प्रमुख (pramukha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रमुख mfn.
   (-खः-खा-खं)
	 1. Chief,  principal.
	 2. Best,  most excellent.
	 3.
First.
	 m.
  (-खः)
	 1. A chief,  a sage,  any respectable man. 
	 2. A heap, 
a multitude.
	 3. A tree used in dying,  (Rottleria tinctoria.)
	 n.
  (-खं)
1. Time being,  the present.
	 2. The mouth.
	 3. Beginning of a chap-
ter or section. 
	 f.
  (-खा) Facing.
 E.
  प्र before,  मुख the face,  &c.

Capeller Eng

English

 प्रमुख (f.  ई*) turning the face towards,  facing
(acc. )
 foremost,  first,  principal,  best
 often —° having as first or
chief,  headed by,  — and so on.  °— before one's face,  publicly
 loc.
  &
°तस् as prep.
   w.
  gen.
   or —°.

Yates

English

 प्र-मुख (खः-खा-खं)
a. Chief,  best,  first.
m.
  A chief
 a heap
 Rottleria
tinctoria.
n.
  Time present.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 m.
  	-	 chief
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 m.
  	-	 leader
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 adj.
  	-	  having as foremost or chief
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 adj.
  	-	  eye-catching
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 adj.
  	-	  most excellent
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 adj.
  	-	  principal
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 adj.
  	-	  headed or preceded by
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 adj.
  	-	  facing
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 adj.
  	-	  respectable
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 adj.
  	-	  accompanied by or with
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 adj.
  	-	  first
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 adj.
  	-	  honourable
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 adj.
  	-	  turning the face towards
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 adj.
  	-	  foremost
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 adj.
  	-	  noticeable
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 m.
  	-	  heap
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 m.
  	-	  multitude
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 m.
  	-	  respectable man
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 m.
  	-	  sage
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 m.
  	-	  red kamala plant  [ Mallotus philippensis - Bot. ]
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 n.
  	-	  present
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 n.
  	-	  same time
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 n.
  	-	  commencement
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 n.
  	-	  time being
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 n.
  	-	  mouth
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 n.
  	-	  to cause to go before or precede
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 n.
  	-	  before
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 n.
  	-	  opposite to
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 n.
  	-	  in front of
प्रमुख 	-	 pramukha 	-	 n.
  	-	  before the face of

 
   प्रमुख  pramukha adj.
   noticeable   
   उत्कृष्ट  utkRSTa adj.
   noticeable      
            

Wilson

English

 प्रमुख
mfn.
   (-खः-खा-खं)
1 Chief,  principal.
2 Best,  most excellent.
3 First.
m.
  (-खः)
1 A chief,  a sage,  any respectable man. 
2 A heap,  a multitude.
3 A tree used in dying,  (Rottleria tinctoria.)
n.
  (-खं) Time being,  the
present.
E.
  प्र before मुख the face,  &c.

Apte

English

प्रमुख [pramukha],  a.
 

Facing,  turning the face towards.

Chief,  principal,  foremost,  first.

Respectable,  honourable.

(At the end of comp.
 ) (a) Headed by,  having as chief or at the head
 वासुकिप्रमुखाः Ku.*
  2.38. (b) Accompanied with
 प्रीतिप्रमुखवचनं स्वागतं व्याजहार Me.*
  4.

खः A respectable man. 

A heap,  multitude.

The tree called Punnāga. 

खम् The mouth.

The beginning of a chapter or section. 

The time being,  the present. (प्रमुखतस् and प्रमुखे are used adverbially in the sense of 'in front of',  'before',  'opposite to'
 भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् Bg.*
  1.25
 Ś.*
  7.22.).

Apte 1890

English

 प्रमुख a. 1 Facing,  turning the face towards. 
2 Chief,  principal,  foremost,  first. 
3 Respectable,  honourable, . 
4 (At the end of comp.) (a) Headed by,  having as chief or at the head
 वासुकिप्रमुखाः Ku. 2. 38. (b) Accompanied with
 प्रीतिप्रमुखवचनं स्वागतं व्याजहार Me. 4. 
खः 1 A respectable man. 
2 A heap,  multitude. 
3 The tree called Punnāga. 
खं 1 The mouth 
2 The beginning of a chapter or section. 
3 The time being,  the present. (प्रमुखतस् and प्रमुखे are used adverbially in the sense of ‘in front of’,  ‘before’ ‘opposite to’
 Bg. 1. 25
 Ś. 7. 22). 

Monier Williams Cologne

English

 प्र-मुख mfn.
   turning the face towards,  facing (acc.  ),  R.
 

 first,  foremost,  chief,  principal,  most excellent,  Hit.
 

 (generally ifc. 
 f(आ). ) having as foremost or chief,  headed or preceded by,  accompanied by or with [cf.   प्रीति-प्°
 वसिष्ठप्°],  MBh.
  
