| YouTube Channel

प्राणनम् (prANanam)

 
Apte Hindi
Hindi
प्राणनम्
नपुं*
 - प्र + अन् + ल्युट्
"श्वासप्रश्वास, सांस लेना"
प्राणनम्
नपुं*
 - प्र + अन् + ल्युट्
"जीवन, जीवित रहना"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 प्राणः, जीवः, जीवनम्, प्राणनम्
noun
प्राणधारणम्
"तवमेव चिन्तय सखि नोत्तरम् प्रतिभाति मे स्व कार्ये मुह्यते लोको यथा जीवं लभाम्यहम्"[ह.174.73]"
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“अन प्राणने”@} 2 प्रपूर्वकोऽयं प्रायेण।
आनकः-निका, आनकः-निका, अनिनिषकः-षिका
अनिता-त्री, आनयिता-त्री, अनिनिषिता-त्री
अनन्-ती, 3 प्राणन् 4, आनयन्-न्ती, प्राणयन् 5 अनिनिषन्-न्ती
प्राणिष्यन्-ती-न्ती, प्राणयिष्यन्-ती-न्ती, 6 प्राणिणिषिष्यन्-न्ती-ती
प्राणयमानः, प्राणयिष्यमाणः
हे 7 प्राण्
प्रा- 8 प्राणौ-प्राणः
प्राणितम्-तः-तवान्
आनितम्-तः, अनिनिषितम्-तः-तवान्
9 प्राणः, प्राणः, अनिनिषुः, 10 प्राणिणिषुः, आनिनयिषुः
प्राणितव्यम्, प्राणयितव्यम्, प्राणिणिषितव्यम्
प्राणनीयम्, आननीयम्, अनिनिषणीयम्
प्राण्यम्, प्राण्यम्, प्राणिणिष्यम्
ईषदनः-दुरनः-स्वनः
अन्यमानः, आन्यमानः, अनिनिष्यमाणः
प्राणः 11, अपानः, व्यानः, उदानः, समानः, प्राणः, अनिनिषः
अनितुम्, आनयितुम्, अनिनिषितुम्
आन्तिः 12, प्राणना, अनिनिषा, आनिनयिषा
अननम्, प्राणनम्, आननम्, अनिनिषणम्
अनित्वा, आनयित्वा, अनिनिषित्वा
प्राण्य, प्राण्य, प्राणिणिष्य
प्राणम् २, अनित्वा २, प्राणम् २, आनयित्वा २, अनिनिषम् २, अनिनिषित्वा २
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२३)
02
=>
 (२-अदादिः-१०७०-अक। से। पर।)
03
=>
 [[३। ‘अनितेः’ (८-४-१९) इति णत्वम्।]]
04
=>
 [[आ। ‘न जिजीवासुखी तातः प्राणता रहितस्त्वया’ भ। का। १४-५८।]]
05
=>
 [[B। ‘प्राणयन्तमरिं प्रोचे राक्षसेन्द्रो विभीषणम्’ भ। का। ९-१०१।]]
06
=>
 [[४। ‘उभौ साभ्यासस्य’ (८-४-२१) इति णत्वम्।]]
07
=>
 [[५। ‘पदान्तस्य’ (८-४-३७) इति निषेधं बाधित्वा ‘अन्तः’ (८-४-२०) इति णत्वम्।]]
08
=>
 [[६। क्विपि, ‘अनुनासिकस्य क्वि--’ (६-४-१५) इति दीर्घः। ‘नलो- पः प्रातिपदिकान्तस्य’ (८-२-७) इति नकारलोपः।]]
09
=>
 [पृष्ठम्००२२+ २८]
10
=>
 [[C। ‘प्राणिणिषुर्न पापोऽयं योऽभाङ्क्षीत् प्रमदावनम्।’ भ। का। ९-१०१।]]
11
=>
 [[ड्। ‘उदश्वसन् प्राणमिवाप्य काश्चित् दृष्ट्वा सलीलं मृदु जक्षतं तम्’ धा। का। २-५१।]]
12
=>
 [[१। ‘अनुनासिकस्य क्वि--’ (६-४-१५) इति दीर्घः।]]