प्रयाण (prayANa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रयाण n.
  (-णं)
	 1. Going,  motion. 
	 2. Going forth or to a distance.
	 3.
Departure.
	 4. Death.
	 5. March of an assailing force,  attack,  in-
vasion. 
	 5. Beginning,  commencement.
	 6. The back of a horse.
	 7.
The hind part of any animal.
 E.
  प्र before,  या to go,  aff.
   ल्युट्
also with कन् added,  प्रयाणक n.
  (-कं).

Capeller Eng

English

 प्रया॑ण n.
  setting out,  starting,  going forth
 journey, 
march
 onset,  beginning. 

Yates

English

 प्र-याण (णं) 1.
n.
  Motion
 departure, 
marching to attack
 death.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	 starting
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	 journey
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	 departure
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	 settingout
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	  commencement
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	  death
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	  marching onwards
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	  trip  [ journey ]
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	  motion onwards
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	  march
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	  advancing
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	  onset
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	  invasion
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	  beginning
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	  progress
प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	  move-out

प्रयाण 	-	 prayANa 	-	 n.
  	-	 starting
आरम्भरेखा 	-	 ArambharekhA 	-	 f.
  	-	 startingline
प्ररम्भपीठ 	-	 prarambhapITha 	-	 n.
  	-	 startingblock
उद्विग्न 	-	  udvigna 	-	 adj.
  	-	 starting
वेविज 	-	  vevija 	-	 adj.
  	-	 starting
परिस्पन्द 	-	  parispanda 	-	 m.
  	-	 starting
प्राय 	-	  prAya 	-	 m.
  	-	 starting
सर्ग 	-	  sarga 	-	 m.
  	-	 starting
उन्मेघिन् 	-	  unmeghin 	-	 adj.
  	-	 starting up
प्रपात 	-	  prapAta 	-	 m.
  	-	 starting off
प्रारम्भपनाका 	-	  prArambhapanAkA 	-	 f.
  	-	 starting flag
प्रस्थान 	-	  prasthAna 	-	 n.
  	-	 starting-point
स्फुरण 	-	  sphuraNa 	-	 n.
  	-	 starting into view
उत्स्वप्न 	-	  utsvapna 	-	 adj.
  	-	 starting out of sleep
स्पर्शस्पन्द 	-	  sparzaspanda 	-	 m.
  	-	 starting at the touches
बाष्पोद्भव 	-	  bASpodbhava 	-	 m.
  	-	  rising or starting of tears
उत्स्वप्नायित 	-	  utsvapnAyita 	-	 n.
  	-	  act of starting out of sleep
पूर्वकोटि 	-	  pUrvakoTi 	-	 f.
  	-	 starting point of a discussion
कर्णयोनि 	-	  karNayoni 	-	 adj.
  	-	  having the ear as a source or starting-point
उत्थान 	-	  utthAna 	-	 n.
  	-	  leaving off : starting on a warlike expedition
माध्यन्दिन 	-	  mAdhyandina 	-	 m.
  	-	  name of an astronomical school who fixed the starting-point of planetary movements at noon

Wilson

English

 प्रयाण
n.
  (-णं)
1 Going,  motion. 
2 Going forth or to a distance.
3 Departure.
4 Death.
5 March of an assailing force,  attack,  invasion. 
E.
  प्र before या to go,  aff.
   ल्युट्
 also with कन् added, 
प्रयाणक
n.
  (-कं)

Apte

English

प्रयाणम् [prayāṇam],  1 Setting out,  starting,  departure.

A march,  journey
 मार्गं तावच्छृणु कथयतस्त्वत्प्रयाणानुरूपम् Me.*
  13
 Mb.
 *  7.166.1.

Progress,  advance.

The march (of an enemy),  an attack,  invasion,  expedition
 कामं पुरः शुक्रमिव प्रयाणे Ku.*
  3.43
 R.*
  6.33
 प्रयाणपटहध्वनिं प्रथयति स्म ताराध्वनि Rāmāyaṇachampū.

Beginning,  commencement.

Death,  departure (from the world)
 प्रयाण- काले$पि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः Bg.*
  7.3.

The back of a horse
 Mb.
 *  3.71.16.

