प्रमा (pramA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रमा f.
  (-मा)
	 1. True knowledge,  or knowledge exempt from all error, 
(in logic.)
	 2. Consciousness,  perception. 
 E.
  प्र before,  मा to mete
or measure,  affs. अङ् and टाप्
 that by which every object is
measured or estimated.

Capeller Eng

English

 प्रमा॑ f.
  basis,  foundation,  ground-measure,  right notion or
conception. 

Yates

English

 प्र-मा (मा) 1.
f.
  True knowledge
consciousness,  perception. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   प्रमा  pramA  f.
   true knowledge  
   प्रमा  pramA  f.
   foundation   
   प्रमा  pramA  f.
   correct notion  
   प्रमा  pramA  f.
   measure   
   प्रमा  pramA  f.
   kind of metre  
   प्रमा  pramA  f.
   scale   
   प्रमा  pramA  f.
   right measure  
   प्रमा  pramA  f.
   basis   
   प्रमिमीते  { प्रमा }  pramimIte  { pramA } verb  arrange  
   प्रमिमीते  { प्रमा }  pramimIte  { pramA } verb  estimate   
   प्रमिमीते  { प्रमा }  pramimIte  { pramA } verb  form a correct notion of  
   प्रमिमीते  { प्रमा }  pramimIte  { pramA } verb  form   
   प्रमिमीते  { प्रमा }  pramimIte  { pramA } verb  understand  
   प्रमिमीते  { प्रमा }  pramimIte  { pramA } verb  create   
   प्रमिमीते  { प्रमा }  pramimIte  { pramA } verb  know  
   प्रमिमीते  { प्रमा }  pramimIte  { pramA } verb  measure   
   प्रमिमीते  { प्रमा }  pramimIte  { pramA } verb  make ready  
   प्रमिमीते  { प्रमा }  pramimIte  { pramA } verb  mete out   
   प्रमापयति  { प्रमा }  pramApayati  { pramA } verb caus.  afford proof or authority  
   प्रमापयति  { प्रमा }  pramApayati  { pramA } verb caus.  cause correct knowledge     
            

Wilson

English

 प्रमा
f.
  (-मा)
1 True knowledge,  or knowledge exempt from all error.
2 Consciousness,  perception. 
E.
  प्र before मा to mete or measure,  aff.
   अङ् and टाप्
 that by
which every object is measured or estimated.

Apte

English

प्रमा [pramā],  2 P.
 ,  3 Ā.

To measure
 त्रीणि पदानि प्रमाय.

To form,  make,  build.

To prove,  establish,  demonstrate.

To arrange,  place in order.

To know,  understand,  get a correct idea of
 न परोपहितं न च स्वतः प्रमिमीते$नुभवादृते$ल्पधीः Śi.*
  16.4
 अशक्यो$यमर्थः प्रमातुम् H.*
  3.

To conjecture. Caus.
   To afford or give proof. 

प्रमा [pramā],  1 Consciousness,  perception. 

(In logic) Correct notion or apprehension,  true and certain knowledge,  accurate conception
 तद्वति तत्प्रकारको$नुभवः प्रमा यथा रजते इदं रजतमिति ज्ञानम् T. S
 दोषो$प्रमाया जनकः प्रमायास्तु गुणो भवेत् । प्रत्यक्षे तु विशेष्येण विशेषेणवता समम् ॥ Bhāṣā P.
 

Ved.
  Basis,  foundation. 

A measure.

Apte 1890

English

 प्रमा {c2c} P.,  {c3c} A. 1 To measure
 त्रीणि पदानि प्रमाय. 
2 To form,  make,  build. 
3 To prove,  establish,  demonstrate. 
4 To arrange,  place in order. 
5 To know,  understand,  get a correct idea of
 न परोपहितन्न च स्वतः प्रमिमीतेऽनुभवादृतेऽल्पधीः Śi. 16. 40
 अशक्योऽयमर्थः प्रमातुं H. 3. 
6 To conjecture. 
Caus. To afford or give proof. 

