प्रभात (prabhAta)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishप्रभात - prabhAta - - dawn
सूर्योदयात् प्राक् - sUryodayAtprAk - - beforedawn
उषस्य - uSasya - - dawn
उषस् - uSas - - dawn
अरुषी - aruSI - - dawn
उषा - uSA - - dawn
पूर्वसन्ध्या - pUrvasandhyA - - dawn
बालसन्ध्या - bAlasandhyA - - dawn
प्रातःसन्ध्या - prAtaHsandhyA - - dawn
वसाति - vasAti - - dawn
विद्युत् - vidyut - - dawn
श्वेतना - zvetanA - - dawn
अहना - ahanA - - dawn
उष् - uS - - dawn
व्युष् - vyuS - - dawn
उष - uSa - - dawn
अरुणोदय - aruNodaya - - dawn
प्रत्युष - pratyuSa - - dawn
अनूरु - anUru - - dawn
अरुण - aruNa - - dawn
प्रभात - prabhAta - - breakofday
प्रभात - prabhAta - - dawn
प्रभात - prabhAta - - shone forth
प्रभात - prabhAta - - begun to become clear or light
प्रभात - prabhAta - - morning
प्रभात - prabhAta - - daybreak
Apte
Englishप्रभात [prabhāta], p. p. Begun to become clear or light
प्रभातायां रजन्यां वै इदं युद्धं भविष्यति * 5.168.43. -तम् Daybreak, dawn
अक्ष्णोः प्रभातमासीत् 2
प्रभाते स्नातीनां नृपतिरमणीनां कुचतटे G. -करणीयम् a morning rite or ceremony. -कल्प, -प्राय approaching dawn (as night). -कालः the time of day break
वैद्यः पुरोहितो मन्त्री दैवज्ञो$थ चतुर्थकः । प्रभातकाले द्रष्टव्यो नित्यं स्वश्रियमिच्छता ॥ Rājavallabha.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishHindi
Hindiसुबह
Apte Hindi
Hindiप्रभात
भू* क* कृ* - प्र+भा+क्त
जो स्पष्ट या प्रकाशित होने लगा हो
प्रभातम्
- प्र+भा+क्त
"दिन निकलना, पौ फटना"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaप्रभात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾತಃ ಕಾಲ /ಬೆಳಕು ಹರಿಯುವ ಕಾಲ /ಹಗಲಿನ ಪ್ರಾರಂಭಕಾಲ
निष्पत्तिः - > प्र + भा (दीप्तौ) - "क्तः" (३-४-७२)
व्युत्पत्तिः - > प्रकृषेण भातुं प्रवृत्तम्
प्रयोगाः - > "परिमलरुचिराभिर्न्यक्कृतास्तु प्रभाते युवतिभिरुपभोगान्नीरुचः पुष्पमालाः"
उल्लेखाः - > माघ० ११-२७
प्रभात
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ /ಕಾಂತಿಯುಕ್ತವಾದ
निष्पत्तिः - > प्र + भा (दीप्तौ) - कर्त० "क्तः" (३-४-७२)
विस्तारः - > ವೈದ್ಯ ಪುರೋಹಿತ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಜೋಯಿಸ ಇವರನ್ನು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೋಡಬೇಕು. "वैद्यः पुरोहितः मन्त्री दैवज्ञोऽथ चतुर्थकः । प्रभातकाले द्रष्टव्यो नित्यं स्वाश्रियमिच्छता ॥ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಸುಮಂಗಲಿ ಅಗ್ನಿ ಗೋವು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿ ಇವರ ದರ್ಶನದಿಂದ ಸಕಲ ವಿಪತ್ತುಗಳೂ ಪರಿಹಾರವಾಗುವುವು. "श्रोत्रियं सुभगामग्निं गाञ्चैवाग्निचितं तथा । प्रातरुत्थाय यः पश्येदापद्भ्यः सः विमुच्यते ॥"
L R Vaidya
EnglishEdgerton Buddhist Hybrid
Englishअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritत्रिंशता तैरहोरात्रस्तत्राहर्दिवसो दिनम् ।
दिवं द्युर्वासरो घस्रः प्रभातं स्यादहर्मुखम् ॥ १३८ ॥
व्युष्टं विभातं प्रत्यूषं कल्यप्रत्युषसी उषः ।
काल्यं मध्याह्णस्तु दिवामध्यं मध्यंदिनं च सः ॥ १३९ ॥
