| YouTube Channel

प्रव्रज्या (pravrajyA)

 
शब्दसागरः
English
प्रव्रज्या
f.
 (-ज्या)
1. Roaming, travelling, wandering about, as a religious
mendicant especially.
2. Abandonment of the world.
E.
 प्र before,
व्रज् to go,
aff.
 क्यप् ।
Capeller Eng
English
प्रव्रज्या
f.
 going abroad, emigration (also °ज्य
n.
 )
retirement into solitude, the order of a religious mendicant or ascetic.
Yates
English
प्र-व्रज्या (ज्या) 1.
f.
 Roaming about.
Spoken Sanskrit
English
प्रव्रज्या pravrajyA
f.
 going forth from home
प्रव्रज्या pravrajyA
f.
 order of a religious mendicant
प्रव्रज्या pravrajyA
f.
 roaming
प्रव्रज्या pravrajyA
f.
 wandering about
प्रव्रज्या pravrajyA
f.
 emigration
Wilson
English
प्रव्रज्या
f.
 (-ज्या)
1 Roaming, travelling, wandering about, as a religious mendicant especially.
2 Abandonment of the world.
E.
 प्र before व्रज to go,
aff.
 यम.
Apte
English
प्रव्रज्या [pravrajyā], 1 Going abroad, migration.
Roaming, wandering about as a religious mendicant
अतश्च प्रव्रज्या- सुलभसमयाचारविमुखः । प्रसक्तस्ते यत्नः ...
Māl.
 4.6.
The order of a religious mendicant, a mendicant's life, the fourth (or भिक्षु) order in the riligious life of a Brāhmaṇa
प्रव्रज्यां कल्पवृक्षा इवाश्रिताः
Ku.*
 6.6. (where Malli. says प्रव्रज्या means the वानप्रस्थ or third order).
Comp.
 -अवसितः a religious mendicant who renounces his order
प्रव्रज्यावसिता यत्र त्रयो वर्णा द्विजोत्तमाः । निर्वासं कारयेद् विप्रं दासत्वं क्षत्रवैश्ययोः ॥ Kātyāyana.
Apte 1890
English
प्रव्रज्या 1 Going abroad, migration.
2 Roaming, wandering about as a religious mendicant
Māl. 4. 6.
3 The order of a religious mendicant, a mendicant's life, the fourth (or भिक्षु) order in the religious life of a Brāhmaṇa
प्रव्रज्यां कल्पवृक्षा इवाश्रिताः Ku. 6. 6 (where Malli. says प्रव्रज्या means the वानप्रस्थ or third order).
Comp.
अवसितः a religious mendicant who renounces his order.
Monier Williams Cologne
English
प्र-°व्रज्या
f.
 id., ib.
going forth from home (first rite of a layman wishing to become a,
Buddh.
 monk),
MWB.
 77
roaming, wandering about (esp. as a religious mendicant, in a dress not authorized by the Veda),
Mn.
MBh.
Kāv.
&c.
the order of a rel° m°,
MBh.
Var.
Monier Williams 1872
English
प्र-व्रज्या, f. going abroad, migration, emigra-
tion
roaming, travelling, wandering about, espe-
cially as a religious mendicant (in a dress not
authorized by the Veda, Manu V. 89)
the order
of a religious mendicant
retirement into solitude.
—प्रव्रज्यावसित (°या-अव्°), अस्, m. a religious
mendicant who renounces his order.
Benfey
English
प्रव्रज्या प्र-व्रज् + या,
f.
1. Emi-
grating, Rām. 6, 8, 27.
2. Wandering
about as a religious mendicant, Chr. 10
8
Man. 5, 89 (in a dress not authorised
by the Vedas, cf. Kull.).
Apte Hindi
Hindi
प्रव्रज्या
स्त्री*
 - प्र + व्रज् + क्यप् + टाप्
"विदेश जाना, देशान्तरगमन"
प्रव्रज्या
स्त्री*
 - प्र + व्रज् + क्यप् + टाप्
"पर्यटन, भ्रमण"
प्रव्रज्या
स्त्री*
 - प्र + व्रज् + क्यप् + टाप्
"संन्यास आश्रम, संन्यासी का जीवन, ब्राह्मण की जीवनचर्या में चौथा आश्रम"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रव्रज्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆಶ್ರಮ /ಸಂನ್ಯಾಸ
निष्पत्तिः - > प्र + व्रज (गतौ) - "क्यप्" (३-३-९८)
प्रयोगाः - > "मुक्तायज्ञोपवीतानि बिभ्रतो हैमवल्कलाः । रक्ताक्षसूत्राः प्रव्रज्यां कल्पवृक्षा इवाश्रिताः ॥"
उल्लेखाः - > कुमा० ६-६
प्रव्रज्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸರ್ವಸಂಗ ಪರಿತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಭಿಕ್ಷುಕನಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವುದು
प्रयोगाः - > "ततश्च प्रव्रज्यासमयसुलभाचारविमुखः प्रसक्तस्ते यत्नः प्रभवति पुनर्दैवमपरम्"
उल्लेखाः - > मालती० ४-६
L R Vaidya
English
pravrajyA {% f. %} 1. Migration, emigration
2. wandering about as a religious mendicant
3. the order of asceticism, the fourth order in the religious life of a Brāhmaṇa
(the word is employed to mean the third or Vānaprastha order at K.S.vi.6.)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रव्रज्या,
स्त्री,
 (प्र + व्रज + “व्रजयजोर्भावे क्यप् ।”५ । ३ । ९८ । इति भावे क्यप्प्रत्ययः ।) सन्न्यासः ॥
(यथा, महाभारते । ३ । १७७ । ७ ।“बाणवेगं हि कस्तस्य शक्तः सोढुं महात्मनः ।प्रव्रज्यायां हि मे हेतुः स एव पुरुषर्षभः ॥
”यथा च कुमारे । ६ । ६ ।“मुक्तायज्ञोपवीतानि विभ्रतो हैमवल्कलाः ।रत्नाक्षसूत्राः प्रव्रज्यां कल्पवृक्षा इवाश्रिताः ॥
”“अत्र चतुर्थाश्रमवाचिना प्रव्रज्याशब्देन वान-प्रस्थाश्रमो लक्ष्यते ‘जहुः परिग्रहव्रीडां प्राजा-पत्यास्तपस्विनः’ इति सपत्नीकत्वाभिधानात्‘सुतविन्यस्तपत्नीकः तया वानुगतोऽपि सन्’इति वानप्रस्थस्योभयथा स्मरणात् ॥
” इति तत्रमल्लिनाथः ॥
वृथाप्रव्रज्याश्रितानां निन्दनीयत्व-मुक्तम् । यथा, मनौ । ५ । ८९ ।“वृथासङ्करजातानां प्रव्रज्यासु च तिष्ठताम् ।आत्मनस्तागिनाञ्चैव निवर्त्तेतोदकक्रिया ॥
”क्ली, प्रव्रजनम् । यथा, महाभारते । ४ । १७ । ११ ।“कोऽहि राज्यं परित्यज्य सर्व्वस्वं चात्मना सह ।प्रव्रज्यायैव दीव्येत विना दुर्द्यूतदेविनम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रव्रज्या स्त्री प्रास्य पुत्रादीन् व्रज्या व्रज--भावे क्यप् ।पुत्रादीन् प्ररित्यज्य गमने सन्न्यासाश्रमे ।