| YouTube Channel

प्रवीर (pravIra)

 
शब्दसागरः
English
प्रवीर
mfn.
 (-रः-रा-रं) Best, most excellent.
m.
 (-रः)
1. A hero, a warrior.
2. A chief, a person of rank or distinction.
3. Strong, powerful.
E.
 प्र pre-eminent, and वीर a hero.
Capeller Eng
English
प्र॑वीर
m.
 great hero, chief among (gen. or —°).
Yates
English
प्र-वीर (रः-रा-रं)
a. Best, paramount.
m.
 A hero, a chief.
Spoken Sanskrit
English
प्रवीर pravIra
adj.
 preceding or surpassing heroes
प्रवीर pravIra
m.
 prince
प्रवीर pravIra
m.
 chief among
प्रवीर pravIra
m.
 person excellent or distinguished by
प्रवीर pravIra
m.
 hero
Wilson
English
प्रवीर
mfn.
 (-रः-रा-रं) Best, most excellent.
m.
 (-रः)
1 A hero, a warrior.
2 A chief, a person of rank or distinction.
E.
 प्र preeminent, and वीर a hero.
Apte
English
प्रवीर [pravīra],
a.
Foremost, best, most excellent or distinguished
तस्यै प्रतिश्रुत्य रघुप्रवीरः
R.*
 14.29
16.1
कुरुप्रवीर
Bg.*
 11.48.
Strong, powerful, heroic
प्रवीरे वास्तुनि राजनिवेशाः Kau.
A.
 2.4.
रः A brave person, hero, warrior
प्रक्षपितप्रवीरम् ...... जर्जरमकुर्वन्
Dk.*
 2.8.
A chief, distinguished personage.
Apte 1890
English
प्रवीर a. 1 Foremost, best, most excellent or distinguished
R. 14. 29
16. 1
Bg. 11. 48.
2 Strong, powerful, heroic.
रः 1 A brave person, hero, warrior.
2 A chief, distinguished personage.
Monier Williams Cologne
English
प्र॑-वीर
mfn.
 preceding or surpassing heroes,
RV.
 x, 103, 5 (cf. अभि॑-वीर)
प्र॑-वीर
m.
 a hero, prince, chief among (gen. or comp. ), a person excellent or distinguished by (comp. ),
MBh.
Kāv.
&c.
 (ifc. f(आ). )
प्र॑-वीर
m.
N.
 of a son of Pūru,
MBh.
of a son of Pracinvat (grandson of Pūru),
Hariv.
Pur.
of a son of Dharmanetra,
Hariv.
of a son of Hary-aśva,
VP.
of a son of the 14th Manu,
Hariv.
 (v.l. प्र-वीण)
of a Caṇḍāla,
MārkP.
pl.
N.
 of the descendants of Pravīra (son of Pūru),
MBh.
Monier Williams 1872
English
प्रवीर प्र-वीर, अस्, आ, अम्, heroic, strong,
powerful
best, most excellent
(अस्), m. a hero,
warrior, chief, prince, a person of rank or distinction
N. of a son of Pūru
of a son of Pra-cinvat and
grandson of Pūru
of a son of Dharma-netra
of a
son of Hary-aśva
of a son of the fourteenth Manu
of a Caṇḍāla
(आस्), m. pl., N. of the descendants
of Pravīra (son of Pūru).
—प्रवीर-बाहु, उस्, m.
‘strong-armed, ’ N. of a Rākṣasa.
—प्रवीर-वर,
अस्, m. ‘best of heroes, ’ N. of an Asura.
Benfey
English
प्रवीर प्र-वीर,
I.
adj.
 Excellent,
bravest, Hit. iii. d. 70.
II.
m.
1. A
hero, Utt. Rāmac. 122, 4.
2. A chief,
Rām. 3, 49, 57.
Apte Hindi
Hindi
प्रवीर
"अ*, प्रा* स*" - -
"अग्रणी, उत्तम, सर्वश्रेष्ठ या पूज्य"
प्रवीर
"अ*, प्रा* स*" - -
"मजबूत, शक्तिशाली, शौर्यसम्पन्न"
प्रवीरः
पुं*
 - -
"बहादुर व्यक्ति, नायक, योद्धा"
प्रवीरः
पुं*
 - -
"मुख्य, पूज्य व्यक्तित्व"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रवीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಳ್ಳೆಯ ವೀರಪುರುಷ /ಉತ್ತಮ ಯೋಧ
व्युत्पत्तिः - > प्रकृष्टो वीरः
प्रवीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉತ್ತಮ ಪುರುಷ /ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷ
L R Vaidya
English
pravIra {% (I) a. (f. रा) %} 1. Excellent, best, R.xiv.29, Bg.xi.48
2. strong, powerful.
pravIra {% (II) m. %} A hero, a warrior, a prince.
Bopp
Latin
प्रवीर m. (KARM. ex प्र et वीर heros)
1) eximius heros.