 प्रमा 1 Consciousness,  perception. 
2 (In logic) Correct notion or apprehension,  true and certain knowledge,  accurate conception
 तद्वति तत्प्रकारकोऽनुभवः प्रमा यथा रजते इदं रजतमिति ज्ञानं T. S. 
3 Ved. Basis,  foundation. 
4 A measure. 

Monier Williams Cologne

English

 प्र-√ मा a Ā. -मिमीते (Ved.   inf.
   प्र-मे॑
 Pass.
  -मीयते), 
to measure,  mete out,  estimate,  AV.
  
 ŚrS.
 
 MBh.
  
to form,  create,  make ready,  arrange,  RV.
  
 MBh.
  
to form a correct notion of (acc.  ),  understand,  know,  MaitrUp.
   
 Hariv.
 
 Hit.
  :
Caus.
  -मापयति,  to cause correct knowledge,  afford proof or authority,  MW.
  

 प्र-मा॑ b f.
  basis,  foundation,  AV.
  

 measure,  scale,  RV.
  

 right measure,  true knowledge,  correct notion,  Prab.
 
 Kap.
  
 Tarkas.
 
 IW.
   59 &c.

 a kind of metre,  RPrāt.
  

Monier Williams 1872

English

 प्रमा 1. प्र-मा,  cl. 2. P.,  3. 4. A. -माति, 
-मिमीते,  -मायते,  -मातुम्,  to measure
 to form, 
frame,  make
 to arrange,  set in order
 to form a
correct notion of (anything),  understand
 to con-
jecture: Caus. -मापयति,  -यितुम्,  to cause correct
knowledge,  afford proof or authority,  give proof.

 2. प्र-मा,  f. basis,  foundation (Ved.)
 a measure
(Ved.)
 true perception,  correct notion,  accurate
conception,  true and certain knowledge,  knowledge
exempt from all error
 consciousness,  perception
 a
kind of metre.
—प्रमा-त्व,  अम्,  n. accuracy of
perception,  trueness or correctness of knowledge.

 1. प्र-मा
 the प्र of the Nāgarī type has
broken off in the printing of part of the impression.

Macdonell

English

 प्रमा pra-mā́,  f.
  fundament,  pediment (V.)
 🞄measure,  scale (V.)
 true conception,  correct 🞄notion. 

Benfey

English

 प्रमा प्र-मा,  f.
  True perception, 
true knowledge,  Bhāṣāp. 125.
 -- Comp.
 
अ-,  f.
  wrong knowledge,  Bhāṣāp. 125, 
126.

Apte Hindi

Hindi

प्रमा
स्त्री*
  - प्र+मा+अङ्+टाप्
"प्रतिबोध,  प्रत्यक्षज्ञान"

प्रमा
स्त्री*
  - प्र+मा+अङ्+टाप्
"सही भाव,  विशुद्ध ज्ञान,  यथार्थ,  जानकारी,  ठीक ठीक प्रत्यय "

प्रमा
"अदा* पर*,  जुहो*,  दिवा* आ*" प्र-मा -
मापना

प्रमा
"अदा* पर*,  जुहो*,  दिवा* आ*" प्र-मा -
"सिद्ध करना,  स्थापित करना,  प्रदर्शित करना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रमा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಥಾರ್ಥಜ್ಞಾನ /ದ್ರವ್ಯ ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನ /ತತ್ತ್ವಾನುಭವ /ಯಥಾರ್ಥಾನುಭವ
निष्पत्तिः - > प्र + माङ् (माने) - "अङ्" (३-३-१०६)
प्रयोगाः - > "तद्वति तत्प्रकारकानुभवो यथार्थः । सैव प्रमेत्युच्यते"
उल्लेखाः - > त० सं०
विस्तारः - > यत्र यदस्ति तत्र तस्यानुभवः । भवति हि रजते इदं रजतम् इति ज्ञानं रजतत्ववति रजतत्वावगाहि ಎಂದು ಲಕ್ಷಣ ಸಮನ್ವಯ. रजते इदं रजतम् इति प्रत्यक्षं प्रमा ।
प्रमा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಮಾಣ /ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವ ಉಪಾಯ
प्रयोगाः - > "प्रत्यक्षादिप्रमासिद्धिविरुद्धार्थावबोधिनः । वेदान्ता यदि शास्त्राणि बौद्धैः किमपराध्यते ॥"
उल्लेखाः - > प्रबोध० २-४

L R Vaidya

English

 pramA {% f. %} 1. Consciousness,  perception
 2. correct knowledge,  accurate,  conception (in logic).

