| YouTube Channel

प्रागल्भ्यं (prAgalbhyaM)

 
Apte 1890
English
प्रागल्भ्यं 1 Boldness, confidence
निःसाध्वसत्वं प्रागल्भ्यं S. D.
2 Pride, arrogance.
3 Proficiency, skill.
4 Development, greatness, maturity
बुद्धिप्रागल्भ्य, तमःप्रागल्भ्य &c.
5 Manifestation, appearance
अवाप्तः प्रागल्म्यं परिणतरुचः शैलतनये K. P. 10 ‘which has appeared’.
6 Eloquence, प्रागल्भ्यहीनस्य नरस्य विद्या शस्त्रं यथा कापुरुषस्य हस्ते (where प्रा° may mean ‘boldness’ also)
Māl. 3. 11.
7 Pomp, rank.
8 Resoluteness, determination.
9 Impudence.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रागल्भ्यं,
क्ली,
(प्रगल्भस्य भावः प्रगल्म +ष्यञ् ।) प्रगल्भता यथा, --“प्रागल्भ्यहीनस्य नरस्य विद्याशस्त्रं यथा कापुरुषस्य हस्ते ।न तृप्तिमुत्पादयते शरीरेवृद्धस्य दारा इव दर्शनीयाः
”इति ज्योतिस्तत्त्वम्
स्त्रीणामयत्नजभावविशेषः यथा, --“प्रागल्भ्यौदार्य्यमाधुर्य्यशोभाधीरत्वकान्तयः ।दीप्तिश्चायत्नजा भावहावहेलास्त्रयोऽङ्गजाः
”इति हेमचन्द्रः १७३
(यथा साहित्यदर्पणे १०२ ।“निःसाध्वसत्वं प्रागल्भ्यम्
यथा, --“समाश्लिष्टाः समाश्लेषैश्चुम्बिताश्चुम्बनैरपि ।दष्टाश्च दंशनैः कान्तं दासीकुर्व्वन्ति योषितः
”)