| YouTube Channel

प्रादेश (prAdeza)

 
शब्दसागरः
English
प्रादेश
m.
 (-शः)
1. The span of the thumb and fore-finger.
2. Place, coun-
try.
E.
 प्र before, दिश् to shew,
aff.
 घञ्
whence the vowel of the
prefix is optionally made long: see प्रदेश ।
Yates
English
प्रा_देश (शः) 1.
m.
 The span of the
thumb and fore-finger
place.
Wilson
English
प्रादेश
m.
 (-शः)
1 The span of the thumb and forefinger.
2 Place, country.
E.
 प्र before दिश to shew,
aff.
 घञ्
whence the vowel of the
prefix is optionally long: see प्रदेश.
Apte
English
प्रादेशः [prādēśḥ] शम् [śam], शम् 1 The span of the thumb and fore finger also a measure of 12 Aṅgulas
अङ्गुष्ठतर्जनीयुक्तं प्रादेश- मिति कीर्तितम् Suprabhedāgama 3.21
यस्त्वेतमेवं प्रादेशमात्र- मभिविमानमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते Ch.
Up.*
 5.18.1.
A spot, place, region.
Comp.
 -मात्र
a.
 just a little, for giving an idea
प्रादेशमात्रं भवतः प्रदर्शितम्
Bhāg.*
 1.5.2.
Apte 1890
English
प्रादेशः 1 The span of the thumb and forefinger.
2 A spot, place, region.
Monier Williams Cologne
English
प्रा—देश॑
m.
 (ifc. f(आ). ) the span of the thumb and forefinger (also a measure
=
 12 Aṅgulas),
ŚBr.
GṛŚrS.
 :
MBh.
&c.
place, country,
L.
 (v.l. for प्र-द्°)
Monier Williams 1872
English
प्रादेश प्रादेश, अस्, m. (fr. प्र-देश), the
span of the thumb and forefinger, the space measured
by the span of the thumb and forefinger
place,
country (?).
—प्रादेश-मात्र, अस्, ई, अम्, only a
span long
प्रादेशमात्रम् भूमेः, a mere span
of land.
Macdonell
English
प्रादेश prādeśá,
m.
 span of the thumb, and 🞄forefinger (also as a measure = ¤12¤ aṅgulas): 🞄(a) -mātrá,
n.
 measure of a span
a.
 (ī) a 🞄span long
-sama, -āyaāma,
a.
 id..
Benfey
English
प्रादेश प्रादेश, i. e. प्रदेश + अ,
m.
1. The span of the thumb and fore-
finger.
2. Place.
Apte Hindi
Hindi
प्रादेशः
पुं*
 - "प्र + दिश् + घञ्, उपसर्गस्य दीर्घः"
अँगूठे और तर्जनी के बीच का स्थान
प्रादेशः
पुं*
 - "प्र + दिश् + घञ्, उपसर्गस्य दीर्घः"
"स्थान, जगह, प्रदेश"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रादेश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಚೋಟಿನ ಅಳತೆ /ತರ್ಜನಿ ಬೆರಳಿನೊಡನೆ ನೀಡಿದ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಅಳತೆ
निष्पत्तिः - > प्र + दिश (अतिसर्जने) - "घञ्" (३-३-१२१) । दीर्घः (६-३-१२२)
प्रयोगाः - > "प्रमाणतो भीमसेनः प्रादेशेनाधिकोऽर्जुनात्"
प्रादेश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರದೇಶ /ಸ್ಥಾನ /ಸ್ಥಳ
निष्पत्तिः - > प्रदेश - स्वार्थे "अण्" (५-४-३८)
विस्तारः - > "प्रादेशं देशमात्रे च तर्जन्यङ्गुष्ठसम्मिते" - मेदि०
L R Vaidya
English
prAdeSa {% m. %} 1. The span of the thumb and forefinger
2. place, spot.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्रदेशिन्यादिभिः सार्धमङ्गुष्ठे वितते सति ।
प्रादेशतालगोकर्णवितस्तयो यथाक्रमम् ॥ ५९५ ॥
-wordlist-
प्रादेश (पुं), ताल (पुं), गोकर्ण (पुं), वितस्ति (पुंस्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्रादेश
प्रादेश
प्रादेशः स्यात्प्रदेशिन्या तालो मध्यमया भवेत् ।
verse 2.1.1.538
page 0061
Vedic Reference
English
Prā-deśa^1 frequently occurs in the Brāhmaṇas^2 as a measure
of length, a ‘span.’^3
1) ‘Formed with the pradeśa’ (prob-
ably ‘indicator, ’ as a name of the
forefinger
cf. pradeśinī, ‘forefinger, ’
Āśvalāyana Śrauta Sūtra, i. 7
Śāṅkh-
āyana Śrauta Sūtra, i. 10, 1
ii. 9, 14).
2) Aitareya Brāhmaṇa, viii. 5
Śata-
patha Brāhmaṇa, iii. 5, 4, 5
Chān-
dogya Upaniṣad, v. 18, 1, etc.
3) That is, between thumb and fore-
finger.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रादेशः,
पुं,
 (प्रदिश्यते इति । प्र + दिश् + हल-श्चेति घञ् । “उपसर्गस्य घञि” इति दीर्घः ।)तर्ज्जनीसहितविस्तृताङ्गुष्ठः । इत्यमरः । २ । ६ ।८३ ॥
(यथा, महाभारते । ५ । ५१ । १९ ।“प्रमाणतो भीमसेनः प्रादेशेनाधिकोऽर्ज्जुनात् ॥
”प्रदेश एव । स्वार्थे अण् ।) देशमात्रम् । यथा, “प्रादेशो देशमात्रे च तर्ज्जन्यङ्गुष्ठसम्मिते ॥
”इति मेदिनी ॥
“अङ्गुष्ठस्य प्रदेशिन्या व्यासः प्रादेश उच्यते ॥
”इति देवीपुराणञ्च ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रादेश
पु०
 प्र + दिश--घञ् द्रीर्घः । १ तर्जनीसहितविस्तृताङ्गुद्वेअमरः २ देशमात्रे मेदि० “अङ्गुष्ठस्य प्रदेशिन्या व्यासःप्रादेश उच्यते” इत्युक्ते ३ परिसाणभेदे च देवीपु० ।
Burnouf
French
प्रादेश प्रादेश
m.
 (आ
दिश्) empan.
Stchoupak
French
प्रा-देश-
m.
 empan (not. comme mesure).
°मात्र- a. haut d'un empan.