| YouTube Channel

प्रबुध् (prabudh)

 
Capeller Eng
English
प्रबु॑ध्
a.
 awake, attentive
f.
 awaking.
Spoken Sanskrit
English
प्रबुध् prabudh
adj.
 attentive
प्रबुध् prabudh
adj.
 watchful
प्रबुध् prabudh
f.
 awaking
प्रबोधति { प्रबुध् } prabodhati { prabudh } verb recognise as
प्रबोधति { प्रबुध् } prabodhati { prabudh } verb become conscious or aware of know
प्रबोधति { प्रबुध् } prabodhati { prabudh } verb understand
प्रबुध्यते { प्रबुध् } prabudhyate { prabudh } verb open
प्रबुध्यते { प्रबुध् } prabudhyate { prabudh } verb wake up
प्रबुध्यते { प्रबुध् } prabudhyate { prabudh } verb bloom
प्रबुध्यते { प्रबुध् } prabudhyate { prabudh } verb wake
प्रबुध्यते { प्रबुध् } prabudhyate { prabudh } verb blossom
प्रबुध्यते { प्रबुध् } prabudhyate { prabudh } verb awake
प्रबुध्यते { प्रबुध् } prabudhyate { prabudh } verb expand
प्रबोधयति { प्रबुध् } prabodhayati { prabudh } verb caus. cause to expand or bloom
प्रबोधयति { प्रबुध् } prabodhayati { prabudh } verb caus. admonish
प्रबोधयति { प्रबुध् } prabodhayati { prabudh } verb caus. stimulate
प्रबोधयति { प्रबुध् } prabodhayati { prabudh } verb caus. persuade
प्रबोधयति { प्रबुध् } prabodhayati { prabudh } verb caus. make sensible
प्रबोधयति { प्रबुध् } prabodhayati { prabudh } verb caus. convince
प्रबोधयति { प्रबुध् } prabodhayati { prabudh } verb caus. cause to know
प्रबोधयति { प्रबुध् } prabodhayati { prabudh } verb caus. instruct
प्रबोधयति { प्रबुध् } prabodhayati { prabudh } verb caus. wake up
प्रबोधयति { प्रबुध् } prabodhayati { prabudh } verb caus. inform
प्रबोधयति { प्रबुध् } prabodhayati { prabudh } verb caus. teach
Apte
English
प्रबुध् [prabudh], 4 Ā., 1
P.
To awake, wake up, rise from sleep
प्रबुद्ध इव सुप्तम्
Ś.*
 5.11
Śi.*
 9.3.
To blow, expand, bloom, be blown
साम्रे$ह्नीव स्थलकमलिनीं नप्रबुद्धां नसुप्ताम्
Me.*
 94.
To perceive, observe, be aware of.
Caus.
To awaken, waken, rouse
प्राबोधयन्नुषसि वाग्भिरुदारवाचः
R.*
 5.65
6.56.
To acquaint with, inform, make known
तमभ्यनन्दत् प्रथमं प्रबोधितः
R.*
 3.68.
To cause to expand or open
(पद्मानि) प्रबोधवत्यूर्ध्व- मुखैर्मयूखैः
Ku.*
 1.16.
To instruct, teach
explain.
To persuade, induce.
To stimulate, excite.
Apte 1890
English
प्रबुध् {c4c} A., {c1c} P. 1 To awake, wake up, rise from sleep
प्रबुद्ध इव सुप्तं Ś. 5. 11
Śi. 9. 30.
2 To blow, expand, bloom, be blown
साभ्रेऽह्नीव स्थलकमलिनीं न प्रबुद्धां न सुप्तां Me. 90.
3 To perceive, observe, be aware of.
Caus. 1 To awaken, waken, rouse
प्राबोधयन्नुषसि वाग्भिरुदारवाचः R. 5. 65
6. 56.
2 To acquaint with, inform, make known
तमभ्यनंदत्प्रथमं प्रबोधितः R. 3. 68.
3 To cause to expand or open
(पद्मानि) प्रबोधयत्यूर्ध्वमुखैर्मयूखैः Ku. 1. 16.
4 To instruct, teach
explain.
