प्रपात (prapAta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रपात m.
  (-तः)
	 1. A cliff,  a precipice.
	 2. A cascade or water fall.
	 3. A
bank,  a shore.
	 4. Facing an enemy.
	 5. Going away,  departure.
	 6.
Falling down,  a fall.
	 7. A sudden attack.
	 8. Throwing oneself
down from a rock.
	 9. Emission,  discharge.
 E.
  प्र before,  पत् to des-
cend,  aff.
   घञ् ।

Capeller Eng

English

 प्रपात m.
  a mode of flying
 rushing forth,  starting off
fall,  falling out,  falling from (abl.  or —°),  on or into (loc.  or —°).

Yates

English

 प्र-पात (तः) 1.
m.
  A cliff
 a cascade
a bank
 facing an enemy.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  waterfall
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  flow
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  departure
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  springing forth
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  emission
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  letting fall
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  attack
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  starting off
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  falling down
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  particular mode of flying
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  cascade
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  steep bank or shore
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  falling from or into
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  abyss
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  precipice
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  cliff
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  steep rock
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  falling out
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  chasm
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  setting out
प्रपात 	-	 prapAta 	-	 m.
  	-	  discharge

Wilson

English

 प्रपात
m.
  (-तः)
1 A cliff,  a precipice.
2 A cascade,  or water-fall.
3 A bank,  a shore.
4 Facing an enemy.
E.
  प्र before पत to descend,  aff.
   घञ्.

Apte

English

प्रपातः [prapātḥ],  1 Going forth or away,  departure.

Falling down or into,  a fall
 मनोरथानामतटप्रप्रातः Ś.*
  6.1
 Ku.*
  6.57.

A sudden attack.

A cascade,  waterfall,  the place over which water falls down
 गङ्गा- प्रपातान्तनिरूढशष्पं गौरीगुरोर्गह्वरमाविवेश R.*
  2.26.

A bank,  shore.

A precipice,  steep rock
 प्राप्ताः प्रपातनिकटं सङ्कटेन महीयसा Parṇāl.3.3.

Falling out or loss,  as in केशप्रपात.

Emission,  discharge,  efflux,  as in वीर्यप्रपात.

Throwing oneself down from a rock.

A particular mode of flight. Comp.
   -अम्बु n.
  water falling from a rock.

Apte 1890

English

 प्रपातः 1 Going forth or away,  departure. 
2 Falling down or into,  a fall
 मनोरथानामतटप्रपातः Ś. 6. 9
 Ku. 6. 57. 
3 A sudden attack. 
4 A cascade,  waterfall,  the place over which water falls down
 R. 2. 26. 
5 A bank,  shore. 
6 A precipice,  steep rock. 
7 Falling out or loss,  as in केशप्रपात. 
8 Emission,  discharge,  efflux,  as in वीर्यप्रपात. 
9 Throwing oneself down from a rock. 
10 A particular mode of flight. 
Comp. 
अंबु n. water falling from a rock. 

Monier Williams Cologne

English

 प्र-पात a m.
  a partic.  mode of flying,  Pañcat.
 

 springing forth,  Var.
 

 an attack,  L.
 

 starting off,  setting out,  departure,  Kathās.
 

 falling down,  falling from (abl.  or comp. ) or into (loc.   or comp. ),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 falling out (of teeth,  hair &c.
  ),  Suśr.
 

 discharge,  emission,  flow (of semen),  VP.
  

 letting fall (a glance on anything),  Kum.
  

 a steep rock,  cliff,  precipice,  MBh.
  
 Hariv.
  &c.
  

 a steep bank or shore,  L.
 

 a cascade,  waterfall,  L.
 

 प्र-पात b &c.
   See प्र-√ पत्.

