प्रवृत्त (pravRtta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रवृत्त mfn.
   (-त्तः-त्ता-त्तं)
	 1. Fixed,  settled,  determined,  done.
	 2. Engaged
in,  undertaking,  occupied by.
	 3. Begun,  beginning.
	 4. Doing, 
acting.
	 5. Undisputed,  (as dominion. )
	 6. Round,  globular.
	 m.
 
(-रः) A round ornament.
 E.
  प्र before,  वृत् to be,  aff.
   क्त
 form irr
 .

Capeller Eng

English

 प्रवृत्त a.
  having turned forward,  advanced,  set out, 
come forth,  arisen,  appeared,  happened
 being,  existing
 (having) begun, 
going to,  intending (infin. ,  dat.
  ,  loc.
 ,  or —°)
 occupied with,  devoted
to,  engaged in (loc.  or —°)
 acting,  proceeding
 interested,  done on
purpose (कर्मन्).

Yates

English

 प्र-वृत्त (त्तः-त्ता-त्तं)
a. Fixed
 engaged
in,  begun
 done.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	 commenced
रब्ध 	-	 rabdha 	-	 adj.
  	-	 commenced
आरम्भ 	-	 Arambha 	-	 m.
  	-	 commencement
प्रस्ताव 	-	 prastAva 	-	 m.
  	-	 commencement
प्रारम्भ 	-	 prArambha 	-	 m.
  	-	 commencement
परीक्षा कदा इति स्मरति किल? 	-	 parIkSAkadAitismaratikila? 	-	 sent.
  	-	 Yourememberwhenyourexaminationcommences, don'tyou?
अंहते  	-	  aMhate  	-	 verb 	-	 commence
अङ्घते 	-	  aGghate 	-	 verb 	-	 commence
अभ्यारभ्ति  { अभ्यारभ् } 	-	  abhyArabhti  { abhyArabh } 	-	 verb 	-	 commence
आरम्भते  { आरभ् } 	-	  Arambhate  { Arabh } 	-	 verb 	-	 commence
आरभ्ते  { आरभ् } 	-	  Arabhte  { Arabh } 	-	 verb 	-	 commence
आरभ्ति  { आरभ् } 	-	  Arabhti  { Arabh } 	-	 verb 	-	 commence
आरम्भति  { आरभ् } 	-	  Arambhati  { Arabh } 	-	 verb 	-	 commence
आलभते  { आलभ् } 	-	  Alabhate  { Alabh } 	-	 verb 	-	 commence
आसीदति  { आसद् } 	-	  AsIdati  { Asad } 	-	 verb 	-	 commence
आसीदते  { आसद् } 	-	  AsIdate  { Asad } 	-	 verb 	-	 commence
उद्घाटयति  { उद्घट् } 	-	  udghATayati  { udghaT } 	-	 verb 	-	 commence
उद्यच्छते  { उद्यम् } 	-	  udyacchate  { udyam } 	-	 verb 	-	 commence
उद्यच्छति  { उद्यम् } 	-	  udyacchati  { udyam } 	-	 verb 	-	 commence
उपक्षिपति  { उपक्षिप् } 	-	  upakSipati  { upakSip } 	-	 verb 	-	 commence

