions.
—प्रियान्न-त्व,  अम्,  n. dear-
ness of provisions,  dearth,  scarcity.
—प्रियापय
(°य-अप्°),  अस्,  m. the absence of a beloved object.
—प्रियाप्रिय (°य-अप्°),  अस्,  आ,  अम्,  agreeable and
disagreeable,  pleasant and unpleasant.
—प्रियाम्बु
(°य-अम्°),  उस्,  उस्,  उ,  fond of water
 (उस्),  m. the
mango tree.
—प्रियार्थम् (°य-अर्°),  ind. for the
sake of a beloved object.
—प्रियार्ह (°य-अर्°),  अस्, 
आ,  अम्,  deserving love,  amiable.
—प्रिया-वत्,  आन्, 
अती,  अत्,  Ved. having a mistress,  enamoured,  being
in love with.
—प्रियासु (°य-असु),  उस्,  उस्,  उ,  fond
of life (= प्रिय-प्राण).
—प्रियासूय-मती (°य-
अस्°),  f.,  N. of a woman.
—प्रियैषिन् (°य-एष्°), 
ई,  इणी,  इ,  wishing to please,  friendly,  affectionate.
—प्रियोक्ति (°य-उक्°),  इस्,  f. friendly speech.
—प्रियोदित (°य-उद्°),  अस्,  आ,  अम्,  well or kindly
spoken,  pleasingly uttered
 (अम्),  n. kind or gentle
speech.
—प्रियोपपत्ति (°य-उप्°),  इस्,  f. a happy
event or circumstance,  pleasant occurrence.
—प्रियो-
पभोग (°य-उप्°),  अस्,  m. the enjoyment of a
lover or of a mistress.
—प्रियोपभोग-बन्ध्य, 
अस्,  आ,  अम्,  barren or destitute of the enjoyment of a
lover.
—प्रियोस्रिय (°य-उस्°),  अस्,  m.,  Ved. loving
cows,  amorous (said of a bull).

Macdonell

English

 प्रिय priy-á,  a.
  [√ prī] dear,  beloved,  of (d.,  🞄g.,  lc.,  —°)
 favourite,  cherished
 pleasing,  🞄agreeable
 dear,  expensive (very rare)
 fond 🞄of,  prone or attached to (lc. or —°)
 °— of a.
  cpds. 🞄before a noun,  fond of,  devoted to
 with 🞄ab. dearer than
 -m,  ad. agreeably,  kindly
 🞄in.  gladly
 m.
  friend
 lover,  husband
 son-in-law
 🞄n.  kindness,  favour,  pleasing or kind 🞄act
 ā,  f.
  beloved,  mistress,  wife
 female (of 🞄an animal).

Benfey

English

 प्रिय प्रिय,  i. e. प्री + अ, 
 I. adj.
 ,  f.
  या, 
comparat. प्रियतर and प्रेयंस्, 
superl. प्रियतम and प्रेष्ठ,  Be-
loved,  dear,  Pañc. i. d. 205
 agree-
able,  Śāk. 112,  15. प्रेयंस्,  Much
beloved,  Kathās. 26,  283
 Lass. 68,  4.
 II. m.
 
 1. A husband,  Bhāg. P. 4,  3,  6.
 2. A lover,  Pañc. i. d. 205.
 3. A sort
of deer.
 4. A sort of drug.
 III. f.
  A
wife or mistress.
 IV. n.
 
 1. Love,  Rājat.
5,  47
 sake,  Chr. 22,  18.
 2. A service, 
Vikr. 11,  18.
 -- Comp.
 
अ-, 
 I. adj.
  unkind, 
offensive,  Man.  5,  156.
 II. m.
  an
enemy,  Man.  6,  62.
पुत्र-,  m.
  a kind
of bird,  MBh. 3,  9927.
प्राण-,  adj.
  as
dear as life,  Lass. 8,  11.
अति-प्राण-, 
adj.
  dearer than life,  Pañc. 220,  24.
प्रियाप्रिय,  i. e.
प्रिय-अ-,  adj.
  agreeable
and disagreeable,  Hit. i. d. 11.
मरु-, 
m.
  a camel.
यवन-,  m.
  black pepper.
रण-,  1. adj.
  warlike. 2. m.
  a hawk.
रमा-,  n.
  the lotus.
रवि-,  n.
  1. the
red lotus. 2. copper.
वन-,  m.
  the
Indian cuckoo.
वि-, 
 I. adj.
  disagreeable, 
Rājat. 5,  210.
 II. n.
  offence,  transgres-
sion,  Rām.  3,  55,  17
 hostility,  Pañc. i.
d. 409.
सर्व-,  adj.
  1. generally be-
loved. 2. generally friendly,  loving
all.
सु-,  adj.
  agreeable.
सुर-,  m.
 
Indra. वृहस्पति-सु-रत- (vb. रम्), 
f.
 
या,  a proper name. स्नेह-,  m.
  a
lamp.
हय-,  m.
  barley.
हरि-, 
 I. m.
 
1. Śiva. 2. a foot. 3. armour.
 II. f.
 
या,  Lakṣmī. -- Cf.  ϕίλος,  ϕιλίων
 Lat.
filius.