Monier Williams 1872

English

 प्र-पात,  अस्,  m. a particular mode of flying
starting off,  hastening away,  going away,  departure
springing forth,  sudden attack,  facing an enemy
falling down or into,  a fall
 precipitating one's self
down from a rock
 falling out,  (दन्त-केश-प्रपात, 
the falling out or loss of the teeth and hair)
 discharge, 
emission,  flux [cf. वीर्य-प्°]
 a steep rock,  cliff, 
precipice
 a steep bank or shore
 a cascade,  water-
fall.
—प्रपाताभिमुख (°त-अभ्°),  अस्,  ई,  अम्, 
inclined to precipitate one's self from a rock.
—प्रपाताम्बु (°त-अम्°),  उ,  n. falling water, 
water falling from a rock.

Benfey

English

 प्रपात प्र-पात,  m.
 
 1. A precipice, 
Śāk. d. 137.
 2. A bank,  Ragh. 2,  26.
 3. A cascade.
 4. Flying forward, 
Pañc. ii. d. 57.
 5. Hastening away, 
Kathās. 43,  264.
 6. Throwing one's self, 
Pañc. iii. d. 238.
 -- Comp.
 
गिरि-,  m.
  a
precipice.
जल-,  m.
  A cascade,  Rām. 
2,  94,  13.

Apte Hindi

Hindi

प्रपातः
पुं*
  - प्र+तप्+घञ्
"ताप,  गर्मी"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+तप्+घञ्
"दीप्ति,  दहकती हुई गर्मी"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+तप्+घञ्
"आभा,  उज्ज्वलता"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+तप्+घञ्
"मर्यादा,  शान,  यश"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+तप्+घञ्
"साहस,  पराक्रम,  शौर्य"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+तप्+घञ्
"शक्ति,  बल,  ऊर्जा"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+तप्+घञ्
"उत्कण्ठा,  उत्साह"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+पत्+घञ्
"चले जाना,  विदायगी"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+पत्+घञ्
"नीचे गिरना,  अवपात"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+पत्+घञ्
आकस्मिक आक्रमण

प्रपातः
पुं*
  - प्र+पत्+घञ्
"वारिप्रवाह,  झरना,  झाल,  वह स्थान जिसके ऊपर पानी गिरता रहता है"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+पत्+घञ्
"तट,  बेला"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+पत्+घञ्
"खड़ी चट्टान,  ढलवाँ चट्टान"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+पत्+घञ्
"गिरजाना,  झड़ जाना"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+पत्+घञ्
"उत्त्सर्जन,  प्रस्रवण,  स्खलन"

