| YouTube Channel

प्रफुल्ल (praphulla)

 
शब्दसागरः
English
प्रफुल्ल
mfn.
(-ल्लः-ल्ला-ल्लं)
1. Blown, as flower.
2. Smiling.
3. Shining.
4.
Glad, pleased.
E.
प्र before, फुल्ल flowered.
Capeller Eng
English
प्रफुल्ल
a.
blossomed, blooming, expanded, opened.
Yates
English
प्र-फुल्ल (ल्लः-ल्ला-ल्लं)
a. Blown, expanded
smiling, glad
shining.
Spoken Sanskrit
English
प्रफुल्ल - praphulla -
adj.
- flowering
प्रफुल्ल - praphulla -
adj.
- blown
प्रफुल्ल - praphulla -
adj.
- shining
प्रफुल्ल - praphulla -
adj.
- vivid
प्रफुल्ल - praphulla -
adj.
- covered with blossoms or flowers
प्रफुल्ल - praphulla -
adj.
- smiling
प्रफुल्ल - praphulla -
adj.
- cheerful
प्रफुल्ल - praphulla -
adj.
- expanded
प्रफुल्ल - praphulla -
adj.
- blooming
प्रफुल्ल - praphulla -
adj.
- opened wide
प्रफुल्ल - praphulla -
adj.
- blooming forth
प्रफुल्ल - praphulla -
adj.
- pleased
प्रफुल्ल - praphulla -
adj.
- vivid
तेजोवत् - tejovat -
adj.
- vivid
स्पष्टार्थ - spaSTArtha -
adj.
- vivid
व्यक्त - vyakta -
adj.
- vivid
आयु - Ayu -
adj.
- vivid
जीव - jIva -
adj.
- vivid
जगत् - jagat -
adj.
- vivid
तेजोवद् - tejovad -
adj.
- vivid
भाविक - bhAvika -
n.
- figure of speech which consists in describing the past or future so vividly that it appears to be present
Wilson
English
प्रफुल्ल
mfn.
(-ल्लः-ल्ला-ल्लं)
1 Blown, as a flower.
2 Smilling.
3 Shining.
4 Glad, pleased.
E.
प्र before फुल्ल flowered.
Apte
English
प्रफुल्ल [praphulla], p. p.
Full-blown, blossoming, blooming
हि प्रफुल्लं सहकारमेत्य वृक्षान्तरं काङ्क्षति षट्पदाली
R.*
6.69
2. 29
Ku.*
3.45
7.11.
Expanded or dilated like a full-blown flower (as eyes).
Smiling.
Shining.
Gay, cheerful, pleased.
Comp.
-नयन, -नेत्र, -लोचनa. with eyes expanded with joy. -वदन
a.
having a beaming or cheerful countenance, looking cheerful.
Apte 1890
English
प्रफुल्ल p. p. 1 Full-blown, blossoming, blooming
हि प्रफुल्लं सहकारमेत्य वृक्षांतरं काक्षति षट्पदाली R. 6. 69
2. 29
Ku. 3. 45
7. 11.
2 Expanded or dilated like a full-blown flower (as eyes).
3 Smiling.
4 Shining.
5 Gay, cheerful, pleased.
Comp.
नयन,
नेत्र,
लोचन a. with eyes expanded with joy.
वदन a. having a beaming or cheerful countenance, looking cheerful.
Monier Williams Cologne
English
प्रफुल्ल
mfn.
(See फुल्ल्. फल्) blooming forth, blooming, blown,
MBh.
Kāv.
&c.
covered with blossoms or flowers,
R.
Hariv.
expanded, opened wide (like a full-blown flower), shining, smiling, cheerful, pleased (See comp. )
Monier Williams 1872
English
प्र-फुल्ल, अस्, आ, अम्, blooming forth, blooming,
blossoming, flowering, blossomed, blown (as a flower),
covered with blossoms
expanded like a blown
flower
shining
smiling
glad, gay, cheerful, pleased.
—प्रफुल्ल-नयन or प्रफुल्ल-नेत्र, अस्, आ,
अम्, having full or sparkling eyes, having eyes ex-
panded with joy.
—प्रफुल्ल-वदन, अस्, आ, अम्,
having the face expanded with joy, having a cheerful
or smiling countenance, looking gay or happy.