Hindi

प्रिय

Apte Hindi

Hindi

प्रिय
वि* - प्री +  क
"प्रिय,  प्यारा,  पसन्द आया हुआ,  रमणीय"

प्रिय
वि* - प्री +  क
"सुहावना,  रुचिकर"

प्रिय
वि* - प्री +  क
"चाहने वाला,  अनुरक्त,  भक्त"

प्रियः
पुं*
  - प्री +  क
"प्रेमी,  पति"

प्रियः
पुं*
  - प्री +  क
एक प्रकार का मृग

प्रियम्
नपुं*
   - प्री +  क
प्रेम

प्रियम्
नपुं*
   - प्री +  क
"कृपा,  सेवा अनुग्रह"

प्रियम्
नपुं*
   - प्री +  क
सुखद समाचार

प्रियम्
नपुं*
   - प्री +  क
"आनन्द,  सुख"

प्रियम्
अव्य* - -
बड़े सुहावने या रुचिकर ढंग से

प्रिय
वि* - प्री+क
"प्यारा,  अनुकूल"

प्रिय
वि* - प्री+क
सुखद

प्रिय
वि* - प्री+क
 अभिलषित

प्रिय
वि* - प्री+क
"भक्त,  अनूरक्त"

प्रियः
पुं*
  - प्री+क
"प्रेमी,  पति"

प्रियः
पुं*
  - प्री+क
हरिण

प्रियः
पुं*
  - प्री+क
जामाता

प्रियम्
नपुं*
   - प्री+क
प्रेम

प्रियम्
नपुं*
   - प्री+क
"कृपा,  प्रसाद"

प्रियम्
नपुं*
   - प्री+क
सुखद समाचार

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪತಿ /ಗಂಡ
निष्पत्तिः - > प्रीञ् (तर्पणे) - "कः" (३-१-१३५)
व्युत्पत्तिः - > प्रीणाति इति
प्रयोगाः - > १) "उपवनं निरभर्त्यस प्रियान्वियुवतीर्युक्तीः शिशिरानिलः" २) "प्रियेषु सौभाग्यफला हि चारुता"
उल्लेखाः - > माघ० ६-६२,  कुमा० ५-१
प्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಾಮಾತ /ಅಳಿಯ
प्रयोगाः - > "राजर्त्विक्स्नातकगुरून् प्रियश्वशुरमातुलम्"
उल्लेखाः - > मनु० ३-११९
प्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಜಿಂಕೆ
प्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಷಣ್ಮುಗ
प्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿತವಾದ /ಮನೋಹರವಾದ /ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ
प्रयोगाः - > "प्रियवचनशतैरुदारवादी रहसि मनः श्रुतिरञ्जकैर्वोचित्रैः"
उल्लेखाः - > याद० २४-६०
प्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಷ್ಟವಾದ
प्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರವಾದ

L R Vaidya

English

 priya {% (I) a. (f. या
 compar. प्रेयस्
 super. प्रेष्ठ) %} 1. Dear,  beloved,  R.iii.29
 2. agreeable,  pleading,  R.xii.92
 3. fond of
 4. attached to,  addicted to.

 priya {% (II) m. %} 1. A husband,  a lover,  Megh.i.30
 2. a kind of deer.

 priya {% (III) n. %} 1. A favour,  a kindness,  मत्प्रियार्थं यियासोः Megh.i.22
 2. pleasure,  धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः Bg.i.23.(प्रियम् is used as an indeclinable in the sense of ‘in an agreeable way.’)

Bopp

Latin

 प्रिय (r. प्री diligere s. अ) amatus,  dilectus,  carus,  gratus.
IN. 5. 32. H. 2. 34. BH. 5. 20. 7. 17. N. 18. 16. SA. 5. 95.
-- Subst. m.
1) amasius. MEGH. 29. Lass. 25. 13.
2) ma-
ritus. AM. (Cambro - brit. priawd «a maried person,  a
spouse».)

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

स्वादु
क्ली
स्वादु,  मधुर,  प्रिय
मधुरं च प्रियं स्वादु शम्भुर्ब्रह्मा महेश्वरौ ।
verse 3.1.1.25
page 0015

व्यलीक
क्ली
व्यलीक,  प्रिय,  असत्य
प्रियेऽसत्ये व्यलीकं च वचो वाक्यं च गीर्मता ।
verse 3.1.1.33
page 0015

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Priya,  n. of a Śākyan youth: Av 〔i.363.11 ff.〕

Lanman

English

 priyá,  a.
	—1a. dear,  79^16
 beloved of, 
w. gen. (296b),  84^18
	—1b. priyā,  f. the
beloved,  the wife,  32^6,  33^10
	—2a. desired, 
pleasant
 agreeable,  58^22
 priyaṃ kṛ, 
do a favor,  3^2
	—2b. as n. that which is
desired,  one's wish,  89^17
	—3. (like Homeric
φίλος) to which one is attached or
wonted,  76^8,  86^3
 own,  78^9
 wonted
	—4a. loving,  devoted to
	—4b. as m.
friend. [√prī,  q. v.,  1148. 3: cf. πρᾷος, 
‘gentle’
 Goth. freis,  acc. s. m. frijana, 
AS. frī,  Ger. frei,  Eng. free: although the
modern mg ‘free’ is common also to the
Goth. and AS. words,  yet the orig. mg
must have been ‘loving or loved,  kindly
treated,  spared’ (and so ‘free’),  as is
shown by the Goth. abstract frija-ϸva, 
AS. freōd,  ‘love’: for mg 1b,  cf. AS.
freō,  ‘woman’: cf. also Old High Ger.
Frīa,  ‘The Loving One, ’ in frīā tag,  Eng.
Fri-day,  ‘dies Veneris.’]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 प्रिय n. ° = स्नेह,  H XVII,  75.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  प्रिय,  वल्लभ
adjective
 
