| YouTube Channel

प्रसृति (prasRti)

 
शब्दसागरः
English
प्रसृति
f.
 (-तिः)
1. The palm of the hand stretched out and hollowed.
2. A handful considered as a measure.
3. Progress, advance.
E.
 प्र
before, सृ to go,
aff.
 क्तिन् ।
Capeller Eng
English
प्र॑सृति
f.
 streaming, flowing, also =
prec.
m.
Yates
English
प्र-सृति (तिः) 2.
f.
 Idem.
Spoken Sanskrit
English
प्रसृति - prasRti -
f.
 - swiftness
वेगवत्ता - vegavattA -
f.
 - swiftness
जव - java -
m.
 - swiftness
रय - raya -
m.
 - swiftness
लाघव - lAghava -
n.
 - swiftness
चापल - cApala -
n.
 - swiftness
जावन्य - jAvanya -
n.
 - swiftness
रहस् - rahas -
n.
 - swiftness
शैघ्र - zaighra -
n.
 - swiftness
शैघ्र्य - zaighrya -
n.
 - swiftness
वेगतर - vegatara -
m.
 - greater swiftness
वाजश्रुत - vAjazruta -
adj.
 - famous for swiftness
जव - java -
m.
 - velocity , swiftness
वेगसम्पन्न - vegasampanna -
adj.
 - endowed with swiftness
वृद्धश्रवस् - vRddhazravas -
adj.
 - possessed of great swiftness
मनोजव - manojava -
m.
 - speed or swiftness of thought
विहगवेग - vihagavega -
m.
 - having the swiftness of a bird
वाजिवेग - vAjivega -
adj.
 - having the swiftness of a horse
सृतजव - sRtajava -
adj.
 - whose swiftness or activity is gone
गरुडवेग - garuDavega -
m.
 - having the swiftness of garuDa, name of a horse
वज्रवेग - vajravega -
m.
 - having the swiftness of a thunderbolt or of lightning
प्रसृति prasRti
f.
 flowing
प्रसृति prasRti
f.
 swiftness
प्रसृति prasRti
f.
 handful as measure
प्रसृति prasRti
f.
 diffusion [ Phys. ]
प्रसृति prasRti
f.
 streaming
प्रसृति prasRti
f.
 haste
प्रसृति prasRti
f.
 diffusion
प्रसृति prasRti
f.
 palm of the hollowed hand
प्रसृति prasRti
f.
 extension
प्रसृति prasRti
f.
 progress
प्रसृति prasRti
f.
 a handful used as measure [ e.g. of grains ]
प्रसृति , सृ. prasRti , sR.
f.
 gill gi. gl. [ liquid measure ]
Wilson
English
प्रसृति
f.
 (-तिः) The palm of the hand hollowed.
E.
 प्र before सृ to go,
aff.
 क्तिन्.
Apte
English
प्रसृतिः [prasṛtiḥ],
f.
Advance, progress.
Flowing.
The plam of the hand stretched out and hollowed
निर्माय चक्षुःप्रसृतिचुलुकितम्
N.*
 15.82
'looking at him eagerly with their large eyes'
cf.
 2.11-12.
A handful (considered as a measure equal to two palas.)
परिक्षीणः कश्चित् स्पृहयति यवानां प्रसृतये
Bh.*
 2.45,
Y.*
 2.112
पृथुकप्रसृतिं राजन्न प्रायच्छदवाङ्मुखः
Bhāg.*
 1.81.5.
Swiftness, haste
वर्धितानि प्रसृत्या वै विनताकुलकर्तृभिः
Mb.
 * 5.11.3.
Apte 1890
English
प्रसृतिः f. 1 Advance, progress.
2 Flowing.
3 The palm of the hand stretched out and hollowed.
4 A handful (considered as a measure equal to two palas.)
परिक्षीणः काश्चित्स्पृहयति यवानां प्रसृतये Bh. 2. 45, Y. 2. 112.
Monier Williams Cologne
English
प्र॑-°सृति (प्र॑-),
f.
 streaming, flowing,
Śak.
(successful) progress,
TĀr.
extension, diffusion,
MBh.
swiftness, haste,
Nīlak.
the palm of the hollowed hand,
Kauś.
a handful as measure (= 2 Palas),
Yājñ.
BhP.