प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	 commenced
रब्ध 	-	 rabdha 	-	 adj.
  	-	 commenced
उद्यत 	-	  udyata 	-	 adj.
  	-	 commenced
उद्घटित 	-	  udghaTita 	-	 adj.
  	-	 commenced
प्रारब्ध 	-	  prArabdha 	-	 adj.
  	-	 commenced
आरब्ध 	-	  Arabdha 	-	 adj.
  	-	 commenced
उपक्रान्त 	-	  upakrAnta 	-	 adj.
  	-	 commenced
उपोढ 	-	  upoDha 	-	 adj.
  	-	 commenced
प्रक्रान्त 	-	  prakrAnta 	-	 adj.
  	-	 commenced
प्रकृत 	-	  prakRta 	-	 adj.
  	-	 commenced
पुराकृत 	-	  purAkRta 	-	 adj.
  	-	 commenced
प्रापित 	-	  prApita 	-	 adj.
  	-	 commenced
प्रस्तुत 	-	  prastuta 	-	 adj.
  	-	 commenced
सम्प्रवृत्त 	-	  sampravRtta 	-	 adj.
  	-	 commenced
समुपारब्ध 	-	  samupArabdha 	-	 adj.
  	-	 commenced
समुपोढ 	-	  samupoDha 	-	 adj.
  	-	 commenced
अप्रवृत्त 	-	  apravRtta 	-	 adj.
  	-	  not commenced
आरभ्यमाण 	-	  ArabhyamANa 	-	 adj.
  	-	  being commenced
उपेतव्य 	-	  upetavya 	-	 adj.
  	-	  to be set about or commenced
उपक्रमणीय 	-	  upakramaNIya 	-	 adj.
  	-	  to be undertaken or commenced
उपक्रमितव्य 	-	  upakramitavya 	-	 adj.
  	-	  to be undertaken or commenced
यथाप्रस्तुतम् 	-	  yathAprastutam 	-	 ind.
  	-	  as already begun or commenced
आरब्ध 	-	  Arabdha 	-	 adj.
  	-	  one who has begun or commenced
उपक्रम्य 	-	  upakramya 	-	 adj.
  	-	  having undertaken or commenced
प्रारब्ध 	-	  prArabdha 	-	 adj.
  	-	  one who has commenced or begun
समारब्ध 	-	  samArabdha 	-	 adj.
  	-	  one who has begun or commenced
उपेत्य 	-	  upetya 	-	 adj.
  	-	  to be set about or commenced 
 4
प्रवृत्त 	-	  pravRtta 	-	 adj.
  	-	  having set about or commenced to
अनारभ्यत्व 	-	  anArabhyatva 	-	 n.
  	-	  impossibility of being commenced
प्रकृत 	-	  prakRta 	-	 adj.
  	-	  begun or one who has commenced or begun
प्रारब्धकर्मन् 	-	  prArabdhakarman 	-	 adj.
  	-	  one who has commenced or undertaken a work
प्रारब्धकार्य 	-	  prArabdhakArya 	-	 adj.
  	-	  one who has commenced or undertaken a work
अनारभ्य 	-	  anArabhya 	-	 adj.
  	-	  improper or impracticable to be commenced or undertaken
कुमारी 	-	  kumArI 	-	 f.
  	-	  any virgin up to the age of sixteen or before menstruation has commenced

प्रवृत्त 	-	  pravRtta 	-	 adj.
  	-	 arisen
निष्पन्न 	-	  niSpanna 	-	 adj.
  	-	 arisen
समुत्पन्न 	-	  samutpanna 	-	 adj.
  	-	 arisen
प्रोद्भूत 	-	  prodbhUta 	-	 adj.
  	-	 arisen
अभ्युदित 	-	  abhyudita 	-	 adj.
  	-	 arisen
उच्छ्रित 	-	  ucchrita 	-	 adj.
  	-	 arisen
उत्थित 	-	  utthita 	-	 adj.
  	-	 arisen
उत्पन्न 	-	  utpanna 	-	 adj.
  	-	 arisen
उदात्त 	-	  udAtta 	-	 adj.
  	-	 arisen
उपस्थित 	-	  upasthita 	-	 adj.
  	-	 arisen
निर्भात 	-	  nirbhAta 	-	 adj.
  	-	 arisen
प्रतिसञ्जात 	-	  pratisaJjAta 	-	 adj.
  	-	 arisen
विभूत 	-	  vibhUta 	-	 adj.
  	-	 arisen
विरूध 	-	  virUdha 	-	 adj.
  	-	 arisen
सञ्जात 	-	  saJjAta 	-	 adj.
  	-	 arisen
व्युत्पन्न 	-	  vyutpanna 	-	 adj.
  	-	 arisen
सम्प्रजात 	-	  samprajAta 	-	 adj.
  	-	 arisen
सम्प्रवृत्त 	-	  sampravRtta 	-	 adj.
  	-	 arisen
समुद्भूत 	-	  samudbhUta 	-	 adj.
  	-	 arisen
समुपजात 	-	  samupajAta 	-	 adj.
  	-	 arisen

