| YouTube Channel

प्रवात (pravAta)

 
शब्दसागरः
English
प्रवात
f.
 (-ता) Agitated by the wind.
n.
 (-त)
1. A current of air.
2.
Stormy weather.
3. An airy place.
Capeller Eng
English
प्रवात॑ (a. windy*)
n.
 a draught of air or an airy
place.
Spoken Sanskrit
English
प्रवात - pravAta - strong breeze [ Beaufort scale 6 ]
प्रवात - pravAta -
adj.
 - blown forward
प्रवात - pravAta -
adj.
 - agitated by the wind
प्रवात - pravAta -
n.
 - windy weather
प्रवात - pravAta -
n.
 - current or draught of air
प्रवात - pravAta -
n.
 - stormy weather
प्रवात - pravAta -
n.
 - windy weather or a windy place
प्रवात - pravAta -
n.
 - current of air
Apte
English
प्रवात [pravāta], p. p. Exposed to stormy wind.
तम् A current of air, fresh or free air
प्रवातशयनस्था देवी
M.*
 4.
A strong or stormy wind
ननु प्रवाते$पि निष्कम्पा गिरयः
Ś.*
 6.
An airy place
प्रवातनीलोत्पलनिर्विशेषम्
Ku.*
 1.46.Comp. -शयनम् a bed placed in the airy place.-सुभग
a.
 delightful by a fresh breeze.
Apte 1890
English
प्रवात p. p. Exposed to stormy wind.
तं 1 A current of air, fresh or free air
प्रवातशयनस्था देवी M. 4.
2 A strong or stormy wind
ननु प्रवातेऽपि निष्क्रंपा गिरयः Ś. 6.
3 An airy place
Ku. 1. 46.
Monier Williams Cologne
English
प्र-°वात॑
mfn.
 blown forward, agitated by the wind (See below)
प्र-°वात॑
n.
 a current or draught of air, windy weather or a windy place,
TS.
&c.
&c.
Monier Williams 1872
English
प्र-वात, अस्, आ, अम्, blown forwards, agitated by
the wind
(अम्), n. a current or draught of air
an
airy place
windy or stormy weather.
—प्रवात-
शयन, अम्, n. a bed placed in the middle of a
current of air.
—प्रवात-सार, अस्, m., N. of a
Buddha
(also read प्रवाट-सागर, i. e. प्रवाड-
सागर।)
—प्रवाते-ज, अस्, आ, अम्, Ved. growing in
an airy place.
प्रवात प्र-वात। See 1. प्र-वा above.
Benfey
English
प्रवात प्र-वात,
m.
1. A breeze,
Śāk. 32, 16
Kathās. 20, 223.
Apte Hindi
Hindi
प्रवात
"भू* क* कृ*, प्रा* ब*" - प्रकृष्टो वातो यस्मिन्
तूफ़ान में पड़ा हुआ
प्रवातम्
नपुं*
 - प्रकृष्टो वातो यस्मिन्
"वायु का झोका, ताजा हवा"
प्रवातम्
नपुं*
 - प्रकृष्टो वातो यस्मिन्
"तूफ़ानी हवा, आँधी"
प्रवातम्
नपुं*
 - प्रकृष्टो वातो यस्मिन्
हवादार स्थान
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रवात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಗಾಳಿ /ನಿರ್ಮಲವಾದ ಗಾಳಿ
व्युत्पत्तिः - > प्रकृष्टो वातः
प्रयोगाः - > "देव, प्रवातशयने देवी निषण्णा रक्तचन्दनधारिणा चरणेन भगवत्या कथाभिर्विनोद्यमाना तिष्ठति"
उल्लेखाः - > माल ४
प्रवात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಿರುಗಾಳಿ /ವೇಗಚಾದ ಗಾಳಿ
प्रयोगाः - > "ननु प्रवातेऽपि निष्कम्पा गिरयः"
उल्लेखाः - > शाकु० ६
प्रवात
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸ್ಥಳ /ವೇಗವಾಗಿ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶ
व्युत्पत्तिः - > प्रभूतो वातो यत्र
प्रयोगाः - > "प्रवातनीलोत्पलनिर्विशेषमधीरविप्रेक्षितमायाताक्ष्या"
उल्लेखाः - > कुमा० १-४६
L R Vaidya
English
pravAta {% (I) a. (f. ता) %} Agitated by the wind.
pravAta {% (II) n. %} 1. A current of air
2. stormy weather
3. an airy place, K.S.i.46.
Vedic Reference
English
Pra-vāta, ‘a windy spot, ’ is mentioned in the Rigveda^1 as
the place where the Vibhītaka nuts, used as dice (Akṣa) grow.
In the Taittirīya Saṃhitā^2 reference is made to the exposure of
decaying matter in such a place.
1) x. 34, 1
Nirukta, ix. 8. Geldner,
Rigveda, Glossar, 119, thinks the refer-
ence here is to nuts being blown down
in a storm of wind.
2) vi. 4, 7, 2.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रवात
त्रि०
 प्रकृष्टो वातो यत्र । १ सुखसेव्यवातयुक्तदेशादौप्र + वा--क्त । २ निम्ने प्रवणे च प्रवातैजस्शब्दे दृश्यम् ।
Capeller
German
प्रवात॑ (s. 3. वा)
n.
 Luftzug, windige Stelle
(Adj. windig.*).
Grassman
German
(pra-vātá), n., luftiger Ort, enthalten in pravāte-já.
-é TS. 〔6, 4, 7, 2〕.