| YouTube Channel

प्रवेक (praveka)

 
शब्दसागरः
English
प्रवेक
mfn.
 (-कः-का-कं) Chief, head, principal.
E.
 प्र before, विच् to dis-
tinguish,
aff.
 घञ् ।
Yates
English
प्र-वेक (कः-का-कं)
a. Chief.
Spoken Sanskrit
English
प्रवेक - praveka -
adj.
 - choicest
वर - vara -
adj.
 - choicest
गजवर - gajavara -
m.
 - choicest or best of elephants
वराज्य - varAjya -
n.
 - choicest ghee or clarified butter
प्रवेक - praveka -
adj.
 - choicest
प्रवेक - praveka -
adj.
 - most excellent
प्रवेक - praveka -
adj.
 - principal
प्रवेक - praveka -
adj.
 - chief
Wilson
English
प्रवेक
mfn.
 (-कः-का-कं) Chief, head, principal.
E.
 प्र before विच to distinguish,
aff.
 अच्.
Apte
English
प्रवेक [pravēka],
a.
 Best, chief, choicest, most excellent
अथ यानप्रवेकैस्तु कौसल्याप्रमुखाः स्त्रियः (प्रययुः)
Rām.*
 2.92.36
Bhāg.*
 7.8.23.
Apte 1890
English
प्रवेक a. Best, chief, choicest, most excellent.
Monier Williams Cologne
English
प्र-वेक
mfn.
 (√ विच्) choicest, most excellent, principal, chief (always ifc. ),
MBh.
R.
&c.
Monier Williams 1872
English
प्रवेक प्र-वेक, अस्, आ, अम् (fr. rt. विच् with
प्र), choicest, most excellent, best, principal, chief
(at the end of a comp., cf. मणि-प्°।)
Macdonell
English
प्रवेक pra-veka,
a.
 choice, chief, exquisite, 🞄most excellent of (—°)
-vega,
m.
 great swiftness
🞄-vegita, den. pp. moving rapidly
-veṇī, 🞄[Page182-1] 🞄f. braid of hair
coloured woollen cloth
🞄-vetṛ,
m.
 charioteer
-vettṛ,
m.
 connoisseur 🞄of (—°)
-vedana,
n.
 making known, proclaiming
🞄-vedin,
a.
 thoroughly knowing 🞄(—°)
-vedya, fp. to be made known
-vedha, 🞄m. shot
-vepin,
a.
 trembling
-verita, pp. 🞄cast, hurled
-veśa,
m.
 entrance, entry, penetration, 🞄intrusion, into (lc. g. ± antar, or —°)
🞄appearance on the stage
getting into the 🞄house, coming into oneʼs possession (e. g. of a 🞄deposit)
obtrusiveness, meddlesomeness
🞄entering into = admissibleness, applicability 🞄in (lc.)
employment or utilization of (—°)
🞄entrace, door: -ka,
a.
 —°, id.
m.
 interlude 🞄(explaining what has happened between two 🞄acts and is essential for the understanding 🞄of what follows)
-veśana,
n.
 entering, entrance 🞄or penetration into (g., lc., or —°)
copulation
🞄introduction, into (lc.)
driving 🞄home (of cattle)
-veśa-bhāgika,
m.
 collector 🞄of taxes
-veśayitavya, fp. to be introduced
🞄-veśita, cs. pp. introduced, made or allowed 🞄to enter
n.
 causing to appear on the stage
🞄-veśin,
a.
 entering, into (—°)
accessible 🞄through or over (—°)
having sexual intercourse 🞄with (—°)
-veśya, fp. to be entered
— played 🞄(musical instrument)
— introduced
-veṣṭavya, fp. to be entered
— allowed to enter
🞄n. imps. one should enter or penetrate into 🞄(lc.)
-veṣṭṛ,
m.
 one who enters: -tva,
n.
 🞄condition of —.
Benfey
English
प्रवेक प्रवेक, i. e. प्र-विच् + अ,
adj.
Chief, principal.
--
Comp.
मणि-, most
excellent jewels, Rām. 3, 52, 24.