Monier Williams 1872
English
प्र-सृति, इस्, f. progress, advance
streaming,
flowing
the palm of the hand hollowed, a handful
a measure equal to two Palas.
Benfey
English
प्रसृति प्र-सृ + ति,
f.
1. The palm
of the hand hollowed.
2. A handful,
Bhartṛ. 2, 57.
Apte Hindi
Hindi
प्रसृतिः
स्त्री*
 - प्र + सृ+ क्तिन्
"आगे जाना, प्रगति"
प्रसृतिः
स्त्री*
 - प्र + सृ+ क्तिन्
वहना
प्रसृतिः
स्त्री*
 - प्र + सृ+ क्तिन्
"फैलाये हुए हाथ की हथेली, अंजलि"
प्रसृतिः
स्त्री*
 - प्र + सृ+ क्तिन्
मुट्ठी भर
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रसृति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುನ್ನಡೆ /ಪ್ರಗತಿ /ಬೆಳವಣಿಗೆ
निष्पत्तिः - > प्र + सृ (गतौ) - "क्तिन्" (३-३-९४)
प्रसृति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಧಾಂಜಲಿ /ಅರ್ಧಬೊಗಸೆ /ನೀರು ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಗುಳಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಹಸ್ತ
प्रसृति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಲಗಳ ಪ್ರಮಾಣ
प्रसृति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂತತಿ /ಸಂತಾನ /ಪ್ರಜೆ
प्रयोगाः - > "वर्धितानि प्रसृत्या वै विनताकुलकर्तृभिः"
उल्लेखाः - > भा० उद्योग० १०१-३
L R Vaidya
English
prasfti {% f. %} 1. Progress, advance
2. the palm of the hand stretched out and hollowed
3. a handful considered as a measure, Yaj.ii.112.
Bopp
Latin
प्रसृति f. (r. सृ praef. प्र s. ति)
1) partus, partura. UR. 83.
21.
2) progenies. BR. 1. 31. 2. 31.
Indian Epigraphical Glossary
English
prasṛti (EI 30), a measure
a handful.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
संपिण्डिताङ्गुलिः पाणिर्मुष्टिर्मुस्तुर्मुचुट्यपि ।
संग्राहश्चार्धमुष्टिः स्यात्खटकः कुब्जितः पुनः ॥ ५९७ ॥
पाणिः प्रसृतः प्रसृतिस्तौ युतावञ्जलिः पुनः ।
-wordlist-
मुष्टि (पुंस्त्री), मुस्तु (पुंस्त्री), मुचुटी (स्त्री), सङ्ग्राह (पुं), अर्धमुष्टि (पुंस्त्री), खटक (पुं), प्रसृत (पुं), प्रसृति (स्त्री), अञ्जलि (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्रसृति
प्रसृति, कुञ्चिताङ्गुलि
सम्पिण्डिताङ्गुलिर्मुष्टिः प्रसृतिः कुञ्चिताङ्गुलिः ।
verse 2.1.1.537
page 0061
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रसृतिः,
स्त्री,
 (प्र + सृ + क्तिन् ।) प्रसृतः । आ-कुञ्चितपाणिः । इति रायमुकुटः राज-निर्घण्टश्च ॥
(यथा, याज्ञवल्क्ये । २ । ११२ ।“देवानुग्रान् समभ्यर्च्च्य तत्स्नानोदकमाहरेत् ।संश्राव्य पाययेत्तस्माज्जलात्स प्रसृतित्रयम् ॥
”सन्ततिः । यथा, महाभारते । ५ । १०१ । ३ ।“वर्द्धितानि प्रसृत्या वै विनताकुलकर्त्तृभिः ॥
”प्रसूत्या इति वा पाठः ॥
पलद्बयम् । तद्यथा, “पलाभ्यां प्रसृतिर्ज्ञेया -- ॥
”इति पूर्व्वखण्डे प्रथमेऽध्याये शार्ङ्गधरेणोक्तम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रसृति स्त्री प्र + सृ--क्तिन् । प्रसृते अर्द्धाञ्जसिमाने रायमु० ।
Capeller
German
प्र॑सृति
f.
 das Strömen, Fließen
auch
= vor.
m.
Stchoupak
French
प्र-सृति-
f.
 fait de couler, écoulement
poignée (mesure de capacité
= 2 pala).