| YouTube Channel

प्रारब्ध (prArabdha)

 
शब्दसागरः
English
प्रारब्ध
mfn.
(-ब्धः-ब्धा-ब्धं) Begun, beginning.
E.
प्र and आङ् before, रभ् to
begin, क्त
aff.
Capeller Eng
English
प्रारब्ध
a.
(having) begun or undertaken.
Yates
English
प्रारब्ध (ब्धः-ब्धा-ब्धं)
p. Begun.
Spoken Sanskrit
English
प्रारब्ध - prArabdha -
adj.
- one who has commenced or begun
प्रारब्ध - prArabdha -
adj.
- undertaken
प्रारब्ध - prArabdha -
adj.
- begun
प्रारब्ध - prArabdha -
adj.
- commenced
प्रारब्ध - prArabdha -
n.
- undertaking
प्रारब्ध - prArabdha -
n.
- enterprise
Wilson
English
प्रारब्ध
mfn.
(-ब्धः-ब्धा-ब्धं) Begun, beginning.
E.
प्र and आङ् before रभ to begin, क्त
aff.
Apte
English
प्रारब्ध [prārabdha], p. p. Begun, commenced.
ब्धम् What is begun, an undertaking
विघ्नैः पुनः पुनरपि प्रतिहन्यमानाः प्रारब्धमुत्तमजना परित्यजन्ति
Bh.*
1.27.
Fate, destiny.Comp. -कर्मन्, -कार्य
a.
one who has commenced a work.
Apte 1890
English
प्रारब्ध p. p. Begun, commenced.
ब्धं 1 What is begun, an undertaking.
2 Fate, destiny.
Monier Williams Cologne
English
प्रा-°रब्ध
mfn.
commenced, begun, undertaken,
MBh.
Kāv.
&c.
one who has or (also -वत्
mfn.
),
Amar.
Rājat.
Kathās.
प्रा-°रब्ध
n.
an undertaking, enterprise,
Kāv.
Pañcat.
Monier Williams 1872
English
प्रा-रब्ध, अस्, आ, अम्, begun, commenced,
beginning
(अम्), n. an undertaking.
Apte Hindi
Hindi
प्रारब्ध
भू* क* कृ* - प्र + + रभ् + क्त
"आरंभ किया गया, शुरू किया गया"
प्रारब्धम्
नपुं*
- प्र + + रभ् + क्त
"जो शुरू किया गया है, व्यवसाय"
प्रारब्धम्
नपुं*
- प्र + + रभ् + क्त
"भाग्य, नियति"
प्रारब्ध
वि* - प्र+आ+रभ्+क्त
"आरंभ किया हुआ, शुरु किया हुआ"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रारब्ध
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟ /ಉಪಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > प्र + + रभ (राभस्ये) - "क्तः" (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > १) "अथाभिषेकं रगुवंशकेतोः प्रारब्धमानन्दजलैर्जनन्योः निवर्तयामासुरमात्यवृद्धास्तीर्थाहृतैः काञ्चकुम्भतोयैः ॥" २) "प्रारब्धमुत्तमगुणा परित्यजन्ति"
उल्लेखाः - > रघु० १४-७, भर्तृ० १-७२
प्रारब्ध
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಕರ್ಮ /ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಜನ್ಮಾಂತರದ ಕರ್ಮ
विस्तारः - > ಅನುಭವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕರ್ಮವು ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಕರ್ಮ. ಕರ್ಮವು ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಮತ್ತು ಸಂಚಿತಗಳೆಂದು ಎರಡು ವಿಧ. ಪ್ರಾರಬ್ಧಕರ್ಮವನ್ನು ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಅನುಭವಿಸಿಯೇ ತೀರಬೇಕು. ಸಂಚಿತ ಕರ್ಮವು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಕ್ಷಯ ಹೊಂದುವುದು. "अवश्यमेव भोक्तव्यः कृतं कर्म शुभाशुभम् नाभुक्तं क्षीयते कर्म कल्पकोटिशतैरपि ॥" "ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात् कुरुतेऽर्जुन" - गीता० ४-३७
प्रारब्ध
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾರಂಭ /ಉಪಕ್ರಮ
L R Vaidya
English
prArabDa {% (I) a. (f. ब्धा) %} Commenced, begun.
prArabDa {% (II) n. %} 1. An undertaking
2. fate, destiny.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रारब्धं,
क्ली,
(प्रकृष्टमारब्धं स्वकार्य्यजननायेति ।)प्रालब्धम् शरीरारम्भकादृष्टविशेषः यथा, --“प्रारब्धकर्म्मणां भोगादेव क्षयः
इति स्मृतिः ।“प्रारब्धमश्नन्नभिमानशून्यः ।”इति श्रीभागवतम्
“प्रारब्धकर्म्मविक्षेपाद्बासना तु नश्यति
”इति भगवद्गीतायां मधुसूदनसरस्वती
(प्र + + रभ् + कर्म्मणि क्तः कृतारम्भे, त्रि यथा, रघौ १४ ।“अथाभिषेकं रघुवंशकेतोःप्रारब्धमानन्दजलैर्जनन्योः ।निर्वर्त्तयामासुरमात्यवृद्धा-स्तीर्थाहृतैः काञ्चनकुम्भतोयैः
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रारब्ध
न०
प्र + + रभ--आरम्भे क्त प्रकृष्टमारब्धं स्वकार्य्यंजननाय कृतारम्भं येन! देहाद्यारम्भके अदृष्टभेदेतस्य भोगेनैवक्षय इति शास्त्रे प्रसिद्धम् “अवश्यमेवभोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभम् नाभुक्तं क्षीयते कर्मकल्पकोटिशतैरपि” शास्त्रेण प्रारब्धकर्मणो भोगं विनानाशाभावस्योक्तेः “ज्ञानानि सर्वकर्माणि भस्मसात् कुरु-तेऽर्जुन!” गीतायां ज्ञानस्य सर्वकर्मनाशकत्वोक्तिः प्रार-अकर्मातिरिक्तविषयेत्याकरे द्रष्टव्यम् कृतारम्भे
त्रि०