अतीव स्नेहेन लालितः।
 "मनोहरस्य प्रियः पुत्रः अध्ययने पटुः।"

Synonyms:
  प्रिय,  अभिमत,  अभीष्ट,  अभीप्सित,  अर्य,  परिप्री,  दयित,  मनःप्रिय,  मनःप्रणीत,  मनस्कान्त
adjective
 
यद् रोचते।
 "एतत् मम अतीव प्रियं पुस्तकम् अस्ति। "

Sanskrit Tibetan

Tibetan

dga'
१) अभिरत २) आराम ३) इच्छन्ति ४) इच्छा ५) इष्ट ६) कान्त ७) नन्द ८) नन्दयति ९) नन्दिन् १०) निरत ११) निर्वृति १२) प्रभुदित १३) प्रामोद्य १४) प्रिय १५) प्रीत १६) प्रीति १७) मुदित १८) रति १९) रमसे २०) रोचते २१) सुख २२) स्नेह २३) स्पृहा २४)

dga' ba
१) अभिरत २) ३) आनन्द ४) आमोद ५) आराम ६) उदग्र ७) उद्विग्नप्राप्त ८) कान्त ९) कौतुक १०) चित्तोल्लास ११) तुष्ट १२) तुष्टि १३) तृष्णा १४) तोष १५) तोषण १६) धृति १७) नन्द १८) १९) नन्दन २०) नन्दिन् २१) प्रणय २२) प्रमद २३) प्रमुदिता २४) प्रमोद २५) प्रसाद २६) प्रामोद्य २७) प्रिय २८) प्रीति २९) प्रेमन् ३०) भक्त ३१) मदन ३२) मुदित ३३) मुदिता ३४) मोद ३५) रत ३६) रति ३७) रभस ३८) रमण ३९) रमति ४०) रम्य ४१) रस ४२) रसिक ४३) रहस् ४४) रामता ४५) रुचि ४६) शौण्ड ४७) संतुष्ट ४८) संतोष ४९) संभोग ५०) सुख ५१) स्पृहा ५२) हर्ष ५३) हृष्ट ५४) हृष्टि ५५)

dga' byed
१) आराधन २) नन्दक ३) नन्दन ४) नन्दिक ५) प्रिय ६) प्रियकार ७) प्रियंकर ८) प्रीतिकर ९) मुदिर १०) मोदक ११) राम १२) रामिल

dgyes pa
१) अनुमोदित २) कान्त ३) पुष्टि ४) प्रसाद ५) प्रिय ६) प्रीति ७) ८) संतुष्ट

gces
१) धुर २) प्रिय

gces pa
१) उद्धत २) धुर ३) प्रधान ४) प्रिय ५)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
प्रेयस्याद्याः पुंसि पत्यौ भर्ता सेक्ता पतिर्वरः ॥ ५१६ ॥
विवोढा रमणो भोक्ता रुच्यो वरयिता धवः ।
-wordlist-
 
प्रेयस् (पुं),  दयित (पुं),  कान्त (पुं),  प्राणेश (पुं),  वल्लभ (पुं),  प्रिय (पुं),  हृदयेश (पुं),  प्राणसम (पुं),  प्रेष्ठ (पुं),  प्रणयिन् (पुं),  भर्तृ (पुं),  सेक्तृ (पुं),  पति (पुं),  वर (पुं),  विवोढृ (पुं),  रमण (पुं),  भोक्तृ (पुं),  रुच्य (पुं),  वरयितृ (पुं),  धव (पुं)

--source--
 
चारु हारि रुचिरं मनोहरं वल्गु कान्तमभिरामबन्धुरे ।
वामरुच्यसुषमाणि शोभनं मञ्जुमञ्जुलमनोरमाणि च ॥ १४४४ ॥
साधुरम्यमनोज्ञानि पेशलं हृद्यसुन्दरे ।
काम्यं कम्रं कमनीयं सौम्यं च मधुरं प्रियम् ॥ १४४५ ॥
-wordlist-
 
चारु (वा),  हारि (वा),  रुचिर (वा),  मनोहर (वा),  वल्गु (वा),  कान्त (वा),  अभिराम (वा),  बन्धुर (वा),  वाम (वा),  रुच्य (वा),  सुषम (वा),  शोभन (वा),  मञ्जु (वा),  मञ्जुल (वा),  मनोरम (वा),  साधु (वा),  रम्य (वा),  मनोज्ञ (वा),  पेशल (वा),  हृद्य (वा),  सुन्दर (वा),  काम्य (वा),  कम्र (वा),  कमनीय (वा),  सौम्य (वा),  मधुर (वा),  प्रिय (वा)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

चक्षुष्य
चक्षुष्य,  सुभग,  वल्लभ,  दयित,  प्रिय
चक्षुष्यः सुभगो ज्ञेयो वल्लभो दयितः प्रियः ।
verse 2.1.1.367
page 0043