2) princeps, dominus. DR. 5. 22.
नाममाला
Sanskrit
भास्वर, भासुर, शूर, प्रवीर, सुभट
भास्वरो भासुरः शूरः प्रवीरः सुभटो मतः ॥ १९३ ॥
verse 0.1.1.193
page 0090
Mahabharata
English
Pravīra, son of Pūru. § 150 (Pūruvaṃś.): I, 94, 3694 (second son of Pūru and Paushṭī).
Pravīra, pl. (ºāḥ), a people. § 562 (Bhagavadyānap.): V, 74, 2732 (ºāṇāṃ Vṛshabhadhvajaḥ).
पुराणम्
English
प्रवीर १ / PRAVĪRA I. A king of the pūru dynasty. His father was santurodha. He had two brothers named duṣyanta and Sumanta. (Chapter 278, agni purāṇa).
प्रवीर २ / PRAVĪRA II. A son of pūru, a king of the pūru dynasty His mother was Pauṣṭī. He had two brothers named īśvara and raudrāśva. pravīra got of his wife Śūrasenī a son named manasyu. He was known by the name janamejaya also. After conducting three aśvamedhas, pravīra accepted vānaprastha (third stage of life). (Śloka 11, Chapter 95, Ādi Parva).
प्रवीरस् ३ / PRAVĪRA(S) III. A special class of Kṣatriyas. King vṛṣadhvaja was born in this class. (Śloka 16, Chapter 74, Udyoga Parva).
प्रवीर ४ / PRAVĪRA IV. A caṇḍāla (the lowest and most despised of all classes of people). In order to keep his word of honour hariścandra allowed himself to be sold to this caṇḍāla pravīra. He was none other than Lord śiva himself. (See under hariścandra).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रवीरः,
पुं,
 (प्रकृष्टो वीरः ।) सुभटः । (यथा, कथासरित्सागरे । २५ । १४५ ।“इति तस्या वचः श्रुत्वा स प्रवीरोऽप्युवाचताम् ॥
”भौत्यस्य मनोः पुत्त्रभेदः । यथा, हरिवंशे । ७ । ८८ ।“अभिमानी प्रवीरश्च जिष्णुः संक्रन्दनस्तथा ॥
”अत्र क्वचित् प्रवीणोऽपि पाठः ॥
पुरुवंशीयस्यप्रचिन्वतः पुत्त्रः । यथा, तत्रैव । ३१ । ५ ।“प्रचिन्वतः प्रवीरोऽभून्मनस्युस्तस्य चात्मजः ॥
”धर्म्मनेत्रस्य उपदानवीगर्भजातः पुत्त्रभेदः ।यथा, तत्रैव । ३२ । ७ -- ८ ।“तंसोः सुरोधो राजर्षिर्धर्म्मनेत्रः प्रतापवान् ।ब्रह्मवादी पराक्रान्तस्तस्य भार्य्योपदानवी ॥
उपदानवी सुतान् लेभे चतुरस्तान् सुयोधतः ।दुष्मन्तमथ सुष्मन्तं प्रवीरमनध तथा ॥
”चण्डालपुरुषविशेषः । यथा, मार्कण्डेये । ८ । ८६ ।“चण्डालोऽहमिहाख्यातः प्रवीरेति पुरोत्तमे ।विख्यातो वध्यवधको मृतकम्बलहारकः ॥
”)उत्तमे, त्रि । इति धरणिः ॥
(यथा, देवी-भागवते । २ । ५ । २० ।“कुरुप्रवीरं कुरु मां पतिं त्वंवृथा न गच्छेन्ननु यौवनं ते ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रवीर
पु०
 प्रा० स० । १ प्रकृष्टवीरे २ सुभटे ३ उत्तमे
त्रि०
 धरणिः४ हर्य्यश्वनृपपुत्रभेदे
पु०
 बिष्णु
पु०
 । ५ पूरोः पौष्ट्यां भार्य्यायांजाते पुत्रभेदे
पु०
 भा० आ० ९४ अ० । ऐलस्य उपदानव्यांजाते ६ पुत्रभेदे
पु०
 हरिवं० ३२ अ० । ७ पुरुवंश्ये प्रचिन्वतःपुत्रे नृपभेदे
पु०
 हरिवं० ३१ अ० ।
Capeller
German
प्र॑वीर
m.
 großer Held.
Grassman
German
prá-vīra, a., den Helden [vīrá] vorangehend, sie übertreffend
so wegen des parallelen abívīra ({929, 5}) aufzufassen.
-as (índras) {929, 5}.
Burnouf
French
प्रवीर प्रवीर
n.
 (वीर) homme éminent
seigneur,
maître
héros.
Stchoupak
French
प्र-वीर-
m.
 héros, chef parmi, le plus éminent des (gén. ifc.),
personne excellente
n.
 de divers hommes
-क- id.
°बाहु-
m.
n.
 d'un Rākṣasa.
°वर-
m.
n.
 d'un Asura.