Apte Hindi
Hindi
प्रवेक
वि* - प्र + विच् + घञ्
"उत्तम, मुख्य, छांट का, अत्यंत श्रेष्ठ"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रवेक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉತ್ತಮವಾದ /ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ
निष्पत्तिः - > प्र + विचिर् (पृथग्भावे) - "घञ्" (३-३-१८)
व्युत्पत्तिः - > प्रविच्यते
L R Vaidya
English
praveka {% a. (f. का) %} Best, chiefs most excellent.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
प्रवेक °Subst. (nach dem Ko. m.) = प्रविभाग, S I, 369, 4.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 उत्तम, उत्कृष्ट, श्रेष्ठ, प्रधान, प्रमुख, प्रवेक, मुख्य, वर्यः, वरेण्य, प्रवर्ह, अनवरार्ध्य, परार्ध्य, अग्र, प्रग्रबर, प्राग्रा, अग्रा, अग्रीय, अग्रिय, अनुत्तम
adjective
अत्यन्तम् श्रेयान्।
"रामचरितमानस इति गोस्वामी तुलसीदासस्य एका उत्तमा कृतिः।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मुख्यं प्रकृष्टं प्रमुखं प्रबर्हं वर्यं वरेण्यं प्रवरं पुरोगम् ।
अनुत्तरं प्राग्रहरं प्रवेकं प्रधानमग्रेसरमुत्तमाग्रे ॥ १४३८ ॥
ग्रामण्यग्रण्यग्रिमजात्याग्र्यानुत्तमान्यनवरार्ध्यवरे ।
प्रेष्ठपरार्ध्यपराणि श्रेयसि तु श्रेष्ठसत्तमे पुष्कलवत् ॥ १४३९ ॥
-wordlist-
मुख्य (वा), प्रकृष्ट (वा), प्रमुख (वा), प्रबर्ह (वा), वर्य (वा), वरेण्य (वा), प्रवर (वा), पुरोग (वा), अनुत्तर (वा), प्राग्रहर (वा), प्रवेक (वा), प्रधान (वा), अग्रेसर (वा), उत्तम (वा), अग्र (वा), ग्रामणी (वा), अग्रणी (वा), अग्रिम (वा), जात्य (वा), अग्र्य (वा), अनुत्तम (वा), अनवरार्ध्य (वा), वर (पुंक्ली), प्रष्ठ (वा), परार्ध्य (वा), पर (वा), श्रेयस् (वा), श्रेष्ठ (वा), सत्तम (वा), पुष्कल (वा)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्राग्र्य
प्राग्र्य, प्राग्रहर, प्रवेक, अपर, वर्य, वरेण्य, वर, श्रेष्ठ, प्रेष्ठ, अनुत्तम, मधुर, मञ्जु, प्रिय, मञ्जुल, हृद्य, हारि, मनोहर, रुचिर, कान्त, पर, सुन्दर, सौम्य, साधु, वल्गु, चारु, सुषम, वाम, शुभ, पेशल, अग्र्य, प्रधान, प्रमुख, पुरोग, मुख्य, परार्ध्य, प्रवर, प्रवर्ह, अग्रेसर, सत्तम, उत्तम, ग्रामण्य, अग्रण्य
प्राग्र्यं प्राग्रहरं प्रवेकमपरं वर्यं वरेण्यं वरं,
श्रेष्ठं प्रेष्ठमनुत्तमं च मधुरं मञ्जु प्रियं मञ्जुलम् ।
हृद्यं हारि मनोहरं च रुचिरं कान्तं परं सुन्दरं,
सौम्यं साधु च वल्गु चारु सुषमं वामं शुभं पेशलम् ॥ ६८९ ॥
अग्र्यं प्रधानं प्रमुखं पुरोगं,
मुख्यं परार्ध्यं प्रवरं प्रवर्हम् ।
अग्रेसरं सत्तममुत्तमं च,
ग्रामण्यमग्रण्यमुदाहरन्ति ॥ ६९० ॥
verse 4.1.1.689
page 0080
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रवेकः, त्रि, (प्रविच्यते पृथक् क्रियते इति ।प्र + विच् + कर्म्मणि घञ् ।) उत्तमः । प्रधा-नम् । इत्यमरः । ३ । १ । ५७ ॥
(यथा, भाग-वते । २ । ९ । ११ ।“श्यामावदाताः शतपत्रलोचनाःपिशङ्गवस्त्राः सुवचः सुपेशसः ।सर्व्वे चतुर्बाहव उन्मिषन्मणि-प्रवेकनिष्काभरणा सुवर्च्चसः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रवेक
त्रि०
 प्र + विच--कर्मणि घञ् । प्रधाने अमरः ।
Burnouf
French
प्रवेक प्रवेक a. (विच्) chef, principal.
Stchoupak
French
प्र-वेक-
a. ifc. excellent parmi.