| YouTube Channel

प्रस (prasa)

 
शब्दसागरः
English
प्रस r. 1st cl. (प्रस्यते)
1. To spread or diffuse.
2. To bring forth young.
सक० दिवा० आ० सेट् । मित् घटादि णिच् (प्रसयति-ते).
प्रस(श)ल
m.
 (-लः) The cold season, (हेमन्ते)
E.
 प्र + शल्-अच् ।
Wilson
English
प्रस r. 1st cl. (प्रसते)
1 To spread or diffuse.
2 To bring forth young.
Apte
English
प्रस [prasa] श [ś] लः [lḥ], (श) लः The cold season (हेमन्त).
प्रस [prasa] सा [sā] ह् [h], (सा) ह्
m.
Ved.
Force, violence.
An epithet of Indra.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 प्रस्
मूलधातुः:
 प्रस
धात्वर्थः:
 विस्तारे
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 प्रसते
अनुबन्धादिविशेषः:
 घटादिः, षित्
धातुप्रदीपः
Sanskrit
प्रसँ प्रस विस्तारे
- प्रसते । प्रसयति । प्रसा ।। 769 ।।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रस, म ष ङ प्रसवे । ततौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-आत्म०-सक०-सेट् ।) रेफयुक्ताद्यः । म, प्रसयति । ष, प्रसा । ङ, प्रसते कीर्त्तिं विद्या ।प्रसते विस्तारयति वेत्यर्थः । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रस प्रसवे ततौ च
सक०
 दिबा० आ० सेट् । प्रस्यते अप्रसिष्ट ।मित् घटादि णिच् प्रसयति ते ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
प्रसँ प्रस प्रसवे
- प्रस विस्तार इति दुर्गंः 745
धातुवृत्तिः
Sanskrit
प्रसँ प्रस (अर्थः) विस्तारे
( प्रसते पप्रसे पिप्रसिषति पाप्रस्यते पाप्रस्ति ) लङि। तिपि "तिप्यनस्तेः'' इति दत्वे (अपाप्रत् ) इति भवति सिपि "सिपि धातो रुर्वा'' इति दत्वरुत्वयोः (अपाप्रत् अपाप्रः प्रसयिति अपिप्रसत् अप्रसि अप्रासीत्यादि प्रसा ) 754
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“प्रस विस्तारे”@} 2 घटादिः षिच्च।
‘--प्रसवे।’ इति क्षीरस्वामी।
प्रासकः-सिका, प्रसकः-सिका, पिप्रसिषकः-षिका, पाप्रसकः-सिका
3 प्रसा, 4 प्रासः, इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकक्रथतिवत् 5 ज्ञेयानि।
6 प्रसमानः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१०६९)
02
=>
 (१-भ्वादिः-७६६। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[१। षित्त्वात् स्त्रियां भावादावङ् इति ज्ञेयम्।]]
04
=>
 [[२। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति संज्ञायां घञ्। प्रासः = शब्दचित्रम्।]]
05
=>
 (२०६)
06
=>
 [[आ। ‘गोपीघटाः प्रव्यथितास्तदानीं पृथूपतापप्रसमानचिन्ताः।’ धा। का। २। ४।]]