| YouTube Channel

प्रवर्ग (pravarga)

 
शब्दसागरः
English
प्रवर्ग
m.
 (-र्गः) Sacrificial fire.
E.
 प्र before, वृज् to abandon,
aff.
 घञ् ।
Capeller Eng
English
प्रवर्ग
m.
 a
cert.
 sacrificial vessel.
Yates
English
प्र-वर्ग (र्गः) 1.
m.
 Sacrificial fire.
Spoken Sanskrit
English
प्रवर्ग - pravarga -
m.
 - category [ Biol. ]
प्रवर्ग - pravarga -
m.
 - large earthenware pot
Wilson
English
प्रवर्ग
m.
 (-र्गः) Sacrificial fire.
E.
 प्र before वृज to abandon,
aff.
 घञ्.
Apte
English
प्रवर्गः [pravargḥ], 1 The sacrificial fire.
An epithet of Viṣṇu.
Apte 1890
English
प्रवर्गः 1 The sacrificial fire.
2 An epithet of Viṣṇu.
Monier Williams Cologne
English
प्र-वर्ग a प्र-वर्ग्य, प्र-वर्जन See under प्र-√ वृज्.
प्र-वर्ग b
m.
 a large earthenware pot (used in the Pravargya ceremony),
Sāy.
 on
RV.
 vii, 103, 8
w.r. for next
Monier Williams 1872
English
प्रवर्ग प्र-वर्ग, प्र-वर्ग्य, प्र-वर्जन।
See under प्र-वृज्, p. 644, col. 2.
प्र-वर्ग, अस्, m. sacrificial fire (= महा-वीर)
an excellent assemblage [cf. दास-प्°]
(perhaps a
wrong reading for प्र-वर्ग्य।)
—प्रवर्गावर्त-
भूषण (°ग-आव्°), अस्, m. an epithet of Viṣṇu.
Macdonell
English
प्रवर्ग pra-varga,
m.
 large earthenware pot 🞄(used in the Pravargya ceremony)
-vargyâ, 🞄m. introductory ceremony of the Soma sacrifice, 🞄at which fresh milk is poured into a 🞄red-hot pot: -vat,
a.
 connected with the 🞄Pravargya ceremony
-várjana,
n.
 performance 🞄of the Pravargya rite, placing in or near 🞄the fire
-vartaka,
a.
 (ikā) causing to roll 🞄onward, setting in motion
promoting, instigating
🞄causing, producing
m.
 founder, 🞄author
n.
 entrance of a previously announced 🞄person on the stage (at the end of the introduction)
🞄-vartana,
n.
 advance, forward 🞄movement
emergence from (ab.)
flow (of 🞄water)
walking
activity
occupation with, 🞄engaging in (in. , lc.)
going on, proceeding, 🞄coming to pass, occurrence
procedure, behaviour
🞄moving onward
erection, execution 🞄(of works)
stimulation
promotion, production, 🞄introduction, employment (of, g. or 🞄—°): ā,
f.
 incitement to activity
-vartanīya, fp. to be employed
— commenced
-vartayitṛ,
m.
 instigator, of (g.), to (lc.)
erector, 🞄introducer
employer: -tva,
n.
 instigation
🞄-vartita, cs. pp. administered, dispensed
allowed 🞄to take its course
enforced
-vartitavya, fp.
n.
 imps. one should act
-vartitṛ,
m.
 producer, bringer
one who fixes or 🞄settles
-vartin,
a.
 issuing, streaming forth
🞄moving forward, flowing
engaging in action
🞄causing to flow
producing
employing
introducing, 🞄propagating
-vartya, fp. being 🞄incited
-vardha-ka,
a.
 (ikā) augmenting, 🞄increasing (—°)
-vardhana,
a.
 id.
-varṣa, 🞄m. rain (sts.
pl.
 ): -ṇā,
n.
 raining
first rain
🞄-varṣin,
a.
 raining, shedding (—°)
-varha, 🞄v. -barha
-valha,
m.
 riddle
-vasathá,
n.
 🞄departure
separation (pl. ) from (ab.)
-vasana,
n.
 setting out on travel
dying, decease
🞄-vaha,
a.
 carrying, wafting
m.
 one 🞄of the seven winds which set the planets in 🞄motion
one of the seven tongues of fire
🞄reservoir for receiving water
-vahaṇa,
n.
 🞄giving a girl in marriage
carriage
ship 🞄(also ī,
f.
 : —°
a.
 ā): -bhaṅga,
m.
 shipwreck.
Benfey
English
प्रवर्ग प्र-वर्ग,
m.
 Sacrificial fire.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रवर्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
प्रवर्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೋಮದ ಅಗ್ನಿ /ಯಾಗದ ಅಗ್ನಿ
निष्पत्तिः - > प्र + वृजी (वर्जने) - अधि० "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > प्रवृज्यते निक्षिप्यते हविरस्मिन्
L R Vaidya
English
pravarga {% m. %} 1. Sacrificial fire
2. an epithet of Vishṇu.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
होमाग्निस्तु महाज्वालो महावीरः प्रवर्ग्रवत् ॥ ८३६ ॥
-wordlist-
होमाग्नि (पुं), महाज्वाल (पुं), महावीर (पुं), प्रवर्ग (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रवर्गः, पुं (प्रवृज्यते निःक्षिप्यते हविरादिक-मस्मिन्निति । प्र + वृज् + अधिकरणं घञ् ।)होमाग्निः । इति हेमचन्द्रः । ३ । ५०० ॥
(यथा, हरिवंशे । ४१ । ३४ ।“दक्षिणाहृदयो योगी महासत्रमयो महान् ।उपाकर्म्मोष्ठरुचकः प्रवर्गावर्त्तभूषणः ॥
”प्रवर्ग्य इति पाठोऽपि दृश्यते ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रवर्ग
पु०
 प्रवृज्यतेऽसौ प्र + वृज--घञ् । १ विष्णौ हरिवं० ४२अ० । २ प्रवर्म्ये महावीरे हेमच० । तत्र प्रवर्ग्य इत्येवपाठो न्याय्यः ।
Capeller
German
प्रवर्ग
m.
 ein großer irdener Topf.
Grassman
German
(pravarga), m., Unterwerfung [von vṛj mit pra], enthalten in dāsá-pravarga und zu Grunde liegend in prāvargá.
Burnouf
French
प्रवर्ग प्रवर्ग
m.
 (वृज्) le feu sacré.