प्राग्र्य
प्राग्र्य,  प्राग्रहर,  प्रवेक,  अपर,  वर्य,  वरेण्य,  वर,  श्रेष्ठ,  प्रेष्ठ,  अनुत्तम,  मधुर,  मञ्जु,  प्रिय,  मञ्जुल,  हृद्य,  हारि,  मनोहर,  रुचिर,  कान्त,  पर,  सुन्दर,  सौम्य,  साधु,  वल्गु,  चारु,  सुषम,  वाम,  शुभ,  पेशल,  अग्र्य,  प्रधान,  प्रमुख,  पुरोग,  मुख्य,  परार्ध्य,  प्रवर,  प्रवर्ह,  अग्रेसर,  सत्तम,  उत्तम,  ग्रामण्य,  अग्रण्य
प्राग्र्यं प्राग्रहरं प्रवेकमपरं वर्यं वरेण्यं वरं, 
श्रेष्ठं प्रेष्ठमनुत्तमं च मधुरं मञ्जु प्रियं मञ्जुलम् ।
हृद्यं हारि मनोहरं च रुचिरं कान्तं परं सुन्दरं, 
सौम्यं साधु च वल्गु चारु सुषमं वामं शुभं पेशलम् ॥ ६८९ ॥
अग्र्यं प्रधानं प्रमुखं पुरोगं, 
मुख्यं परार्ध्यं प्रवरं प्रवर्हम् ।
अग्रेसरं सत्तममुत्तमं च, 
ग्रामण्यमग्रण्यमुदाहरन्ति ॥ ६९० ॥
verse 4.1.1.689
page 0080

नाममाला

Sanskrit

कान्त,  इष्ट,  दयित,  प्रीत,  प्रिय,  कामिन्,  कामुक,  वल्लभ,  असुपति,  प्रेयस्,  विट,  रमण,  वर
कान्तेष्टौ दयितः प्रीतः प्रियः कामी च कामुकः ।
वल्लभोऽसुपतिः प्रेयान् विटश्च रमणो वरः ॥ ३७ ॥
verse 0.1.1.37
page 0018

Tamil

ப்ரிய : பிடித்த,  பிரியமான,  விரும்பத்தக்க,  நேசமுள்ள.

Mahabharata

English

Priya^1 = Skanda: III,  14632,  14636.--Do.^2 = Śiva (1000 names^1--2).