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  ज्ञानम्,  परिज्ञानम्,  विज्ञानम्,  अभिज्ञानम्,  बोधः,  दोधनम्,  प्रबोधः,  अवबोधः,  उद्बोधः,  प्रज्ञा,  उपलब्धिः,  वेदनम्,  संवेदनःसंवेदनम्,  अवगमः,  प्रमा,  प्रमितिः,  समुदागमः,  उपलम्भः,  ज्ञप्तिः,  प्रतीतिः,  ज्ञातृत्वम्,  वेत्तृत्वम्,  विपश्यम्
noun
 
वस्तूनाम् अन्तःकरणे भासः।
 "कन्याकुमारीनगरे आत्मचिन्तनमग्नेन विवेकानन्देन स्वामिना आत्मनः ज्ञानं प्राप्तम्।"

Synonyms:
  ज्ञानम्,  परिज्ञानम्,  अभिज्ञानम्,  विज्ञानम्,  बोधः,  बोधनम्,  प्रबोधः,  अवबोधः,  उद्बोधः,  प्रज्ञा,  उपलब्धिः,  वेदनम्,  संवेदः,  संवेदनम्,  अवगमः,  प्रमा,  प्रमितिः,  समुदागमः,  उपलम्भः,  ज्ञप्तिः,  प्रतीतिः,  ज्ञातृत्वम्
noun
 