5 To persuade, induce.
6 To stimulate, excite.
Monier Williams Cologne
English
प्र-√ बुध् a Ā. -बुध्यते (Ved.
inf.
 -बु॑धे), to wake up, wake, awake (intrans.),
RV.
&c.
&c.
to expand, open, bloom, blossom,
MBh.
Kāv.
&c.
P.
 -बोधति, to become conscious or aware of know, understand, recognise as (2.
acc.
 ),
MBh.
 :
Caus.
 -बोधयति, to wake up, awaken (trans.),
MBh.
Kāv.
&c.
to cause to expand or bloom,
Kum.
to stimulate (by gentle friction),
ŚārṅgS.
to make sensible, cause to know, inform, admonish, persuade, convince,
MBh.
Kāv.
&c.
to instruct, teach (two
acc.
 ),
Cāṇ.
प्र-बुध् b
mfn.
 watchful, attentive,
RV.
प्र-बुध्
f.
 awaking, ib.
Monier Williams 1872
English
प्रबुध् 1. प्र-बुध्, cl. 4. A. -बुध्यते,
-बोधितुम्, to wake up, wake, awaken (intrans.)
to bloom, blossom
cl. 1. P. -बोधति, to wake up,
wake, awake (trans.)
to become sensible or aware of,
perceive, observe, regard: Caus. -बोधयति, -यितुम्,
to wake up, wake, awaken (trans.)
to make sen-
sible, cause to know, inform, admonish
to try to
convince, persuade
to instruct, teach (with two acc.)
to explain
to cause to expand or bloom
to stimu-
late (by gentle friction).
2. प्र-बुध्, भुत्, त्, त्, Ved. attentive, watching
for
(त्), f. awaking.
Apte Hindi
Hindi
प्रबुध्
भ्वा* उभ* प्र-बुध् -
"जागना, उठना, आंख खोलना"
प्रबुध्
भ्वा* उभ* प्र-बुध् -
"खिलाना, फैलाना, खिलना"
प्रबुध्
भ्वा* उभ*प्रेर* प्र-बुध् -
"सूचित करना, जतलाना"
प्रबुध्
भ्वा* उभ*प्रेर* प्र-बुध् -
"जगाना, उठाना "
प्रबुध्
भ्वा* उभ*प्रेर* प्र-बुध् -
"फैलाना, खिलाना"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 ज्ञा, अवे, विद्, अवगम्, बुध्, परिज्ञा, प्रबुध्
verb
कस्यचन स्वभावगुणानां बोधानुकूलः व्यापारः।
"अहं तम् न अजानाम्।"
Synonyms:
 चित्, जागृ, प्रबुध्, सावधानीभू
verb
चेतसः अप्रमत्तानुकूलः व्यापारः।
"अहं भवद्भ्यः प्रत्यादेशं ददामि यत् भवान् चेततु इति।"
Synonyms:
 विकस्, प्रबुध्
verb
पुष्परुपेण विकसनानुकूलव्यापारः।
"सूर्यस्य किरणैः नैकानि पुष्पाणि विकसन्ति स्म।"
Vedic Reference
English
Pra-budh, occurring in one passage of the Rigveda (viii. 27,
19), is used in the locative parallel with nimruci, ‘at the setting
(of the sun), ’ and clearly means ‘at the rising (of the sun).’
Capeller
German
प्रबु॑ध् aufmerksam
f.
 das Erwachen.
Grassman
German
prabúdh, a., f. [von budh mit prá], 1〉 a., aufmerkend, auflauernd
2〉 f., das Erwachen, die Erwachenszeit.
-údhi 2〉 neben nimrúci {647, 19}.
-údhām [G. pl. m.] eṣām {954, 6} (cittám).
Stchoupak
French
प्र-बुध्-
moy. se réveiller, veiller
éclore, fleurir
act. devenir
conscient de, connaître, comprendre, reconnaître pour (2 acc.)
caus.
réveiller
faire fleurir
faire connaître (2 acc.), informer
persuader
°बुद्ध- réveillé, éveillé
développé, éclos, fleuri
illuminé,
intelligent, sage
m.
n.
 d'un maître.