| YouTube Channel

प्रसादः (prasAdaH)

 
Spoken Sanskrit
English
प्रसादः - prasAdaH - adverb - tranquility
शान्ति - zAnti -
f.
 - tranquility
शम - zama -
m.
 - tranquility
अक्षोभ - akSobha -
m.
 - tranquility [ absence of agitation ]
प्रसादः prasAdaH adverb tranquility
Apte
English
प्रसादः [prasādḥ], 1 Favour, kindness, condescension, propitiousness
कुरु दृष्टिप्रसादम् 'be pleased to show yourself'
इत्या प्रसादादस्यास्त्वं परिचर्यापरो भव
R.*
 1.91
2.22
ध्रुवमत्र न वर्धयेत् प्रसादम् Bu. Ch.5.65.
Good temper, graciousness of disposition.
Calmness, tranquillity, composure, serenity, sedateness, absence of excitement
आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति
Bg.*
 2.64.
Clearness, limpidness, brightness, transparency, purity (as of water, mind
&c.
 )
गङ्गा रोधःपतनकलुषा गृह्णतीव प्रसादम्
V.*
 1. 9
Ś.*
 7.32
प्राप्तबुद्धिप्रसादाः
Śi.*
 11.6
R.*
 17.1
Ki.*
 9.25.
Perspicuity, clearness of style, one of the three Guṇas according to Mammaṭa, who thus defines it: शुष्केन्धनाग्निवत् स्वच्छजलवत् सहसैव यः । व्याप्नोत्यन्यत् प्रसादो$सौ सर्वत्र विहितस्थितिः K.
P.*
 8
यावदर्थकपदत्वरूपमर्थवैमल्यं प्रसादः or श्रुतमात्रा वाक्यार्थं करतलबदरमिव निवेदयन्ती घटना प्रसादस्य R. G.
see Kāv.1.44
चित्तं व्याप्नोति यः क्षिप्रं शुष्केन्धनमिवानलः । स प्रसादः समस्तेषु रसेषु रचनासु च S. D.* 611
प्रसादरम्यमोजस्वि गरीयो लाघवान्वितम्
Ki.*
 11.38.
Food offered to idols
&c.
 , or the remnants of such food.
A free gift, gratuity.
Any propitiatory offering.
Wellbeing, welfare.
An essence of the food etc. (at the completion of the stages of digestion)
रसाद् रक्तं प्रसादजं, ततो रक्तान्मांसं प्रसादजं, मांसान्मेदः प्रसादज इत्यादि यावत् शुक्राद् गर्भः प्रसादजः इति Āyurvedaśāstra.
Comp.
 -उन्मुख
a.
 disposed to favour. -दानम् a propitiatory gift. -पट्टः a turban of honour. -पट्टकम् a written edict of favour. -पराङ्मुखa.
withdrawing favour from any one.
not caring for any body's favour. -पात्रम् an object of favour.-स्थ
a.
kind, propitious.
serene, pleased, happy.
Apte 1890
English
प्रसादः 1 Favour, kindness, condescension, propitiousness
कुरु दृष्टिप्रसादं ‘be pleased to show yourself’
इत्याप्रसादादस्यास्त्वं परिचर्यापरो भव R. 1. 91
2. 22.
2 Good temper, graciousness of disposition.
3 Calmness, tranquillity, composure, serenity, sedateness, absence of excitement
Bg. 2. 64.
4 Clearness, limpidness, brightness, transparency, purity (as of water, mind &c.)
गंगा रोधः पतनकलुषा गृह्णतीव प्रसादं V. 1. 8
Ś. 7. 32
प्राप्तबुद्धिप्रसादाः Śi. 11. 6
R. 17. 1
Ki. 9. 25.
5 Perspicuity, clearness of style, one of the three Guṇas according to Mammaṭa, who thus defines it
शुष्केंधनाग्निबत् स्वच्छजलबत्सहसैव यः । व्याप्नोत्यन्यत्प्रसादोसौ सर्वत्र विहितस्थितिः K. P. 8
यावदर्थकपदत्वरूपमर्थवैमल्यं प्रसादः or श्रुतमात्रा वाक्यार्थं करतलबदरमिव निवेदयंती घटना प्रसादस्य R. G.
see Kāv. 1. 44
S. D. 611 also.
6 Food offered to idols &c., or the remnants of such food.
7 A free gift, gratuity.
8 Any propitiatory offering.
9 Wellbeing, welfare.
Comp. उन्मुख a. disposed to favour.
दानं a propitiatory gift.
पट्टः a turban of honour.
पराङ्मुख a. {1} withdrawing favour from any one. {2} not caring for any body's favour.
पात्रं an object of favour.
स्थ a. {1} kind, propitious. {2} serene, pleased, happy.