प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	 commenced
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  circulated
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  proceeding
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  existing
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  bent upon
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  arisen
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  injuring
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  come back
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  produced
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  globular
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  bound for
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  set out from
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  begun
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  issued from
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  come forth
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  purposing or going to
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  going to
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  brought about
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  who or what has become
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  occurred
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  dealing with
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  returned
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  having set about or commenced to
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  offending
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  driven up
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  acting
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  rotund
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  resulted
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  	-	  hurting
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 adj.
  ppp. 	-	  abetted
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 m.
  	-	  round ornament
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 n.
  	-	  causing a continuation of mundane existence
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 ppp. 	-	  engaged in
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 ppp. 	-	  devoted to
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 ppp. 	-	  occupied with
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 ppp. 	-	  happened
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 ppp. 	-	  busy with
प्रवृत्त 	-	 pravRtta 	-	 ppp. 	-	  started

Wilson

English

 प्रवृत्त
mfn.
   (-त्तः-त्ता-त्तं)
1 Fixed,  settled,  determined,  done.
2 Engaged in,  undertaking,  occupied by.
3 Begun,  beginning.
4 Doing,  acting.
5 Undisputed,  (as dominion. )
E.
  प्र before वृत to be,  aff.
   क्त,  form irr
 .

Apte

English

प्रवृत्त [pravṛtta],  p. p. 

Begun,  commenced,  proceeded with.

Set in
 अचिरप्रवृत्तं ग्रीष्मसमयमधिकृत्य Ś.*
  1.

Engaged in,  occupied with.

Going to,  bound for.

Fixed,  settled,  determined.

Unimpeded,  undisputed.

Round.

Flowing,  running
 प्रवृत्तमुदकं वायु सर्वं वानेय- माश्रयेत् Mb.
 *  14.46.12.

Circulated (as a book).

Offending,  hurting. -त्तः A round ornament. -त्तम् An action,  undertaking. Comp.
   -चक्रता f.
  sovereign power
 प्रवृत्तचक्रतां चैव वाणिज्यप्रभृतीनपि Y.*
  1.266. -वाक् of fluent speeh,  eloquent
 Mb.
 *  5.33.28.

Apte 1890

English

 प्रवृत्त p. p. 1 Begun,  commenced,  proceeded with. 
2 Set in
 अचिरप्रवृत्तं ग्रीष्मसमयमधिकृत्य Ś. 1. 
3 Engaged in,  occupied with. 
4 Going to,  bound for. 
5 Fixed,  settled,  determined. 
6 Unimpeded,  undisputed. 
7 Round. 
त्तः A round ornament. 
त्तं An action,  undertaking. 

Monier Williams Cologne

English

 प्र-°वृत्त mfn.
   rotund,  globular,  ŚāṅkhBr.
  

 driven up (as a carriage),  ChUp.
   

 circulated (as a book),  Pañcat.
 

 set out from (-तस्),  going to,  bound for (acc.   loc.
   inf.
  ,  or अर्थम् ifc. 
 दक्षिणेन,  ‘southwards’
 with पथा,  ‘proceeding on a path’),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 issued from (abl. ),  come forth,  resulted,  arisen,  produced,  brought about,  happened,  occurred,  VS.
  &c.
   &c.
  

 come back,  returned,  MBh.
  

 commenced,  begun,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 having set about or commenced to (inf.  ),  Kathās.
 

 (also -वत् mfn.
  )

 purposing or going to,  bent upon (dat.  loc.
  ,  or comp. ),  Kāv.
 
 Kathās.
 
 Rājat.

 engaged in,  occupied with,  devoted to (loc.   or comp. ),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 hurting,  injuring,  offending,  MBh.
  

 acting,  proceeding,  dealing with (loc.  ),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 existing,  Āpast.
 

 who or what has become (with nom.
  ),  R.
 

 (with कर्मन् n.
  action) causing a continuation of mundane existence,  Mn.
   xii,  88

 w.r. for प्र-चृत्त and प्र-नृत्त

 प्र-°वृत्त॑ (°वृत्त॑),  m.
  =
  °वर्त,  a round ornament,  ŚBr.
  

