प्रदोष (pradoSa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रदोष m.
  (-षः)
	 1. Evening,  the first part of the night.
	 2. Fault,  offence.
defect,  transgression. 
	 3. A disordered condition. 
 E.
  प्र implying
commencement,  &c. and दोष fault.

Capeller Eng

English

 1 प्रदोष m.
  disorder (of body or state)
 mutiny, 
insurrection. 

 2 प्रदोष a.
  bad,  evil.

 3 प्रदोष m.
  evening,  nightfall
 °ष॑म् adv.
  at dusk.

Yates

English

 प्र-दोष (षः) 1.
m.
  Evening
 fault.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रदोष 	-	 pradoSa 	-	 adj.
  	-	  wicked
प्रदोष 	-	 pradoSa 	-	 adj.
  	-	  bad
प्रदोष 	-	 pradoSa 	-	 adj.
  	-	  corrupt
प्रदोष 	-	 pradoSa 	-	 m.
  	-	  disordered condition
प्रदोष 	-	 pradoSa 	-	 m.
  	-	  fault
प्रदोष 	-	 pradoSa 	-	 m.
  	-	  first part of the night
प्रदोष 	-	 pradoSa 	-	 m.
  	-	  mutiny
प्रदोष 	-	 pradoSa 	-	 m.
  	-	  defect
प्रदोष 	-	 pradoSa 	-	 m.
  	-	  rebellion
प्रदोष 	-	 pradoSa 	-	 m.
  	-	  evening
शुभस् ते प्रदोष 	-	  zubhas te pradoSa 	-	 m.
  	-	  Good evening!

 
   प्रदोष  pradoSa m.
   mutiny    
   अभिमर  abhimara m.
   mutiny     
   बलक्षोभ  balakSobha m.
   mutiny in an army   
   सैन्यक्षोभ  sainyakSobha m.
   mutiny in an army    
   अभ्यन्तरदोषकृत्  abhyantaradoSakRt adj.
   raising a sedition or mutiny     

Wilson

English

 प्रदोष
m.
  (-षः)
1 Evening,  the first part of the night.
2 Fault,  offence,  defect,  transgression. 
E.
  प्र implying commencement,  &c. and दोष fault.

Apte

English

प्रदोष [pradōṣa],  a.
  Bad,  corrupt.

षः (a) A fault,  defect,  sin,  offence. (b) Transgression,  violation. 

Disordered condition,  such as mutiny,  rebellion. 

Evening,  nightfall,  the first part of the night
 प्रदोषो रजनीमुखम् Ak
 'प्रदोषे$ध्ययनं धीमान्न करोति यथाक्रमम्' Śabda.  Ch.
 तमःस्वभावास्ते$प्यन्ये प्रदोषमनुयायिनः Śi.*
  2.98 (where प्रदोष primarily means 'corrupt' or 'bad')
 व्रजसुन्दरीजनमन- स्तोषप्रदोषः Gīt.*
  5
 Ku.*
  5.44
 R.*
  1.93
 Ṛs.*
  1.12.Comp.   -आगमः nightfall. -कालः,  -समयः,  -वेला evening-time,  nightfall. -तिमिरम् evening darkness,  the dusk of early night
 कामं प्रदोषतिमिरेण न दृश्यसे त्वम् Mk.*
  1.35. -रमणीय a.
  delightful in the evening.

Apte 1890

English

 प्रदोष a. Bad,  corrupt. 
षः 1 (a) A fault,  defect,  sin,  offence. (b) Transgression,  violation. 
2 Disordered condition,  such as mutiny,  rebellion. 
3 Evening,  nightfall,  the first part of the night
 तमःस्वभावास्तेऽप्यन्ये प्रदोषमनुयायिनः Śi. 2. 98 (where प्रदोष primarily means ‘corrupt’ or ‘bad’)
 व्रजसुंदरीजनमनस्तोषप्रदोषः Gīt. 5
 Ku. 5. 44
 R. 1. 93
 Rs. 1. 12. 
Comp. 
आगमः nightfall. 
कालः 
समयः 
वेला evening-time,  nightfall. 
तिमिरं evening darkness,  the dusk of early night
 कामं प्रदोषतिमिरेण न दृश्यसे त्वं Mk. 1. 35. 
रमणीय a. delightful in the evening. 

Monier Williams Cologne

English

 1. प्र-°दोष mfn.
   (for 2. See col. 2) corrupt,  bad,  wicked,  Śiś.
 

 प्र-°दोष m.
  defect,  fault,  disordered condition (of the body or of a country),  mutiny,  rebellion,  Pañcat.
 

 2. प्र-दोष m.
  (for 1. See under प्र-दुष्) the first part of the night,  evening (also personified as a son of Doṣā and associated with Niśitha and Vyuṣṭa),  MBh.
  
 Kāv.
 
 Pur.
  &c.
  

