प्रवास (pravAsa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रवास m.
  (-सः) A temporary or foreign residence,  a habitation away
from home.
 E.
  प्र far or removed,  and वास abode.

Capeller Eng

English

 प्रवास॑ m.
  the being abroad or on a journey
 acc.
  w.
 
गम् go abroad. 

Yates

English

 प्र-वास (सः) 1.
m.
  A temporary for-
eing residence,  sojourning.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रवास 	-	 pravAsa 	-	 m.
  	-	 trip  [ being away from home ]
त्रिलम्फ 	-	 trilampha 	-	 m.
  	-	 triplejump
विहार 	-	 vihAra 	-	 m.
  	-	 pleasuretrip
प्रयाण 	-	  prayANa 	-	 n.
  	-	 trip  [ journey ]
टिकते  { टीक् } 	-	  Tikate  { TIk } 	-	 verb 	-	 trip
स्खलति  { स्खल् } 	-	  skhalati  { skhal } 	-	 verb 	-	 trip
विस्खलति  { विस्खल् } 	-	  viskhalati  { viskhal } 	-	 verb 	-	 trip
त्रिविध 	-	  trividha 	-	 adj.
  	-	 triple
त्रिधातु 	-	  tridhAtu 	-	 adj.
  	-	 triple
त्रिक 	-	  trika 	-	 adj.
  	-	 triple
त्रैध 	-	  traidha 	-	 adj.
  	-	 triple
त्रैविध्य 	-	  traividhya 	-	 adj.
  	-	 triple
त्रय 	-	  traya 	-	 adj.
  	-	 triple
त्रिवृत् 	-	  trivRt 	-	 adj.
  	-	 triple
त्रिधा 	-	  tridhA 	-	 ind.
  	-	 triply
प्रष्टि 	-	  praSTi 	-	 m.
  	-	 tripod
त्रिगुण 	-	  triguNa 	-	 n.
  	-	 triple
त्रेता 	-	  tretA 	-	 f.
  	-	 triplet
त्रैत 	-	  traita 	-	 m.
  	-	 triplet
त्र्यश्र 	-	  tryazra 	-	 m.
  	-	 triplet

प्रवास 	-	 pravAsa 	-	 m.
  	-	 trip  [ being away from home ]
प्रवास 	-	 pravAsa 	-	 m.
  	-	 foreignresidence
प्रवास 	-	 pravAsa 	-	 m.
  	-	 goingabroad
प्रवास 	-	 pravAsa 	-	 m.
  	-	  absence from home
प्रवास 	-	 pravAsa 	-	 m.
  	-	  dwelling abroad
प्रवास 	-	 pravAsa 	-	 m.
  	-	  journey
प्रवास 	-	 pravAsa 	-	 m.
  	-	  heliacal setting of the planets
प्रवास 	-	 pravAsa 	-	 m.
  	-	  tour
अविस्मरणीयः प्रवास 	-	  avismaraNIyaH pravAsa 	-	 m.
  	-	  memorable journey

 
   प्रवास  pravAsa m.
   heliacal setting of the planets  
   उदयर्क्ष  udayarkSa n.
   lunar mansion in which a star rises heliacally     
            

Wilson

English

 प्रवास
m.
  (-सः) A temporary or foreign residence,  a habitation away
from home.
E.
  प्र far or removed,  and वास abode.

Apte

English

प्रवासः [pravāsḥ],  1 (a) Going or journeying abroad,  being absent from one's home,  foreign residence
 कुशः प्रवासस्थ- कलत्रवेषाम् (वनितामपश्यत्) R.*
  16.4
 Ś.*
  4.3
 U.*
  6.38
 स्नेहः प्रवासाश्रयात् Pt.*
  1.169
 Bh.*
  3.94. (b) A temporary sojourn
 प्रवासादुपावृत्तेन काश्यपेनादिष्टो$स्मि Ś.*
  4.

(In astr.
 ) Heliacal setting of the planets. Comp.
   -गत,  -स्थ,  -स्थित a.
  journeying abroad,  being absent from home.-पर a.
  addicted to living abroad.

Apte 1890

English

 प्रवासः (a) Going or journeying abroad,  being absent from one's home,  foreign residence
 कुशः प्रवासस्थकलत्रवेषां (बनितामपश्यत्) R. 16. 4
 Ś. 4. 3
 U. 6. 38
 Pt. 1. 169
 Bh. 3. 94. (b) A temporary sojourn
 प्रवासादुपावृत्तेन काश्यपेनादिष्टोऽस्मि Ś. 4. 
Comp. 
गत,  
स्थ,  
स्थित a. journeying abroad,  being absent from home. 