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  प्रियम्
Root:  प्रिय
Gender:  नपुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ own
⇒ dear
⇒ liked
⇒ loved
⇒ lover
⇒ wanted
⇒ loving
⇒ friend
⇒ dear to
⇒ husband
⇒ beloved
⇒ darling
⇒ favorite
⇒ pleasant
⇒ agreeable
⇒ expensive
⇒ favourite
⇒ son-in-law
⇒ favourable
⇒ comfortable
⇒ kind of deer
⇒ high in price
⇒ fond of attached or devoted to
Shloka(s): 
3|1|53|2 ► अभीष्टेऽभीप्सितं हृद्यं दयितं वल्लभं प्रियम्॥ (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
3|3|192|1 ► स्वादुप्रियौ च मधुरौ क्रूरौ कठिननिर्दयौ। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 3|1|53|2 ⇢ अभीष्टः (अभीष्ट) (पुं)
➠ 3|1|53|2 ⇢  (अभीष्ट) (स्त्री)
➠ 3|1|53|2 ⇢ अभीष्टम् (अभीष्ट) (नपुं)
➠ 3|1|53|2 ⇢ अभीप्सितः (अभीप्सित) (पुं)
➠ 3|1|53|2 ⇢  (अभीप्सित) (स्त्री)
➠ 3|1|53|2 ⇢ अभीप्सितम् (अभीप्सित) (नपुं)
➠ 3|1|53|2 ⇢ हृद्यः (हृद्य) (पुं) ⇒ loved, inmost, inward, dainty, lovely, beloved, charming, grateful, internal, pleasant, she-goat, cherished, innermost, red arsenic, wood-apple tree, being in the heart, pleasing or dear to the heart, pleasant to the stomach savoury, proceeding from or produced in the heart, Vedic mantra employed to effect the subjection of an enemy or rival
➠ 3|1|53|2 ⇢  (हृद्य) (स्त्री) ⇒ loved, inmost, inward, dainty, lovely, beloved, charming, grateful, internal, pleasant, she-goat, cherished, innermost, red arsenic, wood-apple tree, being in the heart, pleasing or dear to the heart, pleasant to the stomach savoury, proceeding from or produced in the heart, Vedic mantra employed to effect the subjection of an enemy or rival
➠ 3|1|53|2 ⇢ हृद्यम् (हृद्य) (नपुं) ⇒ loved, inmost, inward, dainty, lovely, beloved, charming, grateful, internal, pleasant, she-goat, cherished, innermost, red arsenic, wood-apple tree, being in the heart, pleasing or dear to the heart, pleasant to the stomach savoury, proceeding from or produced in the heart, Vedic mantra employed to effect the subjection of an enemy or rival
➠ 3|1|53|2 ⇢ दयितः (दयित) (पुं) ⇒ dear, lover, loved, beloved, husband, darling, protected, cherished
➠ 3|1|53|2 ⇢  (दयित) (स्त्री) ⇒ dear, lover, loved, beloved, husband, darling, protected, cherished
➠ 3|1|53|2 ⇢ दयितम् (दयित) (नपुं) ⇒ dear, lover, loved, beloved, husband, darling, protected, cherished
➠ 3|1|53|2 ⇢ वल्लभः (वल्लभ) (पुं) ⇒ lover, horse, friend, supreme, cowherd, beloved, desired, dear to, husband, darling, favorite, favourite, dearer than, superintending, beloved above all, kind of Agallochum or agarwood [aromatic resin embedded wood]
➠ 3|1|53|2 ⇢  (वल्लभ) (स्त्री) ⇒ lover, horse, friend, supreme, cowherd, beloved, desired, dear to, husband, darling, favorite, favourite, dearer than, superintending, beloved above all, kind of Agallochum or agarwood [aromatic resin embedded wood]
➠ 3|1|53|2 ⇢ वल्लभम् (वल्लभ) (नपुं) ⇒ lover, horse, friend, supreme, cowherd, beloved, desired, dear to, husband, darling, favorite, favourite, dearer than, superintending, beloved above all, kind of Agallochum or agarwood [aromatic resin embedded wood]
➠ 3|1|53|2 ⇢ प्रियः (प्रिय) (पुं) ⇒ own, dear, liked, loved, lover, wanted, loving, friend, dear to, husband, beloved, darling, favorite, pleasant, agreeable, expensive, favourite, son-in-law, favourable, comfortable, kind of deer, high in price, fond of attached or devoted to
➠ 3|1|53|2 ⇢  (प्रिय) (स्त्री) ⇒ own, dear, liked, loved, lover, wanted, loving, friend, dear to, husband, beloved, darling, favorite, pleasant, agreeable, expensive, favourite, son-in-law, favourable, comfortable, kind of deer, high in price, fond of attached or devoted to
➠ 3|1|53|2 ⇢ प्रियम् (प्रिय) (नपुं) ⇒ own, dear, liked, loved, lover, wanted, loving, friend, dear to, husband, beloved, darling, favorite, pleasant, agreeable, expensive, favourite, son-in-law, favourable, comfortable, kind of deer, high in price, fond of attached or devoted to
➠ 3|3|192|1 ⇢ मधुरः (मधुर) (पुं) ⇒ rice, sweet, lovely, honeyed, charming, molasses, pleasant, sweetness, melodious, liquorice, sour gruel, delightful, mellifluous, of a teacher, red sugar-cane, sour rice-water, species of mango, kind of leguminous plant, kind of root similar to ginger, beetroot [Beta Bengalensis - Bot.], sounding sweetly or uttering sweet cries, shatavari and other plants [Asparagus Racemosus - Bot.], drumstick tree with red flowers [Hyperanthera Moringa - Bot.]
➠ 3|3|192|1 ⇢  (मधुर) (स्त्री) ⇒ rice, sweet, lovely, honeyed, charming, molasses, pleasant, sweetness, melodious, liquorice, sour gruel, delightful, mellifluous, of a teacher, red sugar-cane, sour rice-water, species of mango, kind of leguminous plant, kind of root similar to ginger, beetroot [Beta Bengalensis - Bot.], sounding sweetly or uttering sweet cries, shatavari and other plants [Asparagus Racemosus - Bot.], drumstick tree with red flowers [Hyperanthera Moringa - Bot.]
➠ 3|3|192|1 ⇢ मधुरम् (मधुर) (नपुं) ⇒ rice, sweet, lovely, honeyed, charming, molasses, pleasant, sweetness, melodious, liquorice, sour gruel, delightful, mellifluous, of a teacher, red sugar-cane, sour rice-water, species of mango, kind of leguminous plant, kind of root similar to ginger, beetroot [Beta Bengalensis - Bot.], sounding sweetly or uttering sweet cries, shatavari and other plants [Asparagus Racemosus - Bot.], drumstick tree with red flowers [Hyperanthera Moringa - Bot.]
Related word(s): 
जातिः ➡ द्रव्यम्
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रियः,  पुं,
   (प्रीणातीति । प्री + “इगुपधज्ञाप्री-किरः कः ।” ३ । १ । १३५ । इति कः ।) भर्त्ता ।इत्यमरः । २ । ६ । ३५ ॥
 (यथा,  आर्य्यासप्तशत्याम् ।३४७ ।“प्रणमति पश्यति चुम्बति संश्लिष्यति पुलक-मुकुलितैरङ्गैः ।प्रियसङ्गाय स्फुरितां वियोगिणी वामबाहु-लताम् ॥
”जामाता । यथा,  मनुः । ३ । ११९ ।“राजर्त्विक्स्नातकगुरून् प्रियश्वशुरमातुलान् ।अर्हयेन्मधुपर्केण परिसंवत्सरात् पुनः ॥
”कार्त्तिकेयः । यथा,  महाभारते स्कन्दनामानु-कीर्त्तने । ३ । २३१ । ५ ।“अमोघस्त्वनघो रौद्रः प्रियश्चन्द्राननस्तथा ॥
”)मृगविशेषः । इति जटाधरः ॥
 जीवकौषधम् ।इति राजनिर्घण्टः ॥
 ऋद्धिनामौषधम् । हृद्ये, त्रि । इति मेदिनी ॥
 (यथा,  महाभारते ।“सत्यं ब्रूयात् प्रियं ब्रूयात् नब्रूयात् सत्यमप्रियम् ।प्रियञ्च नानृतं ब्रूयादेष धर्म्मः सनातनः ॥
”)प्रियोऽप्रियश्च कार्य्यवशाद्भवति । यथा,  --“न हि कस्य प्रियः को वा विप्रियो वा जगत्त्रये ।काले कार्य्यवशात् सर्व्वे भवन्त्येवाप्रियाः प्रियाः ॥
”इति श्रीकृष्णजन्मखण्डे ५ अध्यायः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रिय त्रि०
  प्रीणाति प्री--तर्पणे क । १ भर्त्तरि पत्यौ अमरः२ भार्य्यायां स्त्री । ३ प्रियके मृगभेदे पु०
  स्त्री जटा० ४ ऋद्धि-नामोषधौ ५ हृद्ये त्रि०
  मेदि० । ६ जीवकौषधौ राजनि० ।

Capeller

German

 प्रिय lieb,  teuer,  erwünscht,  angenehm
(Gen. ,  Loc.,  Dat. o. —°)
 gern habend, 
geneigt zu (Loc. o. —°). Compar.
प्रयतर,  Superl. प्रय॑तम. m.
  Freund, 
Geliebter,  Gatte. f.
  प्रिया Geliebte, 
Gattin.  n.
  etwas Liebes,  Gefallen, 
Gunst
 auch adv. auf angenehmen Weise.