मनसा वस्त्वादीनां प्रतीतिः।
 "तस्मै संस्कृतस्य सम्यक् ज्ञानम् अस्ति।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रमा,  स्त्री,
   (प्रमीयते इति । प्र + माङ् माने+ “आतश्चोपसर्गे ।” ३ । ३ । १०६ । इतिअङ् । टाप् ।) यथार्थज्ञानम् । तत्पर्य्यायः ।प्रमितिः २ । इत्यमरः । ३ । २ । १० ॥
 प्रमा-णम् ३ । इति शब्दरत्नावली ॥
 (यथा,  प्रबोध-चन्द्रोदये । २ य अङ्के ।“प्रत्यक्षादिप्रमासिद्धविरुद्धार्थाभिधायिनः ।वेदान्ता यदि शास्त्राणि वौद्धैः किमपराध्यते ॥
”यथा च ऋग्वेदे । १० । १३० । ३ ।“कासीत्प्रमा प्रतिमा किम् ॥
”“यज्ञस्य प्रमा प्रमाणमियत्ता का कथम्भूतासीत् ।”इति तद्भाष्ये सायनः ॥
) न्यायमते तद्वतितत्प्रकारकज्ञानम् । भ्रमभिन्नज्ञानम् । अस्याःकारणं गुणः । स च प्रत्यक्षे विशेष्ये विशे-षणस्य सम्बन्धः । अनुमितौ साध्यविशिष्टपक्षेपरामर्शः । शाब्दबोधे योग्यतायाः तात्पर्य्यस्यवा यथार्थज्ञानम् । उपमितौ शक्ये सादृश्य-बुद्धिः । यथा,  --“दोषोऽप्रमाया जनकः प्रमायास्तु गुणो भवेत् ।पित्तदूरत्वादिरूपो दोषो नानाविधः स्मृतः ॥
प्रत्यक्षे तु विशेष्येण विशेषणवता समम् ।सन्निकर्षो गुणस्तु स्यादथ त्वनुमितौ पुनः ॥
पक्षे साध्यविशिष्टे च परामर्शो गुणो भवेत् ।शक्ये सादृश्यबुद्धिस्तु भवेदुपमितौ गुणः ।शाब्दवोधे योग्यतायास्तात्पर्य्यस्याथ वा प्रमा ॥
गुणः स्याद्भ्रमभिन्नन्तु ज्ञानमत्रोच्यते प्रमा ।अथवा तत्प्रकारं यत् ज्ञानं तद्बद्विशेष्यकम् ॥
”इति भाषापरिच्छेदे । १३१-१३५ ॥
(“दोषः इति । अप्रमां प्रति दोषः कारणं प्रमांप्रति गुणः कारणं तत्रापि पित्तादिरूपा दोषाअननुगताः तेषां कारणत्वम् अन्वयव्यतिरेका-भ्यामेव सिद्धम् । गुणस्य प्रमाजनकत्वन्तु अनु-मानात् सिद्धम् । यथा प्रमाज्ञानसाधारण-कारणभिन्नकारणजन्याजन्यज्ञानत्वात् अप्र-मावत् । न च दोषाभाव एव कारणमस्त्वितिवाच्यम् । पीतः शङ्ख इति ज्ञानस्थले पित्तदोष-सत्त्वात् शङ्खप्रमानुत्पत्तिप्रसङ्गात् विनिगमना-विरहात् अनन्तदोषाभावस्य कारणत्वमपेक्ष्यगुणकारणताया न्याय्यत्वात् । न च गुणसत्त्वेऽपिपित्तप्रतिबन्धात् शङ्खे न सैत्यज्ञानमतः पित्तादि-दोषाभावानां कारणत्वमवश्यं वाच्यं तथा च किंगुणस्य हेतुत्वकल्पनयेति वाच्यं तथाप्यन्वयव्यति-रेकाभ्यां गुणस्यापि हेतुत्वसिद्धेः । एवं भ्रमं प्रतिगुणाभावः कारणमित्यस्यापि सुवचत्वाच्च । तत्रदोषाः के इत्याकाङ्क्षायामाह पित्तेति । क्वचित्पीत्तादिभ्रमे पित्तं दोषः क्वचित् चन्द्रादेः स्वल्प-परिमाणभ्रमे दूरत्वं दोषः । क्वचिच्च वंशोरग-भ्रभे मण्डूकवसाञ्जनमित्येवं दोषा भ्रान्तिजनकाइत्यर्थः । अथ के गुणा इत्याकाङ्क्षायां प्रत्य-क्षादौ क्रमशो गुणान् दर्शयति प्रत्यक्षेत्विति ।