| YouTube Channel

प्राणा (prANA)

 
Apte
English
प्राणा [prāṇā],
f.
N.
of Garuḍa's mother-in-law
L.
D. B.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्राणा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಪಕ್ಷಿ /ಒಂದುಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿ
निष्पत्तिः - > प्र + अन (प्राणने) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > प्राणिति बहुकालम्
Kridanta Forms
Sanskrit
प्रा (प्रा॒ पूरणे - अदादिः - अनिट्)
ल्युट् = प्राणम्
अनीयर् = प्राणीयः - प्राणीया
ण्वुल् = प्रायकः - प्रायिका
तुमुँन् = प्रातुम्
तव्य = प्रातव्यः - प्रातव्या
तृच् = प्राता - प्रात्री
क्त्वा = प्रात्वा
ल्यप् = प्रप्राय
क्तवतुँ = प्राणवान् - प्राणवती
क्त = प्राणः - प्राणा
शतृँ = प्रान् - प्रान्ती / प्राती
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्राणा,
स्त्री,
(प्राणिति बहुकालमिति प्र + अन+ अच् टाप् ।) पक्षिणीविशेषः साचारुणगरुडयोः श्वश्रूः यथा, --“पुलहस्त्यात्मजः सर्गः प्राणायास्तु निबोधत ।कन्याः षडिति विख्याताः प्राणाया वै विजज्ञिरे
श्येनी भासी तथा क्रौञ्ची धृतराष्ट्री शुनी शुकी ।अरुणस्य भार्य्या श्येनी वीर्य्यवन्तौ महाबलौ
सम्पातिश्च जटायुश्च प्रसूतौ पक्षिसत्तमौ ।सम्पातिर्जनयन् गृध्रान् काकाः पुत्त्रा जटायुषः
भार्य्या गरुत्मतश्चापि भासी क्रौञ्ची शुनी शुकी
”इत्यग्निपुराणम्