प्रवचन (pravacana)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रवचन n.
  (-नं)
	 1. A Veda,  scripture.
	 2. Excellent speech or language, 
eloquence.
	 3. Teaching,  expounding,  exposition. 
	 4. Declaration.  E.
 
प्र principal,  वचन speech.

Capeller Eng

English

 प्रवचन m.
  = प्रवक्तृ
 n.
  speaking,  announcing, 
recitation,  exposition,  sacred writings,  esp.
    the Brahmanas. 

Yates

English

 प्र-वचन (नं) 1.
n.
  A
veda,  scripture
excellent speech
 teaching.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	 expounding
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 m.
  	-	  propounds
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 m.
  	-	  one who exposes
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  proclamation
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  oral instruction
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  speaking
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  eloquence
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  teaching
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  system of doctrines propounded in a treatise or dissertation
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  excellent speech or language
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  sacred writings
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  expression
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  talking
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  interpretation
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  sacred writings of Buddhists
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  recitation
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  term
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  exposition
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  sacred writings of the jainas
प्रवचन 	-	 pravacana 	-	 n.
  	-	  announcement

प्रवचन 	-	  pravacana 	-	 n.
  	-	  system of doctrines propounded in a treatise or dissertation
वेदान्तलोक 	-	  vedAntaloka 	-	 m.
  	-	  collective name of vijJAnabhikSu's dissertations on a number of upaniSads

 
   प्रवचन  pravacana n.
   sacred writings   
   उपग्रन्थ  upagrantha m.
   class of writings    
   पिटक  piTaka adj.
   collection of writings   
   नन्दि  nandi n.
   class of sacred writings    
   शास्त्रवत्  zAstravat adj.
   skilled in sacred writings   
   उपासकदश  upAsakadaza m.
   chief Jaina sacred writings    
   प्रवचन  pravacana n.
   sacred writings of Buddhists  
   प्रवचन  pravacana n.
   sacred writings of the jainas   
   उपनिषद्  upaniSad f.
   class of philosophical writings   
   द्वादशाङ्गी  dvAdazAGgI f.
   collective jaina sacred writings    
   नैगम  naigama m.
   interpreter of the sacred writings   
   स्थविरगाथा  sthaviragAthA f.
   particular section of Buddhist writings    
   भरतज्ञ  bharatajJa adj.
   conversant with dramatic writings and rules  
   त्रिपिटक  tripiTaka n.
   3 baskets or collections of sacred writings    
   त्रिपिट  tripiTa adj.
   knowing the 3 collections of sacred writings   
   गणिपिटक  gaNipiTaka n.
   twelve sacred writings or aGgas of the jainas collectively   
   गणि  gaNi m.
   one who is familiar with the sacred writings and the auxiliary sciences  
   अभ्यास  abhyAsa m.
   inculcation of a truth conveyed in sacred writings by means of repeating the same word or the same passage     
            

 
   प्रवचन  pravacana  n.
    expounding    
   प्रदर्शक  pradarzaka adj.
   expounding    
   व्याख्यान  vyAkhyAna adj.
   expounding commenting     
            

 
   प्रवचन  pravacana m.
   propounds

 
   प्रवचन  pravacana m.
   one who exposes   
   छिद्रात्मन्  chidrAtman adj.
   one who exposes his weak points     
            

 
   प्रवचन  pravacana  n.
    expounding   
   प्ररूपयति  { प्ररूप् }  prarUpayati  { prarUp } verb  expound    
   सम्प्रचष्टे  { सम्प्रचक्ष् }  sampracaSTe  { sampracakS } verb  expound   
   व्याकरोति  { व्याकृ }  vyAkaroti  { vyAkR } verb  expound    
   व्याकुरुते  { व्याकृ }  vyAkurute  { vyAkR } verb  expound   
   व्याख्याति  { वि- आ- ख्या }  vyAkhyAti  { vi- A- khyA } verb 2 Par  expound    
   प्रपाठित  prapAThita adj.
   expounded  
   व्याकृत  vyAkRta adj.
   expounded   
   प्रवक्तृ  pravaktR adj.
   expounder  
   वक्तृ  vaktR m.
   expounder   
   व्याकर्तृ  vyAkartR m.
   expounder  
   व्याख्यातृ  vyAkhyAtR m.
   expounder   
   प्रदर्शक  pradarzaka adj.
   expounding  
   धर्मभाणक  dharmabhANaka m.
   law-expounder   
   व्याख्यान  vyAkhyAna adj.
   expounding commenting  
   शास्त्रवक्तृ  zAstravaktR m.
   expounder of sacred books   
   व्याख्येय  vyAkhyeya adj.
   to be explained or expounded  
   ब्रह्मवादिन्  brahmavAdin adj.
   defender or expounder of the veda   
   भलते  { भल् }  bhalate  { bhal } verb  describe or expound or hurt or give  
   व्यासपूजा  vyAsapUjA f.
   honour paid to an expounder of the purANas   
   वृद्धारण्य  vRddhAraNya n.
   place where the purANas are read and expounded  
   व्यास  vyAsa m.
   Brahman who recites or expounds the purANas in public     
            

Wilson

English

 प्रवचन
n.
  (-नं)
1 A Veda,  scripture.
2 Excellent speech or language,  eloquence.
3 Teachinge,  expounding.
E.
  प्र principal,  वचन speech.