प्रत्यक्षे विशेषणवत् विशेष्यसन्निकर्षो गुणः अनु-मितौ साध्यवति साध्यव्याप्यवैशिष्ट्यज्ञानं गुणइति एवमग्रेऽप्यूह्यः । प्रमां निरूपमति भ्रम-भिन्नमिति । ननु यत्र शुक्तिरजतयोरिमे रजतेइति ज्ञानं जातं तत्र रजतांशेऽपि प्रमा नस्यात् तज्ज्ञानस्य भ्रमभिन्नत्वाभावात् अतआह अथवेति । तद्वद्विशेष्यकं तत्प्रकारकं ज्ञानंप्रमा इत्यर्थः । इदन्तु बोध्यम् । येन सम्बन्धेनतद्बत्ता तेन सम्बन्धेन तद्बद्बिशेष्यकं तेन सम्बन्धेनप्रकारकत्वं वाच्यम् । तेन कपालादौ संयोगा-दिना घटादिज्ञाने नातिव्याप्तिः ॥
” * ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रमा स्त्री प्र + मा--भावे अङ् । १ यथार्थज्ञाने भ्रमभिन्नेज्ञाने तल्लक्षणं तदुत्पत्तौ गुणाश्च भाषा० उक्ता यथा“दोषोऽप्रमाया जनकः प्रमायास्तु गुणो भवेत् ।प्रत्यक्षे तु विशेष्येण विशेषणवता समम् । सन्निकर्षोगुणस्तु स्यादथ ह्यनुमितौ पुनः । पक्षे साध्यविशिष्टेच परामर्शो गुणो भवेत् । शाब्दबोधे योग्यतायास्तात्-पर्य्यस्याथ वा प्रमा । गुणः स्याद्भ्रमभिन्नस्तु ज्ञानम-त्रोच्यते प्रमा । अथ वा तत्प्रकारं यत् ज्ञानं तद्वद्विशे-ष्यकम्” भाषा० । दोषशब्दे ३७६६ पृ० भ्रमकारणं दृश्यम्तथा च तद्वति तत्प्रकारकज्ञानत्वं प्रमात्वं प्रामाण्या-परपर्य्यायम् तच्च मतभेदेन स्वतोग्राह्यं परतोग्राह्यञ्चतच्च परतोग्राह्यशब्दे ४२३४ पृ० उक्तम् । तस्य विस्तर-स्त्वत्रोच्यते । तत्र न्यायमते “प्रमात्वं न स्वतोग्राह्यंसंशयानुपपत्तितः” भाषा० व्याकृतञ्च सि० मु० यथा“मीमांसका हि प्रमात्वं स्वतोग्राह्यमिति वदन्ति । तत्रगुरूणां मते ज्ञानस्य स्वप्रकाशरूपत्वात् तज्ज्ञानप्रा-माण्यं तेनैव गृह्यते इति । भट्टनां मते तु ज्ञानसती-न्द्रियम् । ज्ञानजन्या ज्ञातता प्रत्यक्षा । तया च ज्ञान-मनुमीयते । सुरारिमिश्राणां मतेऽनुव्यवसायेन ज्ञानंनृह्यते । सर्वेषामपि मते तज्ज्ञानविषयकज्ञानेन तज्ज्ञा-नप्रामाण्यं गृह्यते । विषयनिरूप्यं हिं ज्ञानम् । अतोज्ञानवित्तिवेद्यो विषयः । तन्मतं दूषयति । न स्वतो-जाह्यमिति । संशयेति । यदि ज्ञानपामाण्यं स्वतोग्राह्यंस्यात् तदाभ्यासदशोत्पन्नज्ञाने तत्संशयो न स्योत् । तत्रहि यदि ज्ञानं ज्ञातं तदा प्रामाण्यं ज्ञातमेवेति कथंसंशयः । यदि तु ज्ञानं न ज्ञातं तदा धर्मिज्ञानाभावात्कथं संशयः । तस्माजज्ञानप्रामाण्यमनुमेयम् । तथा हिइद ज्ञान प्रमा संवादिप्रवृत्तिजनकत्वात् यन्नैवं तन्नैवंयथाऽप्रमा । इदं पृथिवीत्वप्रकारकं ज्ञानः प्रमा गन्ध-वति पृथिवीत्वप्रकारकज्ञानत्वात् । एवम् इदं जलज्ञानंप्रमा स्नेहवति जलत्वप्रकारकज्ञानत्वात् । न च हतु-ज्ञानं स्वषं जातमिति