प्रपातः
पुं*
  - प्र+पत्+घञ्
किसी चट्टान से अपने आपको नीचे गिरा देना

प्रपातः
पुं*
  - प्र+पत्+घञ्
उड़ान की एक विशेष रीति

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रपात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವುದು /ಧುಮುಕುವುದು
निष्पत्तिः - > प्र + पत्लृ (गतौ) - भावे "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "मूर्ध्नि गङ्गाप्रपातेन धौतपादाम्भसा च वः"
उल्लेखाः - > कुमा० ६-५७
प्रपात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವ ಜಾಗ /ಕಮರಿ /ಬೆಟ್ಟದ ಕಡಿದಾದ ಮುಖ
निष्पत्तिः - > प्र + पत्लृ (गतौ) - "घञ्" (३-३-१९)
व्युत्पत्तिः - > प्रपतन्त्यस्मात्
प्रयोगाः - > "मधु पश्यति मूढात्मा प्रपातं नैव पश्यति । करोति निन्दितं कर्म नरकं नैव पश्यति ॥"
उल्लेखाः - > देवीभा०
प्रपात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರವಾಹವು ಮೇಲಿಂದ ಬೀಳುವ ಜಾಗ
निष्पत्तिः - > प्र + पत्लृ (गतौ) - अधि० "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > प्रपतन्त्यस्मिन्
प्रयोगाः - > "गङ्गा प्रपातान्तविरूढशष्पं गौरीगुरोर्गह्वरमाविवेश"
उल्लेखाः - > रघु० २-२६
प्रपात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಿರಿನದಿ /ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಹರಿಯುವ ನದಿ
प्रपात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೀರ /ದಡ
प्रपात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಕ್ರಮಣ /ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದು
प्रपात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಕ್ಕಿಗಳ ಎಂಟು ವಿಧ ಹಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆ
विस्तारः - > "सम्पातं च प्रपातं च महापातं निपातनम् । चक्रं तिर्यक् तथा चोर्ध्वमष्टमं लघुसञ्ज्ञकम् ॥"
प्रपात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸುವುದು /ಒಂದು ಜಾಗದಿಂದ ಹೊರದೂಡುವುದು
प्रयोगाः - > "तत्तु नस्यं देयं वाताभिभूते शिरसिदन्तकेशश्मश्रुप्रपातदारुणकर्णशूलकर्णक्ष्वेड....."
उल्लेखाः - > सुश्रुत० चिकित्सा० ४०-२२
प्रपात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗರ್ತ /ಹಳ್ಳ
निष्पत्तिः - > प्र + पत्लृ (गतौ) + णिच् - "घञ्" (३-३-१९)
विस्तारः - > "प्रपातो निर्झरे भृगौ । अवटे पतने कच्छे" - हेम०

L R Vaidya

English

 prapAta {% m. %} 1. Going away,  departure
failing down upon,  a fall,  K.S.vi.57
a sudden attack
throwing oneself down from a rock
emission,  discharge (as in वीर्यप्रपात)
a spring,  a watercourse
a bank,  a shore,  R.ii.26
a precipice.

Bopp

Latin

 प्रपात m. (r. पत् praef. प्र s. अ) ripa. RAGH. 2. 26.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 prapāta,  m.,  fig. fall from grace,  or perhaps pitfall or (fig.) precipice,  danger-spot (for bodhisattvas): catvāra ime … °tāḥ RP 〔17.3 ff.〕,  listed,  (1) agauravatā,  (2) akṛtajñatāśāṭhyasevanatā,  etc.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
प्रपातस्त्वभ्यवस्कन्दो धाट्यभ्यासादनं च सः ॥ ८०० ॥
-wordlist-
 
प्रपात (पुं),  अभ्यवस्कन्द (पुं),  धाटी (स्त्री),  अभ्यासादन (क्ली)

--source--
 
शृङ्गं तु शिखरं कूटं प्रपातस्त्वतटो भृगुः ॥ १०३२ ॥
-wordlist-
 
शृङ्ग (क्ली),  शिखर (क्ली),  कूट (क्ली),  प्रपात (पुं),  अतट (पुं),  भृगु (पुं)

--source--
 
मर्यादा कूलभूः कूलं प्रपातः कच्छरोधसी ॥ १०७७ ॥
तटं तीरं प्रतीरं च पुलिनं तज्जलोज्झितम् ।
सैकतं चान्तरीपं तु द्वीपमन्तर्जले तटम् ॥ १०७८ ॥
-wordlist-
 
मर्यादा (स्त्री),  कूलभू (स्त्री),  कूल (क्ली),  प्रपात (पुं),  कच्छ (पुं),  रोधस् (क्ली),  तट (क्ली),  तीर (क्ली),  प्रतीर (क्ली),  पुलिन (क्ली),  सैकत (क्ली),  अन्तरीप (क्ली),  द्वीप (पुंक्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अवस्कन्द
अवस्कन्द,  प्रपात,  सौप्तिक
अवस्कन्दः प्रपातश्च सौप्तिकं च निगद्यते ॥ ४५२ ॥
verse 2.1.1.452
page 0052

तीर
तीर,  कूल,  तट,  कच्छ,  प्रपात,  रोधस्
तीरं कूलं तटं कच्छः प्रपातो रोध उच्यते ।
verse 3.1.1.666
page 0076