 Kāv.
 

 honourable,  respectable,  L.
 

 प्र-मुख m.
  a chief,  respectable man,  sage,  W.
 

 a heap,  multitude,  L.
 

 Rottleria Tinctoria,  L.
 

 प्र-मुख n.
  the mouth,  MW.
  

 commencement (of a chapter),  BṛĀrUp.
   
 Śaṃk.

 time being,  the present,  the same time,  Pratāp.
  

 प्र-मुख n.
  (ibc.  or °खे ind.
 ) before the face of,  in front of,  before,  opposite to (with gen.
   or comp. ),  MBh.
  
 Kāv.
 

 प्र-मुख n.
  (with √ कृ) to cause to go before or precede,  R.
 

Monier Williams 1872

English

 प्रमुख प्र-मुख,  अस्,  आ,  अम्,  turning the
face towards (with acc.),  facing
 first,  foremost, 
chief,  principal,  most excellent
 (at the end of a
comp.) having as chief,  headed by,  led by,  preceded
by,  accompanied with [cf. प्रीति-प्°,  वशिष्ठ-प्°]
honourable,  respectable
 (अस्),  m. a chief,  respect-
able man,  sage
 a heap,  multitude
 a tree used in
dyeing,  Rottleria Tinctoria
 (अम्),  n. the mouth
commencement,  beginning (of a chapter)
 time
being,  the present,  the same time
 (ए),  ind. before
the face of,  in the presence of,  in front of,  before, 
opposite to (with gen.)
 प्रमुखे कृ,  to cause to
go before or precede.
—प्रमुख-तस्,  ind. at the
head of,  in front of,  before the face of,  before,  oppo-
site to (with gen.)
 before all others,  first,  in the
first place.
—प्रमुख-ता,  f. or प्रमुख-त्व, 
अम्,  n. superiority,  predominance.

Benfey

English

 प्रमुख प्र-मुख,  adj.
 ,  f.
  खा।
 I.
adj.
 
 1. First,  Utt. Rāmac. 34,  6.
 2.
Chief,  Hit. iii. d. 83.
 3. Best.
 II. n.
 
Mouth,  Johns. Sel. 15,  55 (cf.  p. 39,  n.
 ).
 III. खे,  loc.,  adverbially.
 1. In pre-
sence,  Śāk. d. 181.
 2. In front,  Chr.
30,  5.
 IV. खतस्,  adv. At the head, 
Johns. Sel. 9,  13.

Apte Hindi

Hindi

प्रमुख
"वि*, प्रा* ब*" - -
"मुँह किये हुए,  मुँह मोड़े हुए "

प्रमुख
"वि*, प्रा* ब*" - -
"मुख्य,  प्रधान,  अग्रणी,  प्रथम"

प्रमुख
"वि*, प्रा* ब*" - -
"प्रधानता में,  प्रधान या मुख्य बनाकर"

प्रमुख
"वि*, प्रा* ब*" - -
"से युक्त,  सहित"

प्रमुखः
पुं*
  - -
आदरणीय पुरुष

प्रमुखः
पुं*
  - -
"ढेर,  समुच्चय"

प्रमुखम्
नपुं*
   - -
मुंह

प्रमुखम्
नपुं*
   - -
अध्याय या परिच्छेद का आरम्भ

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रमुख
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುನ್ನಾಗ ವೃಕ್ಷ /ಸುರಗಿ ಮರ /ಸುರಹೊನ್ನೆ ಮರ
व्युत्पत्तिः - > प्रकृष्टं मुखमग्रभागो यस्य
प्रमुख
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮೂಹ /ರಾಶಿ /ಗುಂಫು
प्रमुख
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರ್ಯಾದೆಯ ಮನುಷ್ಯ
प्रमुख
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತತ್ಕಾಲ /ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲ /ಆಗಿನ ಕಾಲ
विस्तारः - > "तदात्वं प्रमुखम्" - त्रिकाण्ड०
प्रमुख
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಂಭಾಗ /ಎದುರು
प्रयोगाः - > "यानेव हत्वा न जिजीविषामस्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः"
उल्लेखाः - > गीता० २-६
प्रमुख
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶ್ರೇಷ್ಠ /ಉತ್ತಮ
प्रयोगाः - > "बलेषु प्रमुखो हस्ती न तथान्यो महीपतेः"
उल्लेखाः - > हितो० ३-१२४
प्रमुख
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಧಾನ /ಮುಖ್ಯ
प्रयोगाः - > "ज्वलन्मणिशिखाश्चैनं वासुकिप्रमुखा निशि । स्थिरप्रदीपतामेत्य भुजङ्गाः पर्युपासते ॥"
उल्लेखाः - > कुमा० २-३८
प्रमुख
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಥಮ /ಮೊದಲಾದ
प्रयोगाः - > "नारदप्रमुखास्तस्यामन्तर्वेद्यां महात्मनः"
उल्लेखाः - > भा० सभा० ३९-२
प्रमुख
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮರ್ಯಾದೆಗೆ ಅರ್ಹವಾದ /ಗೌರವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾದ
प्रमुख
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಭಿಮುಖವಾದ /ಎದುರಾಗಿರುವ