The hinder part of any animal. Comp.
   -कालः,  -समयः time of departure. -भङ्गः a break in a journey,  halt
 Pt.*
  1.

Apte 1890

English

 प्रयाणं 1 Setting out,  starting departure. 
2 A march,  journey
 मार्गं तावच्छृणु कथयतस्त्वत्प्रयाणानुरूपं Me. 13. 
3 Progress,  advance. 
4 The march (of an enemy),  an attack,  invasion,  expedition
 कामं पुरः शुक्रमिव प्रयाणे Ku. 3. 43
 R. 6. 33. 
5 Beginning,  commencement. 
6 Death,  departure (from the world)
 Bg. 7. 30. 
7 The back of a horse. 
8 The hinder part of any animal. 
Comp. 
कालः,  
समयः time of departure. 
भंगः a break in a journey,  halt
 Pt. 1. 

Monier Williams Cologne

English

 प्र-या॑ण a n.
  (Kāś.  on Pāṇ.
  viii,  4,  29) setting out,  starting,  advancing,  motion onwards,  progress,  journey,  march,  invasion,  RV.
   &c.
   &c.
   (with गर्दभेन,  ‘riding on an ass’,  Pañcat.
 )

 departure,  death (cf.   प्राण-प्रय्°)

 onset,  beginning,  commencement,  Kāṭh.
 
 ŚBr.

 प्र-याण b &c.
   See under प्र-√ या.

Monier Williams 1872

English

 प्र-याण,  अम्,  n. setting out,  departing,  setting
forth,  starting (on a journey)
 going forth,  going to
a distance,  journey,  march
 the march of an army, 
attack,  invasion
 going,  motion,  progress
 departure, 
death [cf. प्राण-प्°]
 beginning,  commencement
the hind part or haunch of a horse or other animal, 
the crupper (?) 
 the back of a horse,  the rider's seat.
—प्रयाण-काल,  अस्,  m. time of departure,  death.
—प्रयाण-पुरी,  f.,  N. of a town.
—प्रयाण-
भङ्ग,  अस्,  m. the breaking or suspending of a
journey,  a halt.
—प्रयाणार्ह (°ण-अर्°),  अस्,  आ, 
अम्,  worthy of death,  deserving death.

 प्रयाण प्र-याण,  &c. See 1. प्र-या,  col. 2.

Benfey

English

 प्रयाण प्रयाण,  i. e. प्र-या + अन, 
n.
 
 1. Going forth,  march,  Pañc. 8, 
19.
 2. Going,  Hit. iv. d. 80.
 3.
Attack,  Pañc. 232,  16
 invasion. 

Hindi

मौत का

Apte Hindi

Hindi

प्रयाणम्
नपुं*
   - प्र+या+ल्युट्
"कूच करना,  प्रस्थान करना,  बिदा"

प्रयाणम्
नपुं*
   - प्र+या+ल्युट्
"अभियान,  मात्रा"

प्रयाणम्
नपुं*
   - प्र+या+ल्युट्
"प्रगति,  अग्रगमन"

प्रयाणम्
नपुं*
   - प्र+या+ल्युट्
"(शत्रु का) अभियान,  हमला,  आक्रमण,  चढ़ाई"

प्रयाणम्
नपुं*
   - प्र+या+ल्युट्
"आरंभ,  शुरु"

प्रयाणम्
नपुं*
   - प्र+या+ल्युट्
मृत्यु (इस संसार से) बिदा

प्रयाणम्
नपुं*
   - प्र+या+ल्युट्
घोड़े की पीठ

प्रयाणम्
नपुं*
   - प्र+या+ल्युट्
किसी भी जन्तु का पिछला भाग

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रयाण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಮನ /ಹೊರಡುವುದು /ಹೊರಟು ಬರುವುದು
निष्पत्तिः - > प्र + या (प्रापणे) - "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > "प्रयाणकालोचितचारुवेषभृद्वज्रं वहन् पर्वतपक्षदारुणम्"
उल्लेखाः - > कुमा० १४-५
प्रयाण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಾತ್ರೆ /ಪರಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೊರಟು ಬರುವುದು
प्रयोगाः - > "दृष्टिप्रपातं परिहृत्य तस्य कामः परःशुक्रमिव प्रयाणे"
उल्लेखाः - > कुमा० ३-४३

L R Vaidya

English

 prayARa {% n. %} 1. Going forth,  journey,  मार्गं तावच्छृणु कथयतस्त्वत्प्रयाणानुरूपम् Megh.i.13
the march of an enemy,  an attack,  an expedition,  अस्य प्रयाणेषु समग्रशक्तेः R.vi.33,  K.S.iii.43
beginning,  commencement
death,  departure,  प्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः Bg.vii.30
the back of a horse
the hind part of any animal.