Grassman

German

 priyá,  a. [von prī],  1〉 lieb,  beliebt,  erwünscht
 2〉 jemandem [D. G.] lieb,  bei jemandem [Lo.] beliebt
 3〉 Gefallen findend an [L.]
 4〉 mit dem Med. von kṛ sich jemand [A.] geneigt machen
 5〉 f.,  das fem. fast substantivisch die Geliebte,  (Gattin)
 oder 6〉 (Tochter). — préyas,  préṣṭha siehe für sich.
-ás 1〉 viśpátis {26, 7}
 {128, 7}
 mitrás {75, 4}
 {91, 3}
 yás (agnís) {143, 1}
 yás (átris) {584, 5}
 ātmā́ {162, 20}
 átithis {355, 9}
 {443, 7}
 jánas {536, 8}
 mánuṣas hótā {589, 2}
 āpís {604, 6}
 (sutás) {696, 1}
 (sómas) {719, 6}
 {737, 3}
 {764, 2}
 {775, 23}
 {776, 10}. _{776, 27}
 {809, 3}
 {819, 6}
 pátis gávām {784, 4}
 mádas {791, 5}
 (índras) {707, 4}
 〰 sūnús ná {819, 13}
 (gandharvás) {949, 5}. — 2〉 yajñás (te) {266, 12}
 jaritā́ asya (índrasya) {313, 19}
 〰 sukṛ́t 〰 índre manāyús 〰 suprāvī́s 〰 asya somī́ {321, 5}
 sutásomas sū́rye,  agnaú {391, 5}
 sómas índrāya {405, 4}
 agnís vikṣú {442, 6}
 tuám (agne) uṣásām {639, 31}
 ayám (sómas) te (índrāya) {673, 11}
 devā́nām ási hí 〰 mádas {797, 2}
 índrāya {808, 9}
 〰 devā́nām utá somiā́nām {842, 8}
 índrasya {851, 10} (mádas)
 devā́nām {882, 1}
 yamásya {847, 5} (neben kā́mias).
-ám [m.] 1〉 nárāśáṃsam {13, 3}
 daíviam jánam {31, 17}
 aratím {128, 8}
 {532, 1}
 índram {142, 4}
 {359, 3}
 {729, 6}
 {1019, 3}
 rátham {341, 3}
 sákhāyam {516, 3}
 mitrám {151, 1}
 {195, 3}
 {489, 1}
 {693, 1}
 átithim {457, 42}
 jārám iva 〰 {744, 5}
 hárim {762, 3}
 yónim {750, 6}
 (sómam) {729, 6}
 {779, 29}
 {783, 6}
 {820, 8} (vṛṣabhám)
 putrám {848, 3}
 {945, 4}
 vṛṣā́kapim {912, 4}. — 2〉 sádasas pátim índrasya {18, 6}
 agním mātṛṣu {257, 3} (oder zu 3). [Page890] — 3〉 hótāram sádmasu {377, 3}
 índrasya kā́mam (nämlich sómeṣu) {720, 1}. — 4〉 {298, 8} 〰 vā tvā kṛṇávate.
-ám [n.] 1〉 {879, 7}
 {911, 27}
 mádhu {25, 17}
 {112, 21}
 {714, 3}
 {787, 2}
 {798, 48}
 amṛ́tam {71, 9}
 bráhma {75, 2}
 {396, 2}
 {439, 1}
 {880, 6}
 dhā́ma {152, 4}
 pā́thas {154, 5}
 {162, 2}
 śíras {211, 6}(?)
 padám vés {239, 5}
 {241, 7}
 {301, 8}
 antárikṣam {348, 7}
 dugdhám {373, 4}
 mitráyos cákṣus {492, 1}
 mánma {509, 9}
 kím caná {599, 2}
 várivas {780, 9}
 mádhu {798, 10}
 {819, 5}
 {964, 2}
 padám {814, 2}
 nā́ma {910, 5}
 havís {912, 12}. _{912, 13}
 mánma {922, 11}
 ánnam {938, 4}
 réknas {958, 3}. — 2〉 havís āsíe {345, 1}
 kád caná savitúr {436, 2}
 paṇés {494, 6} (hṛdí)
 amṛ́tam índrasya {485, 16}
 jánānaam {644, 4}
 iṣirā́ya {666, 29}
 sū́ryasya {784, 3} (rávam)
 jyótis yád asya {881, 2}
 〰 śraddhe dádatas 〰 śraddhe dídāsatas,  〰 bhojéṣu yájvasu idám me uditám kṛdhi {977, 2}.
-ám-priyam átithim {456, 6}.
-eṇa 1〉 dhā́m[a]nā {751, 1}.
-ā́ya 1〉 sakhiā́ya {337, 7}
 dhā́m[a]ne {402, 1}.
-ā́t 1〉 mánmanas {140, 11}.
-ásya 1〉 {949, 5}
 mā́rutasya dhā́m[a]nas {87, 6}
 āpés {218, 17} (Refrain)
 ásya (mitrásya) {418, 3}.
-é [L.] 1〉 sádasi {47, 10}
 sádane {189, 4}
 barhíṣi {85, 7}
 {633, 24}
 {767, 2}
 dhā́mani {632, 32}
 śármaṇi {952, 4}
 áhani {110, 7}
 {575, 2}.
-ā́ [du.] 1〉 sákhāyā (hárī) {277, 1}
 hárī {397, 5}
 {552, 4}
 (mitrā́váruṇā) {958, 6}
 {508, 3}.
-ā́sas 1〉 vayám {203, 15}
 {313, 9}
 saptá {297, 12}. — 2〉 wir: te {439, 8}
 {535, 8}
 táva {535, 7}
 {576, 1}
 sómasya {668, 14}
 sūráyas tué {532, 7}.
-ā́s [m.] 1〉 vayám {26, 7}
 {866, 12}
 sómāsas {266, 15}
 gā́vas (sómās) {813, 8}
 páñca (wol jánās) {881, 2}. — 2〉 {229, 10} 〰 devásya savitúr siāma. — 3〉 (marútas) añjíṣu {227, 2}.
-ā́n 1〉 apidhī́n {127, 7}.
-ā́ni 1〉 {124, 4} (āvís akṛta)
 {809, 12} (SV. vratā́ni)
 {949, 8}
 vásu {304, 3}
 dhā́ma {603, 2}
 kā́viā {769, 2}
 nā́māni {787, 1}
 nā́ma {949, 7}
 párāṇi {272, 1}
 bhadrā́ni {542, 4}.
-ā́ [n.] 1〉 {809, 38}
 víśvā {814, 1}
 padā́ni {67, 6}
 divás padā́ {724, 8}
 bhójanāni {104, 8}
 dhā́māni {289, 10}
 {896, 7}
 dhā́ma {301, 4}
 {508, 9}
 śárma {487, 12}
 vásu {548, 15}
 nā́ma {572, 10}
 áśviā {647, 6}
 váyāṃsi {721, 1}
 taṣṭā́ni {912, 5}. — 2〉 devéṣu {162, 16}
 mánma devéṣu {232, 18}.
-ébhis 1〉 ṛbhúbhis {288, 17}
 háribhis {938, 4}.
-éṣu nidhíṣu {841, 5}.
-ā́ṇaam 1〉 {712, 10} préṣṭham (práyiṣṭham).
-ā́ [f.] 1〉 {722, 9},  wo SV. einfacher priyám (padám) hat
 {875, 4}(?)
 kṣitís {151, 4}
 sárasvatī {502, 10}
 manīṣā́ {508, 2}
 (matís [V. _{508, 7}.]) {683, 8}
 (nā́bhis?) {722, 9}. — 6〉 divás {46, 1} (uṣā́s).
-ā́m 1〉 jāyā́m {82, 5},  tanúam {785, 2}
 {839, 4}. — 5〉 {808, 23} 〰 ná jārás.
-é [du. f.] 1〉 ródasī {266, 7}.
-ā́s [N. pl. f.] 2〉 dhenávas índrasya {84, 11}.
-ā́s [A.] 1〉 (gíras?) {82, 2}
 tanúas {114, 7}.
-ā́su 1〉 {502, 10} (priyā́ 〰)
 tanū́ṣu {958, 5}.
-átamam [m.] 1〉 rátham {429, 1}. [Page891]
-átamam [n.] 1〉 havís {746, 5}.
-átamasya 1〉 mitrásya {578, 4} (nṛṇā́m).
-átame [L.] 1〉 śárman {611, 5}.
-átame [du. n.] 1〉 sadhásthe {843, 6}.

