| YouTube Channel

प्रमाथ (pramAtha)

 
शब्दसागरः
English
प्रमाथ
m.
 (-थः)
1. Killing.
2. Paining, afflicting, torturing.
3. Violence.
E.
 प्र before, मथि to churn, घञ्
aff.
Capeller Eng
English
प्रमाथ
m.
 tearing, rape (of a woman), overwhelming,
destruction.
Yates
English
प्र-माथ (थः) 1.
m.
 Killing
violence.
Spoken Sanskrit
English
प्रमाथ pramAtha
m.
 subjugation
प्रमाथ pramAtha
m.
 destruction
प्रमाथ pramAtha
m.
 tormenting
प्रमाथ pramAtha
m.
 paining
प्रमाथ pramAtha
m.
 racking
प्रमाथ pramAtha
m.
 stirring about
प्रमाथ pramAtha
m.
 rape
प्रमाथ pramAtha
m.
 racking
रोपि ropi
f.
 acute or racking pain
रुप्यति { रुप् } rupyati { rup } verb suffer violent or racking pain
Wilson
English
प्रमाथ
m.
 (-थः)
1 Killing.
2 Paining, afflicting, torturing.
3 Violence.
E.
 प्र before मथि to churn, घञ्
aff.
Apte
English
प्रमाथः [pramāthḥ], 1 Excessive paining, tormenting, torturing.
Agitating, churning.
Killing, slaughter, destruction, सैनिकानां प्रमाथेन सत्यमोजायितं त्वया
U.*
 5.31
4.
Violence, outrage.
Rape, forcible abduction. -थाःm. (pl. ) Epithet of the fiends attendant upon Śiva.
Apte 1890
English
प्रमाथः 1 Excessive paining, tormenting, torturing.
2 Agitating, churning.
3 Killing, slaughter, destruction
सैनिकानां प्रमाथेन सत्यमोजायितं त्वया U. 5. 32
4.
4 Violence, outrage.
5 Rape, forcible abduction.
थाः m. pl. Epithet of the fiends attendant upon Śiva.
Monier Williams Cologne
English
प्र-माथ a
m.
 stirring about, racking, paining, tormenting,
MBh.
Hariv.
rape (cf. द्रौपदी-प्र्°)
subjugation, destruction (of enemies),
Uttarar.
N.
 of a son of Dhṛta-rāṣṭra,
MBh.
of one of the attendants of Skanda, ib.
of a Dānava,
Kathās.
pl.
N.
 of a class of fiends attending on Śiva,
Hariv.
 (cf. प्रमथ).
प्र-माथ b
&c.
 See प्र-√ मथ्.
Monier Williams 1872
English
प्र-माथ, अस्, m. stirring about, agitation
tor-
menting, torturing, afflicting, paining
killing
tearing
forcible abduction, rape [cf. द्रौपदी-प्°]
violence
N. of one of the sons of Dhṛta-rāṣṭra
of one of the attendants of Skanda
of a Dānava
(आस्), m. pl. epithet of the fiends attendant upon
Śiva (= प्र-मथ).
प्रमाथ प्र-माथ, &c. See p. 636, col. 3.
Macdonell
English
प्रमाथ pra-mātha,
m.
 tugging
violent abduction 🞄(of a woman)
subjugation
destruction
🞄N. of a Dānava
-māthin,
a.
 striking 🞄off
stirring, agitating, disturbing, afflicting
🞄m. N.
-māda,
m.
 intoxication
heedlessness, 🞄inattention, negligence, with regard to (—°): 🞄-pāṭha,
m.
 wrong reading
-mādin,
a.
 🞄heedless, careless, negligent, off oneʼs guard
🞄-māpa-ka,
a.
 proving
-māpana, 〈1.〉 (cs. √ mā) 🞄n. form, figure
〈2.〉 (cs. √ mī)
a.
 (ī) murdering
🞄m. murderer
m.
 murderer
n.
 killing
-māpayitṛ, 🞄a. leading to destruction: -tva,
n.
 abst. ɴ.
🞄-māyu, -mā́yuka,
a.
 liable to perish
-mārjaka,
a.
 wiping, off, removing
-mārjana,
n.
 🞄wiping away
removal.
Benfey
English
प्रमाथ प्रमाथ, i. e. प्र-मथ् + अ,
m.
1. Paining, torturing.
2. Vio-
lence.
3. Carrying off forcibly (ŚKD.),
Draup.
title.
4. Killing, Utt. Rāmac.
120, 8.