Monier Williams 1872

English

 प्र-वृत्त,  अस्,  आ,  अम्,  proceeded,  going to,  bound
for,  (कुत्र प्रवृत्तो ऽसि,  where are you going?)
settled,  fixed,  determined
 done
 begun,  commenced
beginning
 engaged in,  occupied with,  entered or
embarked upon
 undertaking,  doing,  acting
 unim-
peded,  undisputed (as dominion)
 round
 (अस्),  m.
a round ornament
 [cf. प्र-वर्त।]
—प्रवृत्त-
कर्मन्,  अ,  n. any act leading to a future birth.
—प्रवृत्त-चक्र,  अस्,  आ,  अम्,  ‘whose wheels roll
on unimpeded, ’ having universal dominion.
—प्र-
वृत्तचक्र-ता,  f. unimpeded or universal dominion.

Macdonell

English

 प्रवृत्त pra-vṛtta,  pp. turned forward
 begun,  🞄proceeded with,  going on
 set in,  ensued
 🞄engaged,  occupied,  busy,  with (lc. or —°)
 interested 🞄(action): -cakra,  a.
  whose wheel 🞄rolls on unimpeded: -tā,  f.
  unlimited,  power
 🞄-vāc,  a.
  of fluent speech
 -saṃprahāra,  a.
  🞄having begun the fight.

Apte Hindi

Hindi

प्रवृत्त
भू* क* कृ* - प्र + वृत् +  क्त
"आरंभ किया गया,  शुरु किया गया,  प्रगत"

प्रवृत्त
भू* क* कृ* - प्र + वृत् +  क्त
स्थिर किया हुआ

प्रवृत्त
भू* क* कृ* - प्र + वृत् +  क्त
"व्यस्त,  संलग्न"

प्रवृत्त
भू* क* कृ* - प्र + वृत् +  क्त
"जाने के लिए उद्यत,  कटिबद्ध"

प्रवृत्त
भू* क* कृ* - प्र + वृत् +  क्त
"स्थिर,  निश्चित,  निर्धारित"

प्रवृत्त
भू* क* कृ* - प्र + वृत् +  क्त
"निर्बाध,  विवादरहित"

प्रवृत्त
भू* क* कृ* - प्र + वृत् +  क्त
गोल

प्रवृत्तः
पुं*
  - प्र + वृत् +  क्त
गोल आभूषण

प्रवृत्त
वि* - प्र+वृ+क्त
बहने वाला

प्रवृत्त
वि* - प्र+वृ+क्त
"आघात करने वाला,  चोट पहुँचाने वाला"

प्रवृत्त
वि* - प्र+वृ+क्त
"परिचारित,  घुमाया हुआ"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रवृत्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾರಂಭವಾದ
निष्पत्तिः - > प्र + वृतु (वर्तने) - "क्तः" (३-४-७२)
प्रयोगाः - > "तदिदमेव तावदचिरप्रवृत्तमुपभोगक्षयं ग्रीष्मसमयमधिकृत्य गीयताम्"
उल्लेखाः - > शाकु० १
प्रवृत्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ /ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರುವ /ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿರುವ
प्रयोगाः - > "प्रवृत्त एव स्वयमुज्झितश्रमः क्रमेण पेष्टुं भुवनद्विषामसि"
उल्लेखाः - > माघ० १-४०
प्रवृत्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹುಟ್ಟಿದ /ಉತ್ಪನ್ನವಾದ /ಉಂಟಾದ
प्रयोगाः - > "अनुग्रहं संसमरणप्रवृत्तमिच्छामि संवर्धितमाज्ञया ते"
उल्लेखाः - > कुमा० ३-३

L R Vaidya

English

 pravftta {% (I) a. (f. त्ता) %} 1. Begun,  commenced
engaged in,  occupied with
settled,  fixed,  determined
unimpeded,  undisputed
round,  globular,  (pp. of वृत् with प्र q.v.).

 pravftta {% (II) m. %} A round ornament.

Bopp

Latin

 प्रवृत्त v. वृत् praef. प्र.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 (pravṛtta,  acc. to Senart nt. noun,  la mode dʼaction,  but rather ppp. as in Skt.,  in Mv 〔i.159.5〕 [tac ca samyaksaṃbuddhānāṃ mānsacakṣuṣaḥ] varṇaṃ pravṛttaṃ,  sthānaṃ ca yathānyeṣāṃ sattvānāṃ …,  and that color of the fleshy eye of Buddhas is developed,  and its position,  just as of other creatures
 so line 7,  [divyacakṣuḥ, ] tat pravṛttaṃ manomayeṣu rūpeṣu [tat = divyacakṣuḥ].)

