| YouTube Channel

प्रातःस्नान (prAtaHsnAna)

 
शब्दसागरः
English
प्रातःस्नान
n.
 (-नं) Morning ablution, bathing at sun-rise.
E.
 प्रावर् and
लान bathing.
Yates
English
प्रातः-स्नान (नं) 1.
n.
 Early bathing.
Wilson
English
प्रातःस्नान
n.
 (-नं) Morning ablution, bathing at sun-rise.
E.
 प्रातर्, and स्नान bathing.
Monier Williams Cologne
English
प्रातः—स्नान
n.
 m° ablution,
Pur.
Apte Hindi
Hindi
प्रातःस्नानम्
नपुं*
 प्रातर्-स्नानम् -
सवेरे ही नहाना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रातःस्नान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಸ್ನಾನ
विस्तारः - > ಅವಗಾಹನ ಸ್ನಾನವು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಹಿತವಾಗಿದೆ. "उषःकाले तु सम्प्राप्ते कृत्वाचावश्यकं बुधः । स्यायान्नदीषु शुद्धासु शौचं कृत्वा यथाविधि ॥ प्रातःस्नानेन पूयन्ते येऽपि पाकृतो जनाः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्रातःस्नानं समाचरेत् ॥"
L R Vaidya
English
prAtar-snAna {% n. %} morning ablution.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रातःस्नानं,
क्ली,
 (प्रातः प्रभातकाले यत् स्नानम् ।)प्रभातकर्त्तव्यावगाहनादि । यथा, गारुडे ५० अः ।“उषःकाले तु संप्राप्ते कृत्वा चावश्यकं बुधः ।स्नायान्नदीषु शुद्धासु शौचं कृत्वा यथाविधि ॥
प्रातःस्नानेन पूयन्ते येऽपि पापकृतो जनाः ।तस्मात् सर्व्वप्रयत्नेन प्रातःस्नानं समाचरेत् ॥
प्रातःस्नानं प्रशंसन्ति दृष्टादृष्टकरं हि तत् ।मुखे सुप्तस्य सततं लालाद्याः संस्रवन्ति हि ॥
अतो नैवाचरेत् कर्म्माण्यकृत्वा स्नानमादितः ।अलक्ष्मीः कालकर्णी च दुःस्वप्नं दुर्विचिन्तितम् ॥
प्रातःस्नानेन पापानि पूयन्ते नात्र संशयः ।न च स्नानं विना पुंसां प्राशस्त्यं कर्म्म संस्मृ-तम् ।होमे जप्ये विशेषेण तस्मात् स्नानं समाचरेत् ॥
अशक्तावशिरस्कन्तु स्नानमस्य विधीयते ॥
”अपि च गारुडे २१५ अध्याये ।“प्रातःसंक्षेपतः स्नानं मध्याह्ने विधिविस्तरम् ।प्रातर्मध्याह्नयोः स्नानं वानप्रस्थगृहस्थयोः ॥
यतेस्त्रिसवनं प्रोक्तं सकृत्तु ब्रह्मचारिणः ॥
”अपि च ।“उषस्युषसि यत् स्नानं सन्ध्यायामुदिते रवौ ।प्राजापत्येन तत्तुल्यं महापातकनाशनम् ॥
यत् फलं द्बादशाब्दानि प्राजापत्यैः कृतैर्भवेत् ।प्रातःस्नायी तदाप्नोति वर्षेण श्रद्धयान्वितः ॥
य इच्छेद्बिपुलान् भोगान् चन्द्रसूर्य्यग्रहोपमान् ।प्रातःस्नायी भवेन्नित्यं द्बौ मासौ माघफाल्गुनौ ॥
षट्तिली माघमासन्तु प्रातःस्नायी हविष्यभुक् ।अतिपापं महाघोरं मासादेव व्यपोहति ॥
मातरं पितरञ्चापि भ्रातरं सुहृदं गुरुम् ।समुद्दिश्य निमज्जेत द्वादशांशं लमेत्तु सः ॥
”
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रातःस्नान ७ त० । प्रातःकर्त्तव्ये जलावगाहनादिरूपे स्नानेतस्य कर्माङ्गताद्युक्तं गरुडपु० “ऊषः काले तु संपाप्तेकृत्वा चावश्यकं बुधः । स्नायान्नदीषु शुद्धासु शौचंकृत्वा यथाविधि । प्रातःस्नानेन पूयन्ते येऽपि पापकृतोजनाः । तस्मात् सर्वप्रयत्नेन प्रातःस्नानं समाचरेत् ।प्रातःस्नान प्रशंसन्ति दृष्टादृष्टशुभं हि तत् । सुखसुप्तस्यसततं लालाद्याः संस्रवन्ति हि । अतो नैवाचरेत् क-र्माण्यकृत्वा स्नानमादितः । अलक्ष्मीः कालकर्णी चदुःस्वप्नं दुविचिन्तितम् । प्रातःस्नानेन पापानि धूयन्तेनात्र संशयः । न च स्नानं विना पुंसां प्राशस्त्यं कर्मसंस्मृतम् । होमे जप्ये विशेषेण तस्मात् स्नानं समाच-रेत् । अशक्तावशिरस्कन्तु स्नानमस्य विधीयते” ।