Monier Williams Cologne

English

 प्र-वास a m.
  dwelling abroad,  foreign residence,  absence from home,  RV.
   &c.
   &c.
   (acc.   with √ गम् or या. प्र-√ वस् or आ-√ पद्
 to go abroad
 abl.
  with आ-√ इ,  उपा-. or परा-√ वृत्,  to return from abroad)

 (in astron.
  ) heliacal setting of the planets,  Var.
 

 प्र-वास b and e. See col. 1.

Monier Williams 1872

English

 प्र-वास,  अस्,  m. sojourning abroad,  foreign resi-
dence,  being away from home,  being abroad
 a tem-
porary sojourn
 (in astronomy) heliacal setting of
the planets
 प्रवासं गम्,  to go abroad.
—प्र-
वास-गत,  अस्,  आ,  अम्,  gone abroad,  gone away from
home.
—प्रवास-पर,  अस्,  आ,  अम्,  addicted to
living abroad or away from home.
—प्रवास-स्थ
or प्रवास-स्थित,  अस्,  आ,  अम्,  dwelling abroad,  being
absent from home.

 प्रवास प्र-वास,  &c. See col. 2.

Benfey

English

 प्रवास प्रवास,  i. e. प्र-वस् + अ,  m.
 
 1. Living away from home,  a temporary
foreign residence,  Vikr. 61,  17 (cf. 
मनस)
 far away,  d. 135.
 2. A jour-
ney,  Utt. Rāmac. 34,  11.

Apte Hindi

Hindi

प्रवासः
पुं*
  - प्र+वस्+घञ्
"विदेशगमन,  विदेशयात्रा,  घर पर न रहना,  परदेशनिवास"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रवास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೊರಟು ಬರುವುದು /ಪರಸ್ಥಳದ ಪ್ರಯಾಣ
निष्पत्तिः - > प्र + वस (निवासे) - "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "रामप्रवासे व्यमृशन्न दोषं जनापवादं स नरेन्द्रमृत्युम्"
उल्लेखाः - > भट्टि० ३-७
प्रवास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಸ್ಥಳದ ವಾಸ
प्रयोगाः - > "इष्टप्रवासजनितान्यबलानस्य दुःखानि नूनमतिमात्रसुदुःसहानि"
उल्लेखाः - > शाकु० ४-२

L R Vaidya

English

 pravAsa {% m. %} Foreign residence,  sojourning abroad,  being away from home,  R.xvi.4.

Bopp

Latin

 प्रवास m. (r. वस् praef. प्र s. अ) habitatio extra patriam, 
peregrinatio,  exilium. RAGH. 16. 4.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

byes bgrod
प्रवास (?)