Lanman

English

 pravṛtta,  ppl.
	—1. having turned forward
 directed forward (to a specific
object),  esp. of an act performed with a
view to the attainment of some advantage, 
i. e. interested,  opp. of nivṛtta,  q. v.
	—2.
engaged in. [√vṛt + pra.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 प्रवृत्त 3. f. आ. N. pr. einer Unholdin,  Mārk. P. 51,  42,  b (zu lesen अथ प्रवृत्ता सा).

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  उद्भूत,  उदित,  सञ्जात,  निष्पन्न,  जनित,  जात,  प्रवृत्त
adjective
 
यद् उत्पद्यते।
 "देशे उद्भूताम् आततिं न्यूनीकर्तुं सर्वैः प्रयतितव्यम्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

gyur pa
१) अवस्था २) आगत ३= आपन्न ४) आसन् ५) आसीत् ६) उपपन्न ७) कृत ८) गत ९) जात १०) ज्ञात ११) निवृत्त १२) परिणति १३) प्रवृत्त १४) प्राप्त १५) प्राप्ति १६) बद्ध १७) भवतः १८) भव्ति १९) भवन्ति २०) भवेत् २१) भवेय २२) भाव २३) भाविन् २४) भू २५) याति २६) संवृत्त २७) सत् २८) संभव २९) स्यात् ३०)

पुराणम्

English

प्रवृत्त / PRAVṚTTA. All religious ceremonies are divided into two classes,  pravṛtta and Nivṛtta. All ceremonies connected with worldly life are classed under pravṛtta and those of a spiritual nature under Nivṛtta. (Chapter 262,  agni purāṇa).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रवृत्तः,  त्रि,  (प्रवर्त्तते स्मेति । प्र + वृत् + क्तः ।)प्रवृत्तिविशिष्टः । यथा,  --“ववृत्त एव स्वयमुज्झितश्रमःक्रमेण पेष्टुं भुवनद्विषामसि ।तथापि वाचालतया युनक्ति मांमिथस्त्वदाभाषणलोलुपं मनः ॥
”इति शिशुपालबधे । १ । ४० ॥
आरम्भः । यथा,  --“प्रवृत्तमन्यथा कुर्य्यात् यदि मोहात् कथञ्चन ।यतस्तदन्यथा भूतं तत एव समापयेत् ॥
”इति छन्दोगपरिशिष्टम् ॥
प्रकृष्टवर्त्तनविशिष्टश्च ॥
 (यथा,  रामायणे । ७ ।८० । १ ।“अथ रात्र्यां प्रवृत्तायां शत्रुघ्नो भृगुनन्दनम् ।पप्रच्छ च्यवनं विप्रं लवणस्य यथा बलम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रवृत्त त्रि०
  प्र + वृत--कर्त्तरि क्त । १ कृतप्रवृत्तिके प्रवृत्तियुते२ आरब्धे च “प्रवृत्तमन्यथा कुर्य्यात् यदि मोहात्कथञ्चन” छन्दोगप० । ३ प्रवृत्तिलक्षणे थर्मभेदे । भावेक्त । ४ प्रवृत्तौ न०
  ।

Capeller

German

 प्रवृत्त s. वर्त्.

Burnouf

French

 प्रवृत्त प्रवृत्त pp. de प्रवर्ते।
प्रवृत्तचक्रता f.
  pouvoir absolu.
प्रवृत्ति f.
  action de s'avancer
		 flux continu,  courant
		 le
suc des tempes de l'éléphant en rut.
		 Au fig. marche du
développement,  développement de l'action,  de la production
production en acte de l'existence: प्रवृत्तिर् निवृत्तिश् च
l'émanation et le retour
 प्रवृत्तिस् पुराणी l'émanation
primordiale du monde,  le développement primitif de l'activité divine.
		 Qqf.  nouvelle,  message,  correspondance.
		 Qqf.  la ville
d'Ujjayanī.
प्रवृत्तिज्ञ m.
  (ज्ना) messager
 correspondant
 espion. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.