प्रसङ्गसम (prasaGgasama)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Spoken Sanskrit
English प्रसङ्गसम prasaGgasama sophism that the proof too must be proved
Monier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiप्रसङ्गसमः
प्रसङ्ग-समः -
तर्कसंगत हेत्वाभास जहाँ स्वयं ‘प्रमाण’भी सिद्ध किया जाता हैं
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
वाचस्पत्यम्
Sanskritप्रसङ्गसम स्थापनाहेतुप्रयोगे प्रतिषेधहेतुरूपजात्युत्तर-भेदे “दृष्टान्तस्य कारणानपदेशात् प्रत्यवस्थानाच्च प्रतिदृ-ष्टान्तेन प्रसङ्गप्रतिदृष्टान्तसमो” गौ० ५ । १ । ९ “साधनस्यापिगाधनं वक्तव्यमिति प्रसङ्गे प्रत्यवस्थानं प्रसङ्गसमः प्रति-षेधः क्रियाहेतुंगुणयोगी क्रियावाल्लोष्ट इति हेतुर्नो-पदिश्यते । न च हेतुमन्तरेण सिद्धिरस्तीति । दृष्टान्तस्यकारणं प्रमाणं तदनपदेशोऽनभिधानम् अभिधानं चान-तिप्रयोजनकं तथा च दृष्टान्तस्य साध्यवंत्त्वे प्रमाणाभा-णाभावात् प्रत्यवस्थानमर्थः । यद्यपीदं सदुत्तरमेव तथापिदृष्टान्ते प्रमाणं वाच्यं तत्रापि प्रमाणान्तरमित्यनवस्थयाप्रत्यवस्थाने तात्पर्य्यं तदुक्तमाचार्य्यैरनवस्थाभासप्रसङ्गःप्रसङ्गसम इति एतन्मते हेतोर्हेत्वन्तरमित्यनवस्थाऽपिप्रसङ्गसम एव पूर्वमते तु हेत्वनवस्थादिकं वक्ष्यमाणाकृ-तिगणेष्वन्तर्भूतमिति विशेषः । अनवस्थादेशनाभासा चेयंप्रतिदृष्टान्तसमः प्रत्येतव्यः” वृत्तिः । अस्योत्तरं तत्रोक्तम् ।प्रदोपादावप्रसङ्गनिवृत्तिवत्तद्विनिवृत्तिः” गौ० सू० “इदंतावदयं पृष्टो वक्तुमर्हति अथ के प्रदीपमुपाददते कि-मर्थं वेति दिदृक्षमाणाः दृश्यदर्शनार्थमिति । अथ प्रदीपंदिदृक्षमाणाः प्रदीपान्तरं कस्मान्नोपाददते अन्तरेणापिप्रदीपान्तरं दृश्यते प्रदीपः तत्र प्रदोपदर्शनार्थं प्रदोपो-पादानं निरर्थकम् । अथ दृथान्तः स किमर्थसुच्यत इति ।अपज्ञातस्य ज्ञापनार्थमिति अथ दृष्टान्ते कारणा-पदेशः किमर्थं दृश्यते यदि प्रज्ञापनार्थम् प्रज्ञातोदृष्टान्तः स खलु लौकिकपरीक्षकाणां यस्मिन्नर्थे बुद्धि-साम्यं त दृष्टान्त इति तत्प्रज्ञानार्वृः कारणापदेशोनिरर्थक इति प्रसङ्गसमस्योत्तरम्” । प्रसङ्गसमे प्रत्यु-त्तरमाह । दृष्टान्तो हि निदर्शनस्थानत्वेनसाध्यनिश्च-यार्थमपेक्ष्यते न तु दृष्टान्तदृष्टान्ताद्यनवस्थितपरम्परालोकसिद्धा युक्तिसिद्धा वा अन्यथा घटादिप्रत्यक्षार्यप्रदीप इव प्रदीपप्रत्ययार्थमनवस्थितप्रदीपपरम्परा प्रस-ज्येत तदीयसाधन्मपि व्याहन्येत” वात्स्या० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.