Vedic Reference

English

 Pra-vā̆sa,  ‘dwelling abroad, ’ is mentioned in the Rigveda.^1
Ceremonies applicable to one who has returned from foreign
residence are given in the Sūtras.^2
1) viii. 29,  8.
2) Āśvalāyana Gṛhya Sūtra,  i. 15
Śāṅkhāyana Gṛhya Sūtra,  ii. 17, 
etc.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रवासः,  पुं,
   (प्रवसन्त्यस्मिन्निति । प्र + वस् +“हलश्च ।” ३ । ३ । १२१ । इति घञ् ।)विदेशः । विदेशस्थितिः । यथा,  --“कर्णेजपैराहितराज्यलोभास्त्रैणेन नीता विकृतिं लघिम्ना ।रामप्रवासे व्यमृषन्नदोषंजनापवादं सनरेन्द्रमृत्युम् ॥
”इति भट्टिः । ३ । ७ ॥
 * ॥
द्वादशवर्षाश्रुतवार्त्ताकप्रोषितस्य तत्प्रवासाद्य-दिने श्राद्धं कर्त्तव्यम् । यथा,  --“प्रवासवासरे ज्ञेयं तन्मासेन्दुक्षयेऽथवा ॥
”इति मिताक्षरा । ३ । ७ ॥
 * ॥
प्रवासागतेन गुर्व्वाद्यभिवादनं कर्त्तव्यम् । यथा, “विप्रोष्य पादग्रहणमन्वहञ्चाभिवादनम् ।गुरुदारेषु कुर्व्वीत सतां धर्म्ममनुस्मरन् ॥
मातृष्वसा मातुलानी श्वश्रूश्चाथ पितुः स्वसा ।प्रपूज्या गुरुपत्नीव समास्ता गुरुभार्य्यया ॥
भ्रातृभार्य्योपसंग्राह्या सवर्णाहन्यहन्यपि ।विप्रोष्य भूप ! संग्राह्या ज्ञातिसम्बन्धियोषितः ॥
पितुर्भगिन्यां मातुश्च ज्यायस्याञ्च स्वसर्य्यपि ।मातृवद्वृत्तिमातिष्ठेन्माता ताभ्यो गरी-यसी ॥
”इति कौर्म्मे उपविभागे १३ अध्यायः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रवास पु०
  प्रस्थितस्य वासः । गृहात् प्रस्थितस्य भिन्नदेशेवासे चिरप्रवासगतस्य पुनर्नागतस्य वार्त्ताद्यश्रवणे काल-विशेषे तस्य प्रेतत्वावधारणमुक्तं त्रि०
  त० “सन्देहे त्वाहयमः “गतस्य न भवेत् वार्त्ता यावत् द्वादशवार्षिकी ।प्रेतावधारणन्तस्य कर्त्तव्यं सुतबान्धवैः । यन्मासि यद-हर्यातस्तन्मासि तदहःक्रिया । दिनाज्ञाने कुहूस्तम्यआषाढस्याथ वा कुहूः” । नि० सि० वृद्धमनुः “प्रोषितस्यतथा कालो गतश्चेद्द्वादशाव्दिकः । प्राप्ते त्रयोदशेवर्षे प्रेतकार्य्याणि कारयेत्” । वृहस्पतिः “यस्य नन श्रूयते वार्त्ता यावद्द्वादश वत्सरान् । कुशपुत्रक-दाहेन तस्य स्यादवधारणा” । भविष्ये “पितरि पोषितेयस्य न वार्त्ता नैव चागमः । ऊर्द्धं पञ्चदशाद्वर्षात् कृत्वातत्प्रतिरूपकम् । कुर्य्यात्तस्य तु संस्कारं यथोक्तविविनाततः । तदादीन्येव सर्वाणि प्रेतकर्माणि कारयेत्” । द्वाद-शाव्दप्रतीक्षा पितृभिन्नविषयेति मदनरत्ने उक्तम् ।गृह्यकारिकायान्तु “तस्य पूर्ववयस्कस्य विंशत्यव्दीर्ध्वतःक्रिया । ऊर्द्ध्वं पञ्चदशव्दात् तु मध्यमे वयसि स्मृता ।द्वादशाद्वत्सरादूर्ध्वमुत्तरे वयसि स्मृता । चान्द्रायण-त्रयं कृत्वा त्रिशत् कृच्छ्राणि वा सुतैः । कुशैः प्रति-कृतिं दग्ध्वा कार्य्याः शोचादिकाः क्रियाः” इत्युक्तम्पराशरः “देशान्तरगतो नष्टस्तिथिर्न ज्ञायते यदि ।कृष्णाष्टमी ह्यमावास्या कृष्णा चैकादशी च या । उदकंपिण्डदानं च तत्र श्राद्धं तु कारयेत्” । इदं मासज्ञाने”प्रवासादागतेन गुर्वादेः पादयोर्ग्रहणपूर्वकम् प्रणामो वि-हितः यथा “विप्रोष्य पादग्रहणमन्वहञ्चाभिवादनम् ।गुरुदारेषु कुर्वीत सतां धर्ममनुस्मरन् । मातृस्वसा मातु-लानी श्वश्रूश्चाथ पितुः स्वसा । प्रपूज्या गुरुपत्नीव समा-स्ता गुरुभार्य्यया । भ्रातृभार्य्योपसंग्राह्या सवर्णाऽ-हन्यहन्यपि । विप्रोष्य तूपसंग्राह्या ज्ञातिसम्बन्घियोषितः । पितुर्भगिन्यां मातुश्च ज्यायस्याञ्च स्वसर्य्यपि ।मातृवद्वृत्तिमातिष्ठेन्माता ताभ्यो गरीयसी” कौर्मपु०  १३ अ०

Capeller

German

 प्रवास॑ . das Wandern,  Reisen,  Verreistsein
Aufenthalt in der Fremde.

Grassman

German

 pravāsá,  n.,  Aufenthalt in der Fremde [von vas mit pra],  daher concret: der in der Fremde weilende.
-ā́ [du.] {649, 8} prá 〰 ‿iva vasatas.

Burnouf

French

 प्रवास प्रवास m.
  (वस्) habitation ou séjour fait hors
de chez soi
		 exil.
प्रवासयामि (c. de वस्) exiler.
प्रवासन n.
  séjour hors de chez soi,  voyage.
		 Exil.
		 Qqf. 
meurtre.
प्रवासिन् a. (sfx. इन्) qui est en voyage ou en exil.

Stchoupak

French

 प्र-वास-
 m.
  fait d'être loin de sa résidence,  d'être en voyage, 
absence 
 -अम् (avec verbes indiquant mouvement vers) aller en voyage 
-आत् (avec verbes indiquant provenance) revenir de voyage 
 -न- nt.
fait d'être chassé de la maison,  bannissement de (abl.) 
 -इन्- a. qui
est absent de la maison,  qui se trouve en voyage.
°स्थ- ag. °स्थित- a. v. qui se trouve en voyage.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.