Burnouf

French

 प्रिय प्रिय a. cher
 aimé. -- S. m.
  le bien-aimé,  le mari, 
l'amant.
		 Esp. d'antilope.
		 Sorte de drogue,  cf.  सिद्धि। -- S.
f.
  प्रिया la bien-aimée,  l'épouse,  l'amante.
		 Chose agréable, 
nouvelles
		 liqueur spiritueuse
		 petit cardamome
 jasmin
d'Arabie.
प्रियक m.
  antilope mouchetée.
		 Abeille.
		 Safran
 pentaptera
tomentosa
 nauclea cadamba
 le प्रियङ्गु,  bot.
प्रियकाम a. (कम्) affectueux,  bienveillant.
प्रियकार a. (कृ) qui fait plaisir,  obligeant.
प्रियङ्गु f.
  panicum italicum
 bot.
 poivre long
 moutarde
noire
 la कटुकी
 esp. de plante médicinale et de parfum. 
प्रियतम (sup. de प्रिय) -- S. m.
  celosia cristata,  bot.
प्रियता f.
  (sfx. ता) amour,  tendresse.
प्रियदर्शन a. agréable à voir
		 aux doux regards. -- S. m.
 
perroquet.
		 Mimusops kauki,  bot.
प्रियप्राय a. éloquent,  qui parle bien.  -- S. n.
  éloquence.
प्रियप्रेप्सु a. (प्र
 ईप्स्) qui regrette un objet aimé.
प्रियमधु m.
  ép. de Balarāma.
प्रियम्वद a. (वद्) qui parle agréablement,  qui a un doux
langage. -- S. m.
  un Vidyādhara.
प्रियवर्णी f.
  echites frutescens,  bot.
प्रियवादिन् a. au langage agréable.
प्रियसख m.
  mimosa catechu,  bot.
प्रियसत्य a. agréable et vrai -- S. n.
  discours vrai et
agréable.
प्रियसन्देश m.
  le champaca,  bot.
प्रियहित a (हित) agréable,  aimable.
प्रियातिथि a. (अतिथि) hospitalier.
प्रियात m.
  buchanania latifolia,  bot.
प्रियोदित a. (वद्) bien dit,  prononcé agréablement.