L R Vaidya

English

 pramuKa {% (I) a. (f. खा) %} 1. Facing
 2. first,  principal,  chief,  most excellent,  वासुकिप्रमुखा निशि K.S.ii.38.

 pramuKa {% (II) m. %} 1. A respectable man
 2. a heap,  a multitude.

 pramuKa {% (III) n. %} 1. The mouth
 2. the beginning of a chapter or section.(प्रमुखतस् and प्रमुखे are used as indeclinables in the sense of ‘in the presence of,  in front of, ’ Bg.i.25.)

Bopp

Latin

 प्रमुख (ex प्र et मुख os,  vultus) praecipuus,  eximius,  opti-
mus. N. 26. 33. In fine comp. BAH. IN. 2. 14. Loc. प्रमु-
खे in conspectu,  coram. BH. 2. 6.

Indian Epigraphical Glossary

English

 Pramukha (CII 4),  a member of the executive committee of
a corporation.
(EI 28),  probably the same as Pradhānin.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  मुख्य,  प्रमुख,  प्रधान,  प्रकृष्ट
adjective
 
यः सर्वाधिकं महत्वपूर्णम् अस्ति।
 "मुख्याः तरङ्गाः गौणेभ्यः तरङ्गेभ्यः वेगवन्तः सन्ति।"

Synonyms:
  मुख्य,  प्रधान,  प्रमुख,  मूल
adjective
 
यः अतीवावश्यकः।
 "अस्माकं शरीरस्य पञ्च मुख्यानि तत्त्वानि सन्ति।"

Synonyms:
  उत्तम,  उत्कृष्ट,  श्रेष्ठ,  प्रधान,  प्रमुख,  प्रवेक,  मुख्य,  वर्यः,  वरेण्य,  प्रवर्ह,  अनवरार्ध्य,  परार्ध्य,  अग्र,  प्रग्रबर,  प्राग्रा,  अग्रा,  अग्रीय,  अग्रिय,  अनुत्तम
adjective
 
अत्यन्तम् श्रेयान्।
 "रामचरितमानस इति गोस्वामी तुलसीदासस्य एका उत्तमा कृतिः।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

mgo
१) प्रमुख २) फणा ३) मस्तक ४) मार्गसीर्ष ५) मुख ६) मूर्धन् ७) मृगशिरस् ८) मृगशीर्ष ९) शिखर १०) शिरस् ११) शीर्ष १२) ° शीर्षक १३) शृग १४)

sgo
१) अन्तर २) कपाट ३) द्वार ४) पक्ष ५) प्रतीहार ६) प्रमुख ७) मुख

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मुख्यं प्रकृष्टं प्रमुखं प्रबर्हं वर्यं वरेण्यं प्रवरं पुरोगम् ।
अनुत्तरं प्राग्रहरं प्रवेकं प्रधानमग्रेसरमुत्तमाग्रे ॥ १४३८ ॥
ग्रामण्यग्रण्यग्रिमजात्याग्र्यानुत्तमान्यनवरार्ध्यवरे ।
प्रेष्ठपरार्ध्यपराणि श्रेयसि तु श्रेष्ठसत्तमे पुष्कलवत् ॥ १४३९ ॥
-wordlist-
 
मुख्य (वा),  प्रकृष्ट (वा),  प्रमुख (वा),  प्रबर्ह (वा),  वर्य (वा),  वरेण्य (वा),  प्रवर (वा),  पुरोग (वा),  अनुत्तर (वा),  प्राग्रहर (वा),  प्रवेक (वा),  प्रधान (वा),  अग्रेसर (वा),  उत्तम (वा),  अग्र (वा),  ग्रामणी (वा),  अग्रणी (वा),  अग्रिम (वा),  जात्य (वा),  अग्र्य (वा),  अनुत्तम (वा),  अनवरार्ध्य (वा),  वर (पुंक्ली),  प्रष्ठ (वा),  परार्ध्य (वा),  पर (वा),  श्रेयस् (वा),  श्रेष्ठ (वा),  सत्तम (वा),  पुष्कल (वा)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