Monier Williams 1872

English

 प्र-दोष,  अस्,  आ,  अम्,  corrupt,  bad,  wicked
(अस्),  m. defect,  fault,  offence,  sin,  transgression, 
guilt
 a disordered condition (of the body or of the
state),  mutiny,  insurrection,  rebellion
 the first part
of the night,  evening twilight,  evening,  nightfall
Evening personified (and associated with Niśitha and
Vyuṣṭa as a son of Doṣā)
 (अम्),  ind.,  Ved. in
the evening,  in the dark.
—प्रदोष-काल,  अस्,  m.
evening tide.
—प्रदोष-तिमिर,  अम्,  n. evening
darkness,  the dusk of early night.
—प्रदोष-पूजा-
विधि,  इस्,  m. and प्रदोष-शिव-पूजा,  f.,  N. of
two works.
—प्रदोष-रमणीय,  अस्,  आ,  अम्,  plea-
sant or delightful in the evenings.
—प्रदोषागम
(°ष-आग्°),  अस्,  m. the coming on of evening,  nightfall.

 प्रदोष प्र-दोष। See col. 1.

Macdonell

English

 प्रदोष pra-doṣa,  〈1.〉 m.
  disturbed state (of 🞄the country),  tumult,  insurrection
 〈2.〉 a.
  bad,  🞄wicked,  sinful
 〈3.〉 m.
  evening,  nightfall: -m,  🞄ad. in the evening,  in the darkness
 -doṣaka,  m.
  evening
 -doṣa-kāla,  m.
  eventide
 🞄-āgama,  m.
  approach of nightfall,  evening 🞄twilight.

Benfey

English

 प्रदोष प्र-दोष,  m.
 
 1. Offence.
 2. Evening,  the first part of the night, 
Pañc. 186,  3.
 -- Comp.
 
ग्रहणी-,  m.
 
Diarrhœa,  Suśr. 2,  186,  2.

Apte Hindi

Hindi

प्रदोष
वि* - प्रकृष्टः दोषो यस्य-प्रा* ब*
"बुरा,  भ्रष्ट"

प्रदोषः
पुं*
  - -
"दोष,  त्रुटि,  पाप,  अपराध"

प्रदोषः
पुं*
  - -
"अवयवस्थित स्थिति,  विद्रोह,  बगावत"

प्रदोषः
पुं*
  - -
"संध्याकाल,  रात्रि का आरंभ"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रदोष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲನೆಯ ಭಾಗ /ಅಧಿಕವಾದ ದೋಷದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಾಲ
व्युत्पत्तिः - > प्रकृष्टो दोषः यस्मिन्
प्रयोगाः - > "वद प्रदोषे स्फुटचन्द्रतारका विभावरी यद्यरुणाय कल्पते"
उल्लेखाः - > कुमा० ५-४४
विस्तारः - > "अस्तमानं समारभ्य सार्धाः सप्त च नाडिकाः । प्रदोष इति विख्यातस्त्वर्धयाममतः परम्"
प्रदोष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಚ್ಚು ದೋಷವುಳ್ಳವನು
प्रयोगाः - > "तमःस्वभावास्तेऽप्येनं प्रदोषमनुयायिनः"
उल्लेखाः - > माघ० २-९८

L R Vaidya

English

 pradoza {% m. %} 1. Fault,  defect
 2. a disordered condition
 3. night-fall,  the first part of the night,  कामं प्रदोषतिमिरेण न दृश्यते त्वम् Mrich.i.,  K.S.v.44,  R.i.93.

Bopp

Latin

 प्रदोष m. (e प्र et दोष) vespera. UR. 51. 3. infr.

Lanman

English

 pradoṣa,  m. evening,  nightfall. [‘foredark, 
’ pra + doṣa.]

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
गर्भकं रजनीद्वन्द्वं प्रदोषो रजनीमुखम् ॥ १४४ ॥
-wordlist-
 
गर्भक (क्ली),  रजनीद्वन्द्व (क्ली),  प्रदोष (पुं),  रजनीमुख (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

सायम्
सायम्,  दिवावसान,  प्रदोष,  रजनीमुख
सायं दिवावसानं स्यात्प्रदोषो रजनीमुखम् ।
verse 1.1.1.109
page 0014

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: प्रदोषः
Root: प्रदोष
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ रात्रिप्रारम्भः
Meaning(s):
⇒ First yāma or first three hours of a night
Shloka(s):
2|1|65|2 ► सायाह्नोऽप्यपराह्णऽस्त्री प्रदोषो मैथिलः समौ॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|65|2 ⇢ प्रदोषः (प्रदोष) (पुं) ⇒ First yāma or first three hours of a night ⇒ रात्रिप्रारम्भः
➠ 2|1|65|2 ⇢ प्रदोषम् (प्रदोष) (नपुं) ⇒ First yāma or first three hours of a night ⇒ रात्रिप्रारम्भः
➠ 2|1|65|2 ⇢ मैथिलः (मैथिल) (पुं) ⇒ First yāma or first three hours of a night ⇒ रात्रिप्रारम्भः
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ रात्रिः
जातिः ➡ कालः
    