Apte Hindi
Hindi
प्रसादः
पुं*
 - प्र + सद् + घञ्
"अनुग्रह, कृपा, दाक्षिण्य, कल्याणकारिता"
प्रसादः
पुं*
 - प्र + सद् + घञ्
"अच्छा स्वभाव, स्वभाव में करुणाशीलता"
प्रसादः
पुं*
 - प्र + सद् + घञ्
"धीरता, शान्ति, मन की स्वस्थता, सौम्यता, गांभीर्य, उत्तेजना का अभाव"
प्रसादः
पुं*
 - प्र + सद् + घञ्
"स्वच्छता, निर्मलता, उज्ज्वलता, पारदर्शिता, पवित्रता"
प्रसादः
पुं*
 - प्र + सद् + घञ्
"प्रसादगुणयुक्तता, शैली की विशदता, मम्मट के अनुसार, तीन गुणों में एक- प्रसाद गुण"
प्रसादः
पुं*
 - प्र + सद् + घञ्
"प्रसादगुणयुक्तता, शैली की विशदता, मम्मट के अनुसार, तीन गुणों में एक- प्रसाद गुण"
प्रसादः
पुं*
 - प्र + सद् + घञ्
भगवान् की मूर्ति को भोग लगाया हुआ नैवेद्य का अवशिष्ट
प्रसादः
पुं*
 - प्र + सद् + घञ्
"चढ़ावा, पुरस्कार"
प्रसादः
पुं*
 - प्र + सद् + घञ्
शान्तिकर भेंट
प्रसादः
पुं*
 - प्र + सद् + घञ्
"कुशल, क्षेम"
प्रसादः
पुं*
 - प्र+सद्+घञ्
भोजन पचने के पश्चात उसका पोषक रस
प्रसादः
पुं*
 - प्र+सद्+घञ्
"महल, भवन"
प्रसादः
पुं*
 - प्र+सद्+घञ्
राजभवन
प्रसादः
पुं*
 - प्र+सद्+घञ्
मन्दिर
प्रसादः
पुं*
 - प्र+सद्+घञ्
चबूतरा
प्रसादः
पुं*
 - प्र+सद्+घञ्
वेदिका
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 प्रसादः
noun
सः पदार्थः यः देवतां प्रति अर्पितः।
"कथायाः समाप्तेः अनन्तरं प्रसादम् व्यतरयत्।"
Synonyms:
 प्रसादः
noun
देवता पूजनीयाः जनाः वा प्रसन्नाः भूत्वा भक्तेभ्यः कनिष्ठेभ्यः वा यद् ददति।
"स्वामी सर्वेभ्यः प्रसादं यच्छति। "
Synonyms:
 स्पष्टता, सुस्पष्टता, व्यक्तता, प्रसादः, स्पष्टार्थत्वम्, वैशद्यम्, स्वच्छता
noun
स्पष्टस्य भावः।
"प्रश्नस्य स्पष्टतया एव समाधानं दातुं शक्यम्। "
Synonyms:
 प्रसादः
noun
एका टीका ।
"प्रसादः इति प्रक्रियाकौमुद्याः टीका ख्याता"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रसादः,
पुं,
 (प्र + सद् + घञ् ।) प्रसन्नता ।नैर्म्मल्यम् । इत्यमरः । १ । ३ । १६ ॥
(यथा, प्रबोधचन्द्रोदये प्रस्तावनायाम् ।“कल्पान्तवातसंक्षोभलङ्घिताशेषभूभृतः ।स्थैर्य्यप्रसादमर्य्यादास्ता एव हि महोदघेः ॥
”)अनुग्रहः । (यथा, रघुः । २ । ६८ ।“तस्याः प्रसन्नेन्दुमुखः प्रसादंगुरुर्नृपाणां गुरवे निवेद्य ।प्रहर्षचिह्नानुमितं प्रियायैशशंस वाचा पुनरुक्तयेव ॥
”)काव्यप्राणः । स्वास्थ्यम् । प्रसक्तिः । इतिमेदिनी । दे, ३५ ॥
वैदर्भीरीतियुक्तकाव्यगुणः ।तस्य लक्षणम् । ग्राम्यशब्दभिन्नव्यक्तार्थपद-वत्त्वम् । यथा, --“ओजःप्रसादमाधुर्य्यगुणत्रितयभेदतः ।गौडवैदर्भपाञ्चाला रीतयः परिकीर्त्तिताः ।व्यक्तार्थपदमग्राम्यं प्रसादः परिकीर्त्तितः ॥
”इति काव्यचन्द्रिका ॥
* ॥
(तथा च साहित्यदर्पणे ८ परिच्छेदे ।“चित्तं व्याप्नोति यः क्षिप्रं शुष्केन्धनमिवानलः ।स प्रसादः समस्तेषु रसेषु रचनासु च ॥
”)देवनिवेदितद्रव्यं गुरूणां भुक्तावशेषश्च । यथा, “आसीद्वंशध्वजो राजा प्रजापालनतत्परः ।प्रसादं सत्यदेवस्य त्यक्त्वा दुःखमवाप सः ॥
”इति स्कान्दे रेवाखण्डे सत्यनारायणव्रतकथा ॥