प्राग्र्य
प्राग्र्य,  प्राग्रहर,  प्रवेक,  अपर,  वर्य,  वरेण्य,  वर,  श्रेष्ठ,  प्रेष्ठ,  अनुत्तम,  मधुर,  मञ्जु,  प्रिय,  मञ्जुल,  हृद्य,  हारि,  मनोहर,  रुचिर,  कान्त,  पर,  सुन्दर,  सौम्य,  साधु,  वल्गु,  चारु,  सुषम,  वाम,  शुभ,  पेशल,  अग्र्य,  प्रधान,  प्रमुख,  पुरोग,  मुख्य,  परार्ध्य,  प्रवर,  प्रवर्ह,  अग्रेसर,  सत्तम,  उत्तम,  ग्रामण्य,  अग्रण्य
प्राग्र्यं प्राग्रहरं प्रवेकमपरं वर्यं वरेण्यं वरं, 
श्रेष्ठं प्रेष्ठमनुत्तमं च मधुरं मञ्जु प्रियं मञ्जुलम् ।
हृद्यं हारि मनोहरं च रुचिरं कान्तं परं सुन्दरं, 
सौम्यं साधु च वल्गु चारु सुषमं वामं शुभं पेशलम् ॥ ६८९ ॥
अग्र्यं प्रधानं प्रमुखं पुरोगं, 
मुख्यं परार्ध्यं प्रवरं प्रवर्हम् ।
अग्रेसरं सत्तममुत्तमं च, 
ग्रामण्यमग्रण्यमुदाहरन्ति ॥ ६९० ॥
verse 4.1.1.689
page 0080

Tamil

ப்ரமுக2 : முக்கியமான,  முதலான,  மேன்மையான.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रमुखं,  क्ली,
   (प्रकृष्टं मुखमारम्भः ।) तदात्वम् ।तत्कालः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
 (सम्मुखम् ।यथा,  भगवद्गीतायाम् । २ । ६ ।“यानेव हत्वा न जिजीविषाम-स्येऽवस्थिताः प्रमुखे धार्त्तराष्ट्राः ॥
”)

 प्रमुखः,  पुं,
   (प्रकृष्टं मुखं अग्रभागो यस्य ।)पुन्नागवृक्षः । इति शब्दचन्द्रिका ॥
 समूहः ।इति शब्दरत्नावली ॥

 प्रमुखः,  त्रि,  (प्रकृष्टं मुखमाद्यं यस्य ।) प्रधा-नम् । (यथा,  कुमारसम्भवे । २ । ३८ ।“ज्वलन्मणिशिखाश्चैनं वासुकिप्रमुखा निशि ।स्थिरप्रदीपतामेत्य भुजङ्गाः पर्य्युपासते ॥
”)श्रेष्ठः । इत्यमरः । ३ । १ । ५७ ॥
 (यथा, हितोपदेशे । ३ । १२४ ।“बलेषु प्रमुखो हस्ती न तथान्यो महीपतेः ॥
”)प्रथमः । इति मेदिनी । खे,  १० ॥
 (यथा, महाभारते । २ । ६ । २ ।“नारदप्रमुखास्तस्यामन्तर्व्वेद्यां महात्मनः ।समासीनाः शुशुभिरे सह राजर्षिभिस्तथा ॥
”)मान्यः । इति शब्दरत्नावली ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रमुख न०
  प्रकृष्टं मुखमारम्भः । १ तदादित्व त्रिका० प्रकृष्टंमुस्वमस्य । २ प्रथमे ३ प्रधाने अमरः ४ मान्ये ५ श्रेष्ठे चत्रि०  मेदि० ६ पुन्नानवृक्षे पु०
  शब्दरत्ना० ७ समूहे पु०
 शब्दच० । बहु० । उत्तरपदस्थः । तदादिके त्रि०
  ।

Capeller

German

 प्रमुख (f.  ई*) mit dem Gesicht nach vorn
gerichtet,  jemd. (Acc.) zugewandt,  geneigt
zu (—°)
 der vorderste,  erste
—° anfangend mit,  — u. s. w. n.
  Anfang
°खे u.
°खतस् voran,  vor,  Angesichts
(Gen.  o. —°).

Burnouf

French

 प्रमुख प्रमुख a. qui est en tête,  principal,  le
meilleur,  excellent. -- S. m.
  chef
 homme distingué.
		 Qqf.  amas.
Rottleria tinctoria,  bot. -- S. n.
  le temps présent.
प्रमुखतस् adv. et प्रमुखे (l.) en face,  en présence
à la tête de,  comme chef. 

Stchoupak

French

 प्र-मुख-
 a. qui a le visage tourné vers,  qui fait face à (acc.) 
premier,  principal,  excellent 
 ifc. qui a pour chef,  précédé par, 
accompagné de 
 nt. commencement (d'un chapitre) 
 ifc. et -ए -तस् en
tête de,  en face de,  vis-à-vis de (gén. ) 
 d'abord.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.