पुराणम्

English

प्रदोष / PRADOṢA. The grandson of dhruva. puṣpārṇa,  son of dhruva,  begot of his wife prabhā three sons named pradoṣa,  niśītha and vyuṣṭa. (bhāgavata,  4th skandha).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रदोषः,  पुं,
   (दोषा रात्रिः । प्रारम्भो दोषायाइति प्रादिसमासः । प्रक्रान्ता दोषा रात्रि-रत्रेति वा ।) रजनीमुखम् । इत्यमरः । १ । ४ । ६ ॥
तत्तु रात्रेः प्रथमदण्डचतुष्टयम् । यथा,  --“प्रदोषोऽस्तमयादूर्द्धं घटिकाद्बयमिष्यते ॥
”इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥
(यथा,  कुमारे । ५ । ४४ ।“वद प्रदोषे स्फुटचन्द्रतारकाविभावरी यद्यरुणाय कल्पते ॥
”)दोषः । इति हेमचन्द्रः ॥
 (प्रकृष्टो दोषोयस्येति । दुष्टे,  त्रि । यथा,  माघे । २ । ९८ ।“ये चान्ये कालयवनशाल्वरुक्मिद्रुमादयः ।तमःस्वभावास्तेऽप्येनं प्रदोषमनुयायिनः ॥
”“ये चान्ये कालयवनशाल्वरुक्मिद्रुमादयोराजानस्तमःस्वभावाः तमोगुणात्मकाः अतएवतेऽपि प्रदोषं प्रकृष्टदोषम् । प्रदोषो दुष्टरात्रांशाविति वैजयन्ती । तामसमेवैनं चैद्यमनुयायिनःअनुयास्यन्ति सादृश्यादिति भावः ॥
” इतितट्टीकायां मल्लिनाथः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रदोष पु०
  प्रक्रान्ता दोषारात्रिरत्र काले प्रा० स० । रात्रेः ।प्रथमभागभेदे तिथिभेदस्य प्रदोषेऽनध्यायः ति० त० उक्तो यथा“सारस्वतादिप्रदोषमाह स्मृतिः “त्रियोदश्याश्चतुर्थ्याश्चसप्तम्या द्वादशीतिथेः । प्रदोषेऽध्ययनं धीमान् न कुर्वीतयथाक्रमम् । सारस्वतो माणपतः सौरश्च वैष्णवस्तथा”प्रदोषशब्दोऽत्र प्रथमप्रहर इति हेमाद्रिः । रात्रिपरइति निर्णयामृतकृद् । तथा व्रतभेदे रात्रिप्रथमयामपरता हेमाद्रौ व्रत० उक्ता “त्रयोदश्यां तथा रात्रौ सो-पहारं त्रिलोचनम् । इष्ट्वेशं प्रथमे यामे मुच्यते सर्व-पातकैः” । इदं प्रदोषव्रतमिति हेमाद्रिः । शिवरात्रिव्रतेतु “ष्रदोषव्यापिनी ग्राह्या शिवरात्रिचतुर्दशी” हेमाद्रि०स्मृतिः । तत्रैव वताः “प्रदोषोऽस्तमयादूर्द्ध्वं घटिकाद्वय-मिष्यते” । घटिकादण्डद्वयम् “त्रयोदश्यस्तगे सूर्य्येचतसृष्वपि नाडिषु । भूतविद्धा तु सा तत्र शिवरात्रिव्रतंचरेत्” ति० त० बायुपु०  वाक्यैकवाक्यत्वात् । तथा चप्रदीषशबद्स्य रात्रिमात्रं रात्रेः प्रथमयामः प्रथमदण्ड-चतुष्टयं चार्थः कर्मभेदे तस्य ग्राह्यता । तत्रानध्यागेशर्वरीमात्रपरता प्रदोषव्रते प्रथमयामपरता शिवरात्रिव्र-तादी दण्डचतुष्टयपरतेति विवेकः । “पृदोषोरजनी-मुखम् इव्यमरोक्तिः रात्रेः प्रथमप्रहरप्रथमदण्डचतुष्ट-यपरत्वाभिप्रायेण रात्रिमात्रे भक्त्येति बोध्यम् ।

Capeller

German

 1. प्रदोष m.
  fehlerhafter Zustand.

 2. प्रदोष schlimm,  böse.

 3. प्रदोष m.
  Abend,  Dunkel.
°ष॑म् im
Dunkel.

Grassman

German

 pradoṣá,  m.,  Dunkel,  Abend [von dosā́ mit pra],  nur im adverbialen Acc. -ám Abends.
-ám {191, 5}.

Burnouf

French

 प्रदोष प्रदोष m.
  (दुष्) faute,  péché.
		 Le soir, 
1ʳᵉ moitié de la nuit.

Stchoupak

French

 १ प्र-दोष-
 a. corrompu,  vicié,  mauvais 
 m.
  mauvaise condition, 
désordre,  trouble (d'un organisme ou d'un pays).

 २ प्र-दोष-
 m.
  première partie de la nuit,  soir 
 soir personnifié, 
fils de Dakṣa 
 -क- soir.
°काल- प्रदोषागम- m.
  tombée de la nuit.
°तिमिर- nt. crépuscule (du soir).
प्रदोषानिल- m.
  vent du soir.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.