Apte

English

प्रवचनम् [pravacanam],  1 Speaking,  declaration,  announcement
 प्रवचने मान्द्यम् Pt.*
  1.19.

Teaching,  expounding.

Exposition,  explanation,  interpretation
 नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन Kaṭh.1.2.22
 लब्ध्वा ज्ञानमनेकधा प्रवचनैर्मन्वादयः प्राणयन् Mv.*
  4.25
 Bhāg.*
  7.15.1.

Eloquence.

A sacred treatise or writing
 Ms.*
  3.184.

An expression,  a term. 

A system of doctrines (in the form of a treatise).

The fundamental doctrine of the Budhists. -नः One who exposes,  propounds
 Bhāg.*
  1.87.11. Comp.
   -पटु a.
  skilled in talking,  eloquent.

Apte 1890

English

 प्रवचनं 1 Speaking,  declaration,  announcement
 Pt. 1. 190. 
2 Teaching,  expounding. 
3 Exposition,  explanation,  interpretation
 Mv. 4. 25. 
4 Eloquence. 
5 A sacred treatise or writing
 Ms. 3. 184. 
6 An expression,  a term. 
7 A system of doctrines (in the form of a treatise). 
8 The fundamental doctrine of the Buddhists. 
Comp. 
पटु a. skilled in talking,  eloquent. 

Monier Williams Cologne

English

 प्र-वचन m.
  one who exposes,  propounds,  BhP.
  

 प्र-वचन n.
  speaking,  talking,  Pañcat.
 

 recitation,  oral instruction,  teaching,  expounding,  exposition,  interpretation (cf.   सांख्य-प्रवचन-भाष्य),  ŚBr.
  
 Up.
  
 PārGṛ.
 
 RPrāt.
   &c.

 announcement,  proclamation,  Lāṭy.
 

 excellent speech or language,  eloquence,  W.
 

 an expression,  term,  Nir.
 

 a system of doctrines propounded in a treatise or dissertation

 sacred writings (esp.   the Brāhmaṇas or the Vedāṅgas),  Mn.
  
 MBh.
  
 Hariv.
  &c.
   (cf.   IW.
   145)

 the s° w° of Buddhists (ninefold),  Dharmas.
  62

 the s° w° of the Jainas,  Hemac.
  ,  Sch.

 (अम्,  enclitic after a finite verb g. गोत्रादि)

Monier Williams 1872

English

 प्र-वचन,  अम्,  n. speaking,  talking
 declara-
tion,  announcement,  proclamation
 recitation,  oral
instruction,  teaching,  expounding,  exposition,  inter-
pretation [cf. साङ्ख्य-प्रवचन-भाष्य]
 ex-
cellent speech or language,  eloquence
 an expression, 
term
 a system of doctrines propounded in a treatise
or dissertation
 sacred writings,  especially the Brāh-
maṇas
 the fundamental doctrine of Buddhists
 the
sacred writings of the Jainas
 प्र-वचन is also
said to be used as an enclitic after a simple verb,  see
Gaṇa Gotrādi to Pāṇ. VIII. 1,  27.
—प्रवचन-
पटु,  उस्,  उस्,  उ,  skilled in speaking,  eloquent.

Benfey

English

 प्रवचन प्र-वच् + अन,  n.
 
 1. Elo-
quence,  Hit. ii. d. 26.
 2. Teaching.
 3. A holy treatise,  Man.  3,  184.

Apte Hindi

Hindi

प्रवचनम्
नपुं*
   - प्र+वच्+ल्युट्
"बोलना,  प्रकथन करना,  धोषणा करना"

प्रवचनम्
नपुं*
   - प्र+वच्+ल्युट्
"अध्यापन,  व्याख्यान"

प्रवचनम्
नपुं*
   - प्र+वच्+ल्युट्
"खोलकर समझना,  व्याख्या करना,  अर्थ करना"

प्रवचनम्
नपुं*
   - प्र+वच्+ल्युट्
वाग्मिता

प्रवचनम्
नपुं*
   - प्र+वच्+ल्युट्
धर्मशास्त्र

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रवचन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಪದೇಶ /ಬೋಧನೆ
प्रवचन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ /ವಿವರದೊಡನೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದು
निष्पत्तिः - > प्र + वच (परिभाषणे) - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रवचन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು
प्रवचन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೇದ
विस्तारः - > "अथ प्रवचनं वेदे प्रकृष्टवचनेऽपि च" - मेदि०
प्रवचन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೇದಾಂಗ

L R Vaidya

English

 pravacana {% n. %} 1. Declaration,  announcement
teaching,  expounding,  exposition
eloquence
a sacred treatise,  M.iii.184.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 pravacana,  nt. (Skt. id.,  in closely corresponding mgs.
 Pali only pāvacana), 
(1) °ne,  with prec. gen.,  under the preaching (of …,  a Buddha or Bodhisattva): mama SP 〔64.12〕
 tasyaiva Divy 〔505.2〕
 Kāśyapasya Av 〔ii.97.6〕
 samyaksaṃbuddhasya Sukh 〔7.3〕
 tathāgatasya Gv 〔280.12〕
 once instr. °nena in same mg.,  following the temporal tena kālena,  tena samayena,  tasya bhagavato … pravacanena Samādh 〔8.12〕
(2) designation of the groups or types of sacred texts of Buddhism,  which are listed as nine Dharmas 〔62〕,  as twelve (the same with three added after the fifth) Mvy 〔1266—78〕.

Indian Epigraphical Glossary

English

 pravacana,  exposition of texts (Ep. Ind.,  Vol. XXXV,  p.
150).

Abhyankara Grammar

English

प्रवचन  (1) recital of Vedic texts
 cf. अथैके प्राहुरनुसंहितं तत् पारायणे प्रवचनं प्रशस्तम् R. Pr. XV. 16
 cf also इति प्र बाभ्रव्य उवाच च क्रमं क्रमप्रवक्ता ( बाभ्रव्यः ) प्रथमं शशंस च , R.Pr.XI 33 (2) the reading of the Samhita text प्रावचनो वा यजुषि | प्रवचने भवः स्वरः प्रावचनः 
 प्रवचनशब्देनार्षपाठ उच्यते 1 V. Pr. I. 132. प्रवण circumflex accent
 possessed of svarita accent
 cf. सुर्वः प्रवण इत्येके | प्रकर्षेण वन्येत व्युत्क्षिप्यते इति प्रवणः स्वरितस्वर: T. Pr. I. 47
 cf. also प्रवणे यष्टव्यम् M. Bh. on VI. 2.33.

Vedic Reference

English

 Pra-vacana means ‘oral instruction, ’ ‘teaching, ’ in the Śata-
patha Brāhmaṇa^1 and later.^2
1) xi. 5,  7,  1.
2) Taittirīya Upaniṣad,  i. 1,  3,  9
Kāṭhaka Upaniṣad,  ii. 23
 Muṇḍaka
Upaniṣad,  iii. 2,  3,  etc.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रवचनं,  क्ली,
   (प्रकर्षेण उच्यते इति । प्र + वच् +ल्युट् । वेदः । (यथा,  अमरकोषे । २ । ७ । १० ।“अनूचानः प्रवचने साङ्गेऽधीती गुरोस्तु यः ।लब्धानुज्ञः समावृत्तः सुत्वा त्वभिषवे कृते ॥
”वेदाङ्गम् । यथा,  मनुः । ३ । १८४ ।“अग्र्याः सर्व्वेषु वेदेषु सर्व्वप्रवत्तनेषु च ॥
”“प्रकर्षेणैव उच्यते वेदार्थ एभिरिति प्रवचना-न्यङ्गानि तेषु अग्र्याः षडङ्गविदः ।” इति तत्रकुल्लूकभट्टः ॥
 तथा च हरिवंशे । १६७ । ६९ ।“उवाच वेदांश्चतुरो मन्त्रप्रवचनार्च्चितान् ॥
” * ॥
प्रकृष्टं वचनमिति कर्म्मधारयः ।) प्रकृष्टवाक्यम् ।इति मेदिनी । ने,  १९१ ॥
 (यथा,  मुण्डकोप-निषदि । ३ । २ । ३ ।“नायमात्मा प्रवचनेन लभ्योन मेधया न बहुधा श्रुतेन ।येनैवैष वृणुते तेन लभ्य-स्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रवचन न०
  प्रीच्यते प्र + वच--कर्मणि ल्युट् । १ वेदादौ शास्त्रेभावे ल्युट् । २ अर्थानुसन्धानपूर्वककथने च “नायमात्मा-प्रवचनेन लभ्य” कठोप० । अस्य तिङः परम्य गोत्रा०कुत्त्सायाम् उदात्तता ।

Capeller

German

 प्रवचन m.
  ein Vortragender. n.
  Rede, 
Vortrag,  Verkündigung,  Lehre.

Stchoupak

French

 प्र-वचन-
 nt. énoncé,  déclaration (ifc.) 
 doctrine,  not. textes
exégétiques du Veda.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.