Apte Hindi
Hindi
प्रमाथः
पुं*
 - प्र+मथ्+घञ्
"प्रपीड़न, संताप देना, सताना"
प्रमाथः
पुं*
 - प्र+मथ्+घञ्
"क्षुब्ध करना, बिलोना"
प्रमाथः
पुं*
 - प्र+मथ्+घञ्
"वध, हत्या, विनाश"
प्रमाथः
पुं*
 - प्र+मथ्+घञ्
"हिंसा, अत्याचार"
प्रमाथः
पुं*
 - प्र+मथ्+घञ्
"बलत्कार, बलपूर्वक अपहरण"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रमाथ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ಷೋಭೆ ಹೊಂದಿಸುವುದು /ಕಲಕುವುದು /ಚಾಂಚಲ್ಯವುಂಟುಮಾಡುವುದು
निष्पत्तिः - > प्र + मथे (विलोडने) - भावे "घञ्" (३-३-१८)
प्रमाथ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಡಗೋಲಿನಿಂದ ಕಡೆಯುವುದು
प्रमाथ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂಸಿಸುವುದು /ಪೀಡಿಸುವುದು
प्रमाथ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಧಿಸುವುದು /ಕೊಲ್ಲುವುದು
प्रयोगाः - > "सैनिकानां प्रमाथेन सत्यमोजायितं त्वया । जामदग्न्यस्य दमने न हि निर्बन्धमर्हति ॥"
उल्लेखाः - > उ० रा० ५-३१
प्रमाथ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ ಉಜ್ಜುವುದು /ತಿಕ್ಕುವುದು
विस्तारः - > "निपात्य पेषणं भूमौ प्रमाथ इति कथ्यते"
L R Vaidya
English
pramATa {% m. %} 1. Agitating, churning
2. afflicting, torturing
3. killing, slaughter
4. forcible abduction.
Bopp
Latin
प्रमाथ m. (r. मथ् praef. प्र s. अ) actio commovendi, agi-
tandi, perturbandi, vexandi, praecipue feminae rap-
tus
ita Mahâbhârati quoddam episodium inscribitur द्रौ-
पदीप्रमाथ Draupadiae raptus. DR. 5. 13.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
प्रमाथ m. ° = पिशाच, S I, 47, 6. — °Aufwirbeln von Staub I, 31, 4
339, 1
603, 1.
Mahabharata
English
Pramātha^1, a companion of Skanda. § 615u (Skanda): IX, 45, 2532 (given to Skanda by Yama).
Pramātha^2 (VII, 6938), v. Pramāthin^1.
पुराणम्
English
प्रमाथ १ / PRAMĀTHA I. A son of dhṛtarāṣṭra. (Śloka 13, Chapter 116, Ādi Parva).
प्रमाथ २ / PRAMĀTHA II. One of the two pārṣadas given to subrahmaṇya by Yamarāja. The other one was named unmātha. (Śloka 30, Chapter 45, śalya Parva).
प्रमाथ ३ / PRAMĀTHA III. A rākṣasa (demon). This rākṣasa was a minister of demons khara and dūṣaṇa. (sarga 23, Araṇyakāṇḍa, vālmīki Rāmāyana).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रमाथः,
पुं,
 (प्र + मथ् + भावे घञ् ।) प्रम-थनम् । बलात् हरणम् । इति पुराणम् । (निपात्यभूमौ पेषणम् । यथा, महाभारते । ४ ।१२ । २७ ।“कृतप्रतिकृतैश्चित्रैर्बाहुभिश्च सुशङ्कटैः ।सन्निपातावधूतैश्च प्रमाथोन्माथनैस्तथा ॥
”अस्य टीकायां नीलकण्ठेन मल्लशास्त्रात् एत-ल्लक्षणमुद्धृतम् । यथा, --“निपात्य पेषणं भूमौ प्रमाथ इति कथ्यते ॥
”कुमारस्यानुचरभेदः । यथा, महाभारते । ९ ।४५ । २९ ।“ततः प्रादादनुचरौ यमः कालोपमाबुभौ ।उन्माथञ्च प्रमाथञ्च महावीर्य्यौ महाद्युती ॥
”शिवपारिषद्प्रमथगणः । यथा, हरिवंशे ।१७८ । ५३ ।“ते प्रदीप्तप्रहरणा दैत्यदानवराक्षसाः ।प्रमाथगणमुख्याश्च प्रायुध्यन् कृष्णमव्ययम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रमाथ
पु०
 प्र + मथ--भावे घञ् । १ बलाद् हरणे २ प्रपीडने च ।बा० कर्त्तरिण । ३ कुमारानुचरभेदे भा० श० ४६ अ० ।स्वार्थे अण् । ४ शिवपारिषदप्रमथगणे
पु०
 हरिवं० १८१ अ०५ धृतराष्ट्रपुत्रभेदे
पु०
 भा० द्रो० १५७ अ० ।
Capeller
German
प्रमाथ
m.
 das Quälen, Zerren, Entführung
Vergewaltigung
Mannsname.
Burnouf
French
प्रमाथ प्रमाथ
m.
 (मथ्) action d'agiter, de
troubler.
Enlèvement, rapt.
प्रमाथयामि (c. de मथ्) agiter
tourmenter
enlever par rapt.
प्रमाथिन् a. qui agite, qui trouble.
Agité, troublé,
fougueux.
Stchoupak
French
प्र-माथ-
m.
 fait d'arracher
destruction, assujettissement
-इन्- destructeur de (ifc.)
n.
 d'un Rākṣasa.