| YouTube Channel

प्राकृतमित्र (prAkRtamitra)

 
शब्दसागरः
English
प्राकृतमित्र
m.
 (-त्रः) A natural friend or ally
as applied to a sovereign,
it means one whose states are removed by an intervening kingdom
from those to which it should be friendly, the प्राकृतारि or natural
enemy is the chief of the intervening state, and the प्राकृतोदासीनः
or natural neutral is the outer one of the four.
E.
 प्राकृत natural,
and मित्र a friend.
Yates
English
प्राकृत-मित्र (त्रः) 1.
m.
 A true friend.
Spoken Sanskrit
English
प्राकृतमित्र prAkRtamitra
n.
 natural friend or ally
प्राकृतमित्र prAkRtamitra
n.
 sovereign whose kingdom is separated by that of another from the country with which he is allied
Monier Williams Cologne
English
प्राकृत—मित्र
n.
 a natural friend or ally, a sovereign whose kingdom is separated by that of another from the country with which he is allied,
W.
 (cf. प्राकृतारि and °तोदासीण).
Apte Hindi
Hindi
प्राकृतमित्रम्
नपुं*
 प्राकृत-मित्रम् -
नैसर्गिक मित्र अर्थात् वह राजा जिसका राज्य नैसर्गिक शत्रु राज्य से मिला हुआ है।
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्राकृतमित्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ವಭಾವವಾಗಿಯೇ ಮಿತ್ರನಾಗಿರುವವನು
L R Vaidya
English
prAkfta-mitra {% n. %} natural ally, e.g. a sovereign whose kingdom lies next to that of the natural enemy.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्राकृतमित्रं,
क्ली,
 (प्राकृतं स्वाभाविकं मित्रंसुहृत् ।) स्वदेशव्यवहितदेशावस्थितराजादिः ।यथा, माघे । २ । ३६ ।“सखा गरोयान् शत्रुश्च कृत्रिमस्तौ हि कार्य्यतः ।स्याताममित्रौ मित्रे च सहजप्राकृतावपि ॥
”अस्य टीका । “ननु क्षुद्रोऽयं चैद्यः किं नःकरिष्यतीत्याशङ्क्य तस्य बलवत्तां वक्तुं मित्रा-मित्रबलाबलविवेकं तावत् करोति । सखेति ।क्रियया उपकारापकारान्यतररूपया निर्वृत्तःकृत्रिमः सखा सुहृत् गरीयान् बलवान् एवंशत्रुश्च कृत्रिमो गरीयान् कुतः हि यस्मात्तौकृत्रिममित्रशत्रू च कार्य्यतः उपकारापकार-रूपकार्य्यवशात् निर्वृत्ताविति शेषः । उक्तकार्य्यो-पाधेर्यावज्जीवमनपायादनयोर्म्मित्रामित्रभावो-ऽपि अनपायीति गरीयस्त्वमिति भावः । सहज-प्राकृतौ तु नैवमित्याह । स्यातामिति । सह-जातः सहजः एकशरीरावयवत्वात् तत्र सहजंमित्रं मातृष्वसेयपितृष्वसेयादि सहजशत्रुस्तुपितृव्यतत्पुत्त्रादिः प्रकृत्या सिद्धः प्राकृतःपूर्व्वोक्तसहजकृत्रिमलक्षणरहित इत्यर्थः । तत्रविषयान्तरः प्राकृतः शत्रुः तदनन्तरः प्राकृतंमित्रं अपि त्वर्थे तौ सहजप्राकृतौ शत्रुमित्रे चस्यातां न त्वात्मकार्य्यवशादनियमेनोभयरूपता-मापद्येते न कृत्रिमशत्रुमित्रे कृत्रिमशत्रुः शत्रु-रेव मित्रञ्च मित्रमेवेति कृत्रिमावेव मित्रामित्रौगरीयांसौ न तु सहजौ नापि प्राकृतावित्यर्थः ।अनेन कृत्रिमत्वं सर्व्वापवादीति सिद्धम् ।” इतिमल्लिनाथः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्राकृतमित्र
न०
 कर्म० । स्वभावसिद्धे मित्रे विषयानन्तरस्थनृपरूपात् प्राकृतशत्रोः अव्यवहितोत्तरविषयस्थे नृपे ।