वाच्छम् । पृथियीत्वप्रकारकत्वस्वस्वतोग्राह्यत्वात् तत्र गन्धवद्विशेष्यकत्वस्यापि सुग्रह-त्वात् । तत्प्रकारकत्वावच्छिन्नतद्वद्विशेष्यकत्वं परं नगृह्यते संशयानुरोधात् । न च प्रमात्वस्य साध्यस्यप्रसिद्धिः कथमिति वाच्यम् इदंज्ञानप्रमात्वस्य स्वतो-ग्राह्यत्वात् । न च प्रकारभेदेन प्रामाण्यभेदात् धटत्व-वति घटत्वप्रकारादेः कथं प्रसिद्धिरिति वाच्यम् घटत्वप्र-कारकत्वस्य स्वविशेष्यकत्वस्य च स्वतोग्राह्यत्वात् । घटस्यच पूर्वमुपस्थितत्वाद् घटविशैष्यकं घटत्वप्रकारकमितिज्ञाने प्रामाण्यस्य बाधकाभावः । व्यवसायपरन्तु प्रा-माण्यं न गृह्यते । तत्र संशयसामग्रीसत्त्वे संशयस्यै-वोपपत्तेः । किञ्चाभ्यासदशायां तृतोयानुव्यवसायादिनाप्रामाण्यस्य स्वत एव ग्रहसम्भवात् प्रथमानुव्यवसायपरंन तद्ग्राहकत्वमिति कल्प्यते संशयामुरोधात् । अथप्रामाण्यानुमितौ प्रामाण्यग्रहे न तस्य विषयनिश्चय-रूपत्वार्थं तत्र प्रामाण्यग्रहो वाच्यः सोऽप्यनुमित्यन्तरे-णेति फलमुखी कारणमुखी वा नानवस्थेति चेन्न अ-गृहीतप्रामाण्यग्रहकस्यैव निश्चयरूपत्वात् । यत्र चप्रामाण्यसंशयस्तत्रैव परं प्रामाण्यानुमितेरपेक्षया याव-दाशङ्कं प्रामाण्यानुमितिरिष्यत एव सर्वत्र तु न संशयःक्वचित् कोट्यनुपस्थितेः क्वचिद्विशेषदर्शनादितः क्वचिद्वि-षयान्तरसञ्चारादिति सङ्क्षेपः । ननु सर्बेषां ज्ञानानांयथार्थत्वात् प्रमालक्षणे तद्विशेष्यकत्वं विशेषणं व्यर्थम् ।न च रङ्गे रजतार्थिनः प्रवृत्तिर्भ्रमजन्था न स्वात् तवमते भ्रमस्याभावादिति वाच्यम् । तत्र हि दोषाधी-नस्य पुरोवर्त्तिनि स्वतन्त्रोपस्थितरजतभेदाग्रहस्य हेतु-त्वात् । सत्यरजतस्थल तु विशिष्टज्ञानस्य सत्त्वात् तदेवकारणम् । अस्तु वा तत्रापि भेदाग्रह एव कारणमिति ।न चाऽन्यथाख्यातिः सम्भवति रजतप्रत्यक्षकारणस्यरजतसन्निवर्षस्याभावात् रङ्गे रजतबुद्धेरनुपपत्तेरितिचेन्न सत्यरजतस्थले प्रवृत्तिं प्रति विशिष्टज्ञानस्य हेतु-तायाः कॢप्तत्वात् अन्यत्रपि तत्ककल्पनात् । न च र्स-वादिप्रवृत्तौ तु भेदाग्रहः कारणमिति वाच्यम् लाघबात्प्रवृत्तिमात्रे तस्य हेतुत्वकल्पनात् । इत्थञ्च रङ्गे रजत-त्वविशिष्टबुद्ध्यनुरोधेन ज्ञानलक्षणाप्रत्यासत्तिकल्पनेऽपि नक्षतिः । फलमुखर्गारवस्यादोषत्वात् । किञ्च यद् रङ्गर-जतयोरिमे रजते इति ज्ञानं जातं न कारणबोधोऽपि ।अपि च यत्र रङ्गरजतयोरिमे रजतरङ्गे इति ज्ञानंतत्रोभयत्र सुगपत्प्रवृत्तिनिवृत्ती स्वाताम् । रङ्गे रङ्गभेदग्रहे रजते रजतभेदग्रहेऽन्यथाख्यातिभयात् । त्वन्मतेरङ्गे रङ्गभेदाग्रहस्य रजते रजतभेदाग्रहस्य च सत्त्वात्किञ्चानुमितिं प्रति भेदाग्रहस्य हेतुत्वे जलह्रदे वह्नि-व्याप्यधूमवदभेदाग्रहाद् अनुमितिर्निर्बाधा । यदि चविशिष्टज्ञानं कारणं तदाऽयोगोलके वह्निव्याप्यधूमज्ञान-मनुमित्यनुरोधादापतितम । इत्थम् अन्यथाख्यातौ प्रत्य-क्षमेव प्रमाणम् । रङ्गं रजततया जानामीत्यनुभवा-दिति सङ्क्षेपः” ।