प्रदेशः (pradezaH)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte

English

प्रदेशः [pradēśḥ],  1 Pointing out,  indicating.

A place,  region,  spot,  country,  territory,  district
 पितुः प्रदेशास्तव देवभूमयः Ku.*
  5.45
 R.*
  5.6
 so कण्ठ˚,  तालु˚,  हृदय˚,  &c.
 

A span measured from the tip of the thumb to that of the fore-finger.

Decision,  determination. 

A wall.

An example (in gram.
  ).

(With Jainas) One of the obstacles to liberation.  a.
   Commanding (ईशनशील)
 एते प्रदेशाः कथिता भुवनानां प्रभावनाः Mb.
 *  12.28.1. (com.  प्रदेशाः प्रदिशन्ति आज्ञापयन्तीति). Comp.
   -शास्त्रम् a book containing examples.

Apte 1890

English

 प्रदेशः 1 Pointing out,  indicating. 
2 A place,  region,  spot,  country,  territory,  district
 पितुः प्रदेशास्तव देवभूमयः Ku. 5. 45
 R. 5. 60
 so कंठ°,  तालु°,  हृदय°,  &c. 
3 A span measured from the tip of the thumb to that of the fore-finger. 
4 Decision,  determination. 
5 A wall. 
6 An example (in grammar). 

Apte Hindi

Hindi

प्रदेशः
पुं*
  - प्र+दिश्+घञ्
"संकेत करना,  इशारा करना"

प्रदेशः
पुं*
  - प्र+दिश्+घञ्
"स्थान,  क्षेत्र,  जगह,  देश,  प्रदेश,  मंडल"

प्रदेशः
पुं*
  - प्र+दिश्+घञ्
"बित्त,  बालिश्त"

प्रदेशः
पुं*
  - प्र+दिश्+घञ्
"निश्चय,  निर्धारण"

प्रदेशः
पुं*
  - प्र+दिश्+घञ्
दीवार

प्रदेशः
पुं*
  - प्र+दिश्+घञ्
उदाहरण

प्रदेशः
पुं*
  - प्र+दिश्+घञ्
स्वातंत्र्य के क्षेत्र में एक बाधा

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  क्षेत्रम्,  प्रदेशः,  अन्तः,  भूमिः,  निवासः,  अवकाशः,  उद्देशः,  दिक्,  देशः,  स्थानम्
noun
 
कस्यापि विस्तारितः भागः।
 "एतत् भारतस्य कृष्योत्पादकं क्षेत्रम् अस्ति।"

Synonyms:
  देशः,  प्रदेशः
noun
 
निश्चितं निर्दिष्टं स्थानं वा।
 "गृहे किमपि वस्तु स्वस्य देशे नास्ति।"

Synonyms:
  क्षेत्रम्,  प्रदेशः,  देशः
noun
 
भूमेः लघुभागः।
 "ग्रामीणे क्षेत्रे अधुना अपि पर्याप्ता विद्युत् नास्ति।"

Synonyms:
  स्थलम्,  स्थानम्,  प्रदेशः
noun
 
निश्चितः भूभागः यत्र कश्चन प्राकृतिकः विशेषः जनानां वसतिः वा भवति।
 "काशी इति हिन्दूनां धार्मिकं स्थलम्।"

Synonyms:
  राज्यम्,  प्रान्तः,  क्षेत्रम्,  मण्डलम्,  चक्रम्,  देशः,  प्रदेशः,  निर्गः,  राष्ट्रम्,  ग्रामशतम्,  क्षत्रम्,  जनपदः
noun
 
देशस्य तद्भागः यस्य प्रजायाः भाषा तथा च आचारविचारपद्धतिः भिन्ना स्वतन्त्रा च अस्ति।
 "अधुना भारतदेशे नवविंशराज्यानि सन्ति।"

Tamil

ப்ரதே3ச’: : இடம்,  நாடு,  மாகாணம்,  சுவர்,  உதாரணம்.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रदेशः,  पुं,
   (प्रदिश्यते इति । प्र + दिश् + “हल-श्च ।” ३ । ३ । १२३ । इति घञ् । “उप-सर्गस्य घञ्यमनुष्ये बहुलम् ।” ६ । ३ । १२२ ।इति पाक्षिको दीर्घाभावः ।) देशमात्रम् ।(यथा,  हरिवंशे भविष्यपर्व्वणि । ५ । ३६ ।“गरुडादवरुह्याथ दीपिकादीपिते तदा ।प्रदेशे पुण्डरीकाक्षो स्थितस्तावत्सहामरैः ॥
”)तत्पर्य्यायः । आस्थानम् २ आस्था ३ भूः ४अवकाशः ५ स्थितिः ६ पदम् ७ । इति राज-निर्घण्टः ॥
 तर्जन्यङ्गुष्ठसम्मितः । भित्तिः । इतिमेदिनी । शे,  २५ ॥
 (संज्ञा । इति निरुक्तम् ।१ । ४ । २ ॥
 तन्त्रयुक्तिप्रकारविशेषः । यथा,  --“प्रकृतस्यातिक्रान्तेन साधनं प्रदेशः । यथादेवदत्तस्यानेन शल्यमुद्धृतं तस्माद्यज्ञदत्तस्याप्यय-मेवोद्धरिष्यतीति ।” इत्युत्तरतन्त्रे पञ्चषष्टितमे-ऽध्याये सुश्रुतेनोक्तम् ॥
)

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.