Apte Hindi
Hindi
प्रफुल्ल
भू* क* कृ* - "प्र+फल्+क्त, उत्वम् लत्वं च"
"पूरा खिला हुआ, मंजरित, मुकुलित"
प्रफुल्ल
भू* क* कृ* - "प्र+फल्+क्त, उत्वम् लत्वं च"
खिले हुए फूल की भांति फैली हुई या विस्तारयुक्त (आँख आदि)
प्रफुल्ल
भू* क* कृ* - "प्र+फल्+क्त, उत्वम् लत्वं च"
मुस्कराता हुआ
प्रफुल्ल
भू* क* कृ* - "प्र+फल्+क्त, उत्वम् लत्वं च"
"प्रमुदित, उल्लसित, प्रसन्न"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रफुल्ल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿಕಾಸಹೊಂದಿದ /ಅರಳಿದ
निष्पत्तिः - > प्र + फुल्ल (विकसने) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > प्रफुल्लति इति
प्रयोगाः - > "प्रफुल्लतापिञ्छनिभैरभीषुभिः शुभैश्च सप्तच्छदपांसुपाण्डुभिः"
उल्लेखाः - > माघ० १-२२
प्रफुल्ल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ /ಅಗಲವಾಗಿರುವ /ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೆರೆದಿರುವ(ಕಣ್ಣು)
प्रयोगाः - > "प्रफुल्लचक्षुःकुमुदः कुमार्या"
उल्लेखाः - > कुमा० ७-७४
L R Vaidya
English
praPulla {% a. (f. ल्ला) %} 1. Blooming, blossoming, blown, प्रफुल्लराजीवमिवांकमध्ये K.S.iii.45, Rt.vi.1
2. smiling
3. pleased, cheerful, gay.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
प्रफुल्ल, आनन्दिन्, प्रहसित, मनस्विन्, मोदिन्, रंसु, हृषित
adjective
यः नित्य प्रसन्नः तथा सक्रियः अस्ति।
"प्रफुल्लस्य मनुष्यस्य जीवनम् आनन्ददायि वर्तते।"
Synonyms:
आनन्दी, सानन्दी, सानन्द, हृष्ट, प्रहृष्ट, हर्षयुक्त, हृष्टहृदय, हृष्टमानस, हर्षमाण, प्रफुल्ल, प्रमना, उल्लस, उल्लसित
adjective
यस्य चित्तम् प्रसन्नम्।
"आनन्दी सा सर्वाणि कार्याणि वेगेन करोति।"
Synonyms:
उल्लसित, आनन्दी, हृष्ट, प्रसन्न, आनन्दित, पुलकित, हर्षित, प्रमुदित, प्रफुल्ल, मुदित, परितुष्ट, प्रफुल्लित, प्रफुलित
adjective
यः प्रसीदतिः।
"पदोन्नत्तेः वार्ता श्रुत्वा मनोजः उल्लसितेन मनसा गृहं गतः।"
Synonyms:
कुसुमित, कुसुमवान, पुष्पित, प्रफुल्ल, फुल्लवत्, पुष्पिन्, विकसिन्, पुष्पद
adjective
पुष्पैः युक्तम्।
"सीतायाः उद्याने नैकाः पुष्पिताः क्षुपाः सन्ति।"
Synonyms:
आनन्दिन्, सानन्दः, प्रहृष्ट, आनन्दवृत्ति, प्रसन्नचित्त, उल्लासी, आनन्दित, हृष्ट, हृष्टमानस, हृष्टहृदय, प्रहर्षित, हर्षित, प्रहर्षण, हरोषमाण, हर्षण, आह्लादिन्, ह्लादिन्, प्रमोदिन्, प्रमुदित, मुदित, मुदान्वित, हर्षान्वित, प्रफुल्ल, हर्षयुक्त, तुष्ट, परितुष्ट, उल्लस, उल्लासिन्, उल्लसित्
adjective
आनन्देन सहितः।
"सन्तुष्टस्य जीवनम् आनन्दि अस्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्रबुद्धोज्जृम्भफुल्लानि व्याकोशं विकचं स्मितम् ११२७
उन्मिषितं विकसितं दलितं स्फुटितं स्फुटम्
प्रफुल्लोत्फुल्लसंफुल्लोच्छ्वसितानि विजृम्भितस् ११२८
स्मेरं विनिद्रमुन्निद्रविमुद्रहसितानि
-wordlist-
प्रबुद्ध (क्ली), उज्जृम्भ (क्ली), फुल्ल (क्ली), व्याकोश (क्ली), विकच (क्ली), स्मित (क्ली), उन्मिषित (क्ली), विकसित (क्ली), दलित (क्ली), स्फुटित (क्ली), स्फुट (क्ली), प्रफुल्ल (क्ली), उत्फुल्ल (क्ली), सम्फुल्ल (क्ली), उच्छ्वसित (क्ली), विजृम्भित (क्ली), स्मेर (क्ली), विनिद्र (क्ली), उन्निद्र (क्ली), विमुद्र (क्ली), हसित (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रफुल्लः, त्रि, (फलतीति ञि फलाविसरणे + क्तः ।“आदितश्चेति ।” १६ इति इड-भावः “तिच ।” ८९ इति उत् ।“अनुपसर्गात् फुल्लक्षीवेति ।” ५५ ।इति निष्ठातस्य लः ततः प्रादिसमासः यद्बा, प्रफुल्लतीति प्र + फुल्ल विकसने + अच् ।)विकाशयुक्तः तत्पर्य्यायः उत्फुल्लः संफुल्लः ३व्याकोषः विकचः स्फुटः फुल्लः विक-सितः इत्यमरः
प्रबुद्धः ९जृम्भः १० स्मितः ११ उन्मिषितः १२ दलितः १३स्फुटितः १४ उच्छ्वसितः १५ विजृम्भितः १६ स्मेरः१७ विनिद्रः १८ उन्निद्रः १९ विमुद्रः २० हसितः२१ इति हेमचन्द्रः
(यथा, रघौ २९ ।“स पाटलायां गवि तस्थिवांसंधनुर्धरः केशरिणं ददर्शअधित्यकायामिव धातुमय्यांलोध्रद्रुमं सानुमतः प्रफुल्लम्
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रफुल्त(ल्ल)
त्रि०
प्र + फल--क्त आदित्त्वात् इटोऽभावे अतइत्त्वम् प्र + फुल्ल--विकाशे अच् वा (लद्वययुतः) विकाश-युते अमरः “लौध्रद्रुमं सानुमतः प्रफुल्त(ल्ल)म्” रघु-टीकायां मल्लिनाथेन द्विधापाठः समर्थितः
Capeller
German
प्रफुल्ल (s. 1. फल्) aufgeblüht, geöffnet, mit
Blüten bedeckt.
Burnouf
French
प्रफुल्ल प्रफुल्ल a. épanoui
fleuri.
Stchoupak
French
प्र-फुल्ल-
a. fleurissant, fleuri, en fleur
couvert de fleurs
°नगवन्त्- a. riche d'arbres fleuris.