Bopp

Latin

 प्रयाण n. (r. या praef. प्र s. अन mutato न् in ण्,  v. gr.
min. 94^b). annot.)
1) itio,  iter,  gressus. HIT. 125. 16.
2) obitus,  mors. BH. 7. 30.
3) pars corporis (tergum?).
N. 19. 17.

Lanman

English

 prayā́ṇa,  n. a going forth (from home), 
journey. [√yā + pra,  1150,  192e.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 प्रयाण m. ein bei der Abreise gesprochener Spruch,  Āpast. Śr. 10,  19,  8. — Bed. 4. zu streichen,  da MBh. 3,  71,  16 (ein eingeschobener śloka) प्रपाणे zu lesen ist.

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

यात्रा
यात्रा,  प्रयाण,  प्रस्थान
यात्रा प्रयाणं प्रस्थानं निवेशः शिविरं स्मृतम् ।
verse 2.1.1.452
page 0052

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रयाणं,  क्ली,
   (प्र + या + ल्युट् । णत्वम् ।) गमनम् ।इति हलायुघः । २ । २९७ ॥
 यथा,  --“उद्धाटितनवद्वारे पञ्जरे विहगोऽनिलः ।यत्तिष्ठति तदाश्चर्य्यं प्रयाणे विस्मयः कुतः ॥
”इत्युद्भटः ॥
तत्पर्य्यायः । प्रस्थानम् २ गमनम् ३ व्रज्या ४अभिनिर्याणम् ५ प्रयाणकम् ६ । इति हेम-चन्द्रः । ३ । ४५३ ॥
 अत्र राज्ञां युद्धादिप्रयाणेवर्णनीयानि यथा । भेरीनिस्वनः १ भूकम्पः २बलधूलिः ३ करभः ४ वृषः ५ ध्वजः ६ छत्रम्७ बणिक् ८ शकटम् ९ रथः १० । इति कवि-कल्पलता ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रयाण न०
  पृ + या--भावे ल्युट् । प्रस्थाने पुरादितो वहि-र्गसने हेमच० । राज्ञां प्रयाणे वर्णनीयपदार्थाः कविकल्पलतायामुक्ता यथा “भेरीशब्दः भूमिकम्पः सैन्यधूलिप्रस-रणं करभः वृषः (द्रव्यवाहनार्थं) ध्वजः छत्रं वणिक्शकटमित्यादयः । स्वार्थे क । तत्रार्थे हमच० ।

Capeller

German

 प्रया॑ण n.
  Aufbruch,  Reise,  Gang,  Marsch, 
Antritt,  Anfang.

Grassman

German

 prayā́ṇa,  n. [von yā mit prá],  1〉 das Vorschreiten
 2〉 das Voranschreiten.
-am 1〉 vām {342, 7} (ihá)
 ásurasya {403, 2}. — 2〉 uṣásas {435, 2}
 yásya 〰 ánu anyé íd yayús {435, 3}.
-e 1〉 (agnés) {663, 6}.

Burnouf

French

 प्रयाण प्रयाण n.
  (या
 sfx. अन) marche en
avant
 assaut.
		 Départ
		 départ pour l'autre monde,  trépas.
Une partie du corps [? le dos].
प्रयाणकाल m.
  le jour de la mort.

Stchoupak

French

 प्र-याण-
 nt. départ,  fait de se mettre en marche,  d'avancer, 
progrès,  voyage,  marche 
 invasion 
 départ (de l'âme),  mort 
 -क-
voyage,  marche.
°काल- m.
  temps du départ,  mort.
°पटह- m.
  tambour qui accompagne la marche.
°भङ्ग- m.
  halte,  interruption d'un voyage.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.