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: प्रपातः
Root: प्रपात
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ पर्वतात्पतनस्थानम्
Meaning(s):
⇒ Cliff
 Precipice
Shloka(s):
3|2|6|2 ► दरी गुहा कन्दरोऽक्ली प्रपातस्तु तटो भृगुः॥ (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|6|2 ⇢ प्रपातः (प्रपात) (पुं) ⇒ Cliff
 Precipice ⇒ पर्वतात्पतनस्थानम्
➠ 3|2|6|2 ⇢ तटः (तट) (पुं) ⇒ Precipice ⇒ पर्वतात्पतनस्थानम्
➠ 3|2|6|2 ⇢ भृगुः (भृगु) (पुं) ⇒ Precipice ⇒ पर्वतात्पतनस्थानम्
Related word(s):
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रपातः,  पुं,
   (प्रपतत्यस्मादिति । प्र + पत् + “अक-र्त्तरि च कारके संज्ञायाम् ।” ३ । ३ । १९ ।इति घञ् ।) निरवलम्बनपर्व्वतादिपार्श्वम् ।आरडि इति ख्यातम् । यस्मात् पतने अव-स्थानक्रियाविशेषो नास्ति । तत्पर्य्यायः ।अतटः २ भृगुः ३ । इत्यमरः । २ । ३ । ४ ॥
(यथा,  देवीभागवते । ४ । ७ । ४९ ।“मधु पश्यति मूढात्मा प्रपातं नैव पश्यति ।करोति निन्दितं कर्म्म नरकात् न बिभेति च ॥
”)निर्झरः । इति मेदिनी । ते,  १२७ ॥
 (भावेघञ् ।) अभ्यवस्कन्दः । कूलम् । इति हेम-चन्द्रः ॥
 (उड्डीनगतिविशेषः । यथा,  पञ्च-तन्त्रे । २ । ५७ । “अहं सम्पातादिकानष्टा-वुड्डीनगतिविशेषान् वेद्मि । उक्तञ्च ।सम्पातञ्च प्रपातञ्च महापातं निपातनम् ।चक्रं तिर्य्यक् तथा चोर्द्ध्वमष्टमं लघुसंज्ञकम् ॥
”प्रपातनम् । यथा,  सुश्रुते चिकित्सितस्थाने ।४० अध्याये ।“तत्तु नस्यं देयं वाताभिभूते शिरसि दन्तकेश-श्मश्रुप्रपातदारुणकर्णशूलकर्णक्ष्वेडतिमिरस्वरो-पघातनासारोगस्य शोषापबाहुकाकालज-वलीपलितप्रादुर्भावदारुणप्रवाधेषु इति ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रपात पु०
  प्रपतत्यस्मात् पत--अपा० घञ् । १ तटरहिते २ निर-वलम्बे ३ पर्वतस्थानभेदे अमरः । ४ निर्झरे ५ कूले च मेदि०यस्मात् पतने अवस्थानाय क्रियाभेदो न भवति ६ तादृशेस्थाने । भावे घञ् । ७ अवस्कन्दे हेमच० ।

Capeller

German

 प्रपात m.
  Aufbruch,  Fortgang
 Sturz, 
Fall.

Burnouf

French

 प्रपात प्रपात m.
  (पत्) chute d'eau
 précipice
 bord
ou rivage à pic.
		 Action de faire face à l'ennemi.
प्रपातयामि (c. de पत्) précipiter.
		 Par ext. tuer.

Stchoupak

French

 प्र-पात-
 m.
  manière de voler 
 fait de s'en aller,  départ 
 fait de
tomber de (abl. ifc.) dans (loc. ifc.) 
 fait de laisser tomber (regard) 
précipice,  ravin 
 -न- nt. acte de faire tomber,  de jeter.
प्रपाताभिमुख- -ई- a. disposé à se jeter dans un précipice.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.