अहोरात्र (पुंक्ली), अहन् (क्ली), दिवस (पुं), दिन (पुंक्ली), दिव (क्ली), द्यु (पुं), वासर (पुं), घस्र (पुं), प्रभात (क्ली), अहर्मुख (क्ली), व्युष्ट (क्ली), विभात (क्ली), प्रत्यूष (पुंक्ली), कल्य (क्ली), प्रत्युषस् (क्ली), उषस् (क्ली), काल्य (क्ली), मध्याह्ण (पुं), दिवामध्य (क्ली), मध्यन्दिन (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritकल्य
कल्य, उष, प्रत्यूष, प्रगे, प्रभात, विभात
कल्यमुषः प्रत्यूषं प्रगे प्रभातं भवेद्विभातं च ।
verse 1.1.1.111
page 0014
पुराणम्
Englishप्रभात / PRABHĀTA. See under sṛṣṭi.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritप्रभातं, (प्रकर्षेण भातुं प्रवृत्तमिति । प्र +भा + आदिकर्म्मणि क्तः । यद्वा, प्रकृष्टं भातंदीप्तिरत्रेति ।) प्रातःकालः । तत्पर्य्यायः ।प्रत्यूषः २ अहर्मुखम् ३ कल्यम् ४ उषः ५प्रत्युषः ६ । इत्यमरः । १ । ४ । ३ ॥
दिनादिः ७निशान्तम् ८ व्युष्टम् ९ प्रगे १० प्राह्णम् ११ ।इति राजनिर्घण्टः ॥
गोसः १२ गोसङ्गः १३ऊषः १४ ऊषकम् १५ उषा १६ ऊषा १७विभातम् १८ । इति शब्दरत्नावली ॥
* ॥
(यथा, --“प्रभाते यः स्मरेन्नित्यं दुर्गा दुर्गाक्षरद्वयम् ।आपदस्तस्य नश्यन्ति तमः सूर्य्योदये यथा ॥
”इति धर्म्मशास्त्रम् ॥
)तत्र दर्शनीया यथा, --“वैद्यः पुरोहितो मन्त्री दैवज्ञोऽथ चतुर्थकः ।प्रभातकाले द्रष्टव्यो नित्यं स्वश्रियमिच्छता ॥
”इति राजवल्लभः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritप्रभात प्र + भा--भावे क्त प्रकृष्टं मातमत्र वा । १ प्रातःकालेअमरः । प्र + भा कर्त्तरि० क्त । २ प्रभायुक्ते ३ वसुभेदेपु० । प्रभास इत्यत्र प्रभात इति मिता० पाठः । धरशब्दे३८४७ पृ० दृश्यम् । प्रभातकाले दृश्या उक्ता राजवल्लभेन“वैद्यः पुरोहितो मन्त्री दैवज्ञीऽथ चतुर्थकः । प्रभात-काले द्रष्टव्यो नित्यं स्वश्रियमिच्छता” छन्दोगपरि० तत्रदृश्यादृश्यानाह यथा “श्रोत्रियं सुभगामग्निं गाञ्चै-वाग्निचितन्तथा । प्रातरुत्थाय यः पश्येदापद्भ्यः सविमुच्यते । पापिष्ठं दुर्भगां मद्यं नग्नमुत्कृत्तनासिकम् ।प्रातरुत्थाय यः पश्येत्तत् कलेरुपलक्षणम्” ।प्रभातकाले स्मरणीयाः काशीखण्डे ३५ अ० दर्शिता यथा“स्वहितं चिन्तयेत् प्राज्ञस्तस्मिंश्चोत्थाय सर्वदा । नजास्यंसंस्मरेदादौ तत ईशं सहाम्बया । श्रीकान्तं श्रीसमेतंतु ब्रह्माण्या कमलोद्भवम् । इन्द्रादीन् सकलान्देवान्वशिष्ठादीन् मुनीनपि । गङ्गाद्या सरितः सर्वाः श्री-शैलाद्याखिलान् गिरीन् । क्षीरोदादीन् समुद्रांश्च मा-नसादिसरांसि च । वनानि नन्दनादीनि धेनूः काम-दुघादिकाः । कल्पवृक्षादिवृक्षांश्च धातून् काञ्चनमुख्यतः ।दिव्यस्त्रीरुवंशीमुख्या गरुडादीन् पतत्त्रिणः । नागांश्चशेषप्रमुखान् गजानैरावतादिकान् । अश्वानुच्चैःश्रवोमुख्यान् कौस्तुभादीन् मणीन् शुभान् । स्मरेदरुन्धतीमुख्याः पतिव्रतवतीर्बधूः । नैमिषादीन्यरण्यानि पुरीःकाशीपुरीमुखाः । विश्वेशादीनि लिङ्गानि वेदानृक्-प्रमुखानपि । गायत्रीपमुखान् मन्त्रान् योगिनः स-नकादिकान् । प्रणयादिमहाबीजं नारदादींश्च वैष्ण-वान् । शिवभक्तांश्च वाणादीन् प्रह्लादादीन् दृढव्रतान् ।वदान्यांश्च दधीच्यादीन् हरिश्चन्द्रादिभूपतीन् । जननीचरणौ स्मृत्वा सर्वतीर्थात्तमोत्तमौ । पितरं च गुरु-ञ्चापि हृदि ध्यत्वा प्रसन्नधीः । ततश्चावश्यकं कर्तुं नैरृतंदिशमाश्रयेत्” । “प्रभातायां तु शर्वर्य्याम्” भार० नानास्थाने ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.