Stchoupak

French

 प्रिय-
 a. cher,  aimé,  favori 
 plus cher que (abl.) 
 agréable, 
plaisant 
 épris de,  aimant,  attaché à (loc. inf. ) 
 cher,  coûteux 
 m.
 
mari,  amant 
 -आ- f.
  femme (aimée),  bien-aimée 
 nt. amour 
 faveur, 
service,  amabilité 
 nouvelle agréable 
 -अम् d'une manière agréable 
-एण volontiers 
 -ता- f.
  -त्व- nt. fait d'être cher,  amour 
-अं कुरुते se sentir de l'affection pour 
 compar. प्रेयांस्- sup.
प्रेष्ठ- s. v. (aussi -तर- et तम-).
°कर- ag. qui produit du plaisir,  agréable.
°कर्मन्- ag. qui témoigne de l'affection,  aimable 
 nt. actes d'un
amoureux.
°काम- a. bien disposé envers (gén. ) 
 -या- f.
  bonnes
dispositions envers.
°कार- ag. qui donne une faveur,  qui fait une amabilité à (gén. ) 
-क- a. agréable.
°कारणात् adv. pour faire une amabilité.
°कारिन्- ag. qui fait une amabilité,  ami,  bienfaiteur 
 °कृत्- id.
°गुण- a. qui aime la vertu.
°चिकीर्षा- f.
  désir de faire une amabilité à (gén. ).
°जन- m.
  personne chère,  bien-aimé ou bien-aimée.
°जानि- m.
  amant.
°दत्ता- f.
  nom mystique de la terre 
 n.
  d'une femme.
°दर्श- a. agréable à voir 
 -न- id. (pour,  gén. ) 
 m.
  prince
des Gandharva 
 fils de Vasuki 
 surnom de souverains 
 nt. regard d'un ami 
-ना- f.
  n.
  de diverses femmes 
 -इन्- m.
  surnom d'Aśoka 
 -इका- f.
 
héroïne et titre d'un drame de Harṣa.
°देवन- a. qui aime jouer.
°धन्व- a. ép. de Śiva.
°निवेदन- nt. bonne nouvelle 
 °निवेदयितृ- ag. messager de bonne
nouvelle 
 °निवेदिका- f.
  messagère,  etc.
°प्रश्न- m.
  interrogation de courtoisie.
°प्राय- a. extrêmement aimable.
°भाषण- nt. parole aimable 
 °भाषिन्- a. qui parle avec
amabilité.
°भाव- m.
  sentiment d'amour.
°मकरन्द- a. à qui Makaranda est cher.
°मण्डन- a. passionné d'ornements.
°मधु- a. qui aime le miel.
°माधव- a. f.
  (celle) qui aime Mādhava.
°रूप- a. de forme agréable.
°वक्तृ- ag. qui parle d'une manière agréable 
 flatteur 
°वादिन्- id. 
 °वादित्व- nt. parole aimable,  flatterie.
°वचन- nt. discours aimable 
 mots tendres 
 a. qui tient de tendres
propos 
 °वाद- m.
  id.
°वयस्य- m.
  cher compagnon. 
°वाच्- ag. qui parle aimablement 
 f.
  discours aimable.
°वाल- a. qui a de beaux cheveux.
°श्रवस्- a. qui aime la gloire.
°संवास- m.
  fait de vivre avec ceux qu'on aime.
°सख- a. qui aime ses amis 
 m.
  cher ami 
 -ई- f.
  amie très
chère.
°साहस- a. qui se plaît aux actes téméraires 
 nt. amour de la
témérité.
°सुहृद्- m.
  cher ami.
°स्वप्न- a. qui aime le sommeil,  paresseux.
°हित- nt. ce qui est agréable et salutaire.
प्रियाख्य- a. qui annonce de bonnes nouvelles.
प्रियातिथि- a. hospitalier.
प्रियात्मन्- a. plaisant,  agréable.
प्रियाप्रिय- nt. sg. du. et pl.
  ce qui est agréable et ce qui est
désagréable,  ce qu'on aime et ce qu'on n'aime pas.
प्रियाराम- a. qui aime les parcs.
प्रियार्थम् adv. par amour pour ce qu'on aime 
 par faveur.
प्रियार्ह- a. digne d'affection,  qui mérite l'amabilité.
प्रियालापिन्- ag. qui parle aimablement 
 -इता- f.
  amabilité de
langage.
प्रियोपभोग- m.
  fait de jouir d'un être aimé.
प्रियं-वद- ag. qui parle aimablement,  aimable envers (gén.  ifc.) 
m.
  sorte d'oiseau 
 n.
  d'un Gandharva 
 -आ- f.
  n.
  de femmes 
 not. d'une
confidente de Śakuntalā 
 -क- m.
  n.
  d'un homme 
 -ता- f.
  amabilité
de langage.
°कर- -ई- -आ- a. aimable envers (gén. ) 
 m.
  n.
  d'un Dānava.
°भावुक- a. qui devient cher.
प्रिया-जन- m.
  pl.
  les maîtresses,  les bien-aimées.
°नाश- m.
  perte ou disparition de la bien-aimée.
°शोक- m.
  douleur pour la bien-aimée.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.