वेदान्तिमते तस्य स्वतोग्राह्यता वेदान्तपरिभाषायां व्यवस्था-पिता यथा “एवसुक्तानां प्रमाणानां प्रामाण्यं स्वतएवउत्पद्यते ज्ञायते च तथा हि स्मृत्यनुभवसाधारणं संवा-दादिप्रवृत्त्यनुकूलं तद्वति तत्प्रकारकज्ञानत्वं प्रामाण्यंतच्च ज्ञानसामान्यसामग्रीप्रयोज्यं न त्वधिकं गुणमपेक्षतेप्रमामात्रेऽनुगतगुणाभावात् । नापि प्रत्यक्षप्रमायां भू-योऽवयवेन्द्रियसन्निकर्षः,  रूपादिप्रत्यक्षे आत्मप्रत्यक्षे चतदभावात् सत्यपि तस्मिन् पीतः शङ्ख इति प्रत्यक्षस्यभ्रमत्वाच्च । अतएव न सल्लिङपरमर्शादिकमपि अनुमि-त्यादिप्रमायां गुणः असल्लिङ्गपरामर्शादिस्थलेऽपि विषया-बाधेनानुमित्यादेः प्रमात्वात् । न चैवमप्रमापि प्रमा स्यात्ज्ञानसामान्यसामग्र्यविशेषादितिवाच्यं दोषाभावस्यापिहेतुत्वाङ्गीकारात् । न चैवं परतस्त्वम् “आगन्तुकभावका-रणापेक्षायामेव परतस्त्वात्” ज्ञायते च प्रामाण्यं स्वतः, स्वतोग्राह्यत्वञ्च दोषाभावे सति यावत्स्वाश्रयग्राहकसा-मग्रीग्राह्यत्वम् । स्वाश्रयो वृत्तिज्ञानं तद्ग्राहक सा-क्षिज्ञानं तेनापि वृत्तिज्ञाने गृह्यमाणे तद्गतं प्रामाण्य-मपि गृह्यते । न चैव प्रामाण्यसंशयानुपपत्तिः तत्रसशयानुरोधेन दोषस्यापि सत्त्वेन दीषाभावघटितस्वा-श्रयग्राहकाभावेन तत्र प्रामाण्यस्यैवाग्रहात् । यद्वायावत्स्वाश्रयग्राहकग्राह्ययोग्यत्वं स्वतस्त्वं संशयस्थलेप्रामाण्यस्योक्तयोग्यतासत्त्वेऽपि दोषवशेनाग्रहात् नसंशयानुपपत्तिः । अप्रामाण्यन्तु न ज्ञानसामान्यसामग्रीप्रयोज्यं प्रमायामप्यप्रमाण्यापत्तेः किन्तु दोषप्रयोज्यंनाप्यप्रामाण्यं यावत्स्वाश्रयग्राहकग्राह्यम् अप्रामाण्य-घटकतदभाववत्त्वादेर्वृत्तिज्ञानानुपनातत्वेन साक्षिणाग्रहीतुमशक्यत्वात् किन्त विसंवादिप्रवृत्त्यादिलिङ्गकानु-मित्यादिविषय इति परत एवाप्रामाण्यमुत्पद्यते ज्ञायतेचेति” । अधिकं प्रमाणशब्दे दृश्यम् ।

Grassman

German

 pramā́,  f.,  Maassstab,  Urbild [v. mā mit prá].
-ā́ [N. s.] {956, 3} kā́‿āsīt 〰.

Burnouf

French

 प्रमा प्रमा f.
  (मा) perception sensible
 connaissance
conscience.
		 Un des 5 mètres inférieurs à la gāyatrī.

Stchoupak

French

 प्र-मा-
 1 moy. mesurer,  estimer 
 former,  créer,  arranger 
 se former
une idée (acc.),  savoir 
 °मित- limité,  modéré,  petit.
प्रमिताक्षर- nt. pl.
  peu de mots.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.