प्रदीप (pradIpa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रदीप m.
  (-पः)
	 1. A lamp.
	 2. Elucidation,  (at the end of titles of
works.)
 E.
  प्र before,  दीप् to shine,  aff.
   अच् ।

Capeller Eng

English

 प्रदीप m.
  lamp,  light (fig.   = ornament)
 explanation, 
commentary.

Yates

English

 प्र-दीप (पः) 1.
m.
  A lamp.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रदीप 	-	 pradIpa 	-	 m.
  	-	  candle
प्रदीप 	-	 pradIpa 	-	 m.
  	-	  lantern
प्रदीप 	-	 pradIpa 	-	 m.
  	-	  lamp
प्रदीप 	-	 pradIpa 	-	 m.
  	-	  light

Wilson

English

 प्रदीप
m.
  (-पः) A lamp.
E.
  प्र before दीप to shine,  aff.
   घञ्.

Apte

English

प्रदीपः [pradīpḥ],  1 A lamp,  light (fig.  also)
 अतैलपूराः सुरत- प्रदीपाः Ku.*
  1.1
 R.*
  2.24
16.4
 कुलप्रदीपो नृपतिर्दिलीपः R.*
  6.74 'light or ornament of the family'
 7.29
 एते प्रदीपकल्पाः परस्परविलक्षणा Sāṅ. K.*
  36.

That which enlightens or elucidates,  elucidation
 especially at the end of titles of works
 as in महाभाष्यप्रदीपः,  काव्यप्रदीपः &c.
 

Apte 1890

English

 प्रदीपः 1 A lamp,  light (fig. also)
 अतैलपूराः सरतप्रदीपाः Ku. 1. 10
 R. 2. 24
 16. 4
 कुलप्रदीपो नृपतिर्दिलीपः R. 6. 74 ‘light or ornament of the family’
 7. 29. 
2 That which enlightens or elucidates,  elucidation
 especially at the end of titles of works
 as in महाभाष्यप्रदीपः,  काव्यप्रदीपः &c. 

Monier Williams Cologne

English

 प्र-°दीप m.
  a light,  lamp,  lantern,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
   (often ifc.  ‘the light i.e. the glory or ornament of’ e.g. कुल-प्र्°,  q.v.
 also in titles of explanatory works =
  elucidation,  explanation,  e.g. महाभाष्य-प्र्°)

 N.
  of wk.

Monier Williams 1872

English

 प्र-दीप,  अस्,  m. a light,  a lamp,  lantern
 that
which illuminates or illustrates,  an enlightener
 (often
at the end of a comp.,  e. g. कुल-प्°,  ‘the light of
a family
’ especially in titles of explanatory works, 
cf. महाभाष्य-प्°।)
—प्रदीप-मञ्जरी,  f.,  N.
of a commentary by Rāmeśvara on the Amara-
koṣa.
—प्रदीप-शरण-ध्वज,  अस्,  m.,  N. of
a Mahoraga-rāja.
—प्रदीप-साह,  अस्,  m. (साह
= شاه),  N. of a prince.

Benfey

English

 प्रदीप प्र-दीप् + अ,  m.
 
 1. A lamp, 
Hit. i. d. 167,  M.M.
 2. Splendour,  Śāk.
7,  4.

Apte Hindi

Hindi

प्रदीपः
पुं*
  - प्र+दीप्+णिच्+क
"दीपक,  चिराग,  कुल का दीपक या अवतंस"

प्रदीपः
पुं*
  - प्र+दीप्+णिच्+क
"जो जानकारी कराता है,  या बात को खोलकर कहता है,  व्याख्या,  विशेषतः ग्रन्थों के नामों के अन्त में प्रयुक्त,  यथा महाभाष्य प्रदीप,  काव्यप्रदीप आदि"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रदीप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೀಪ /ದೀವಿಗೆ /ಸೊಡರು
निष्पत्तिः - > प्र + दीपी (दीप्तौ) + णिच् - "अच्"
प्रयोगाः - > १) "भवन्ति यत्रौषधयो रजन्यामतैलपूराः सुरतप्रदीपाः" २) "प्रदीपः स्नेहमादत्ते दशयाम्यन्तरस्थया"
उल्लेखाः - > कुमा० १-१०,  माघ० २-५५
प्रदीप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೆಳಗುವ ವಸ್ತು /ಪ್ರಕಾಶಪಡಿಸುವ ವಸ್ತು

L R Vaidya

English

 pradIpa {% m. %} 1. A light,  a lamp,  R.ii.24,  xvi.4,  K.S.i.10
 2. (at the end of titles of works) elucidation,  (e.g. काव्यप्रदीप).

Bopp

Latin

 प्रदीप m. (r. दीप् praef. प्र s. अ) lampas. HIT. 36. 4.

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 प्रदीप in grammar. See Dhātupradīpa,  Mahābhāṣya-
pradīpa,  Mugdhabodhapradīpa.

 प्रदीप in dharma. See Ācārapradīpa,  Kṛtyapradīpa,  Da-
napradīpa,  Prayogapradīpa,  Prāyaścittapradīpa,  Vya-
vahārapradīpa,  Śuddhipradīpa,  Saṃvatsarapradīpa,  Sa-
mayapradīpa,  Sampradāyapradīpa.

 प्रदीप dh. by Draviḍa. Quoted by Śrīdharasvāmin Oxf.
286^a.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Pradīpa, 
(1) n. of a former Buddha: Mv 〔iii.230.12〕
(2) n. of a serpent king (cf. next): Mmk 〔18.25〕.

Abhyankara Grammar

English

प्रदीप  popular name of the famous commentary on the Mahabhasya of Patanjali written by the reput- ed grammarian Kaiyata in the eleventh century A. D. The corn- mentary is a very scholarly and critical one and really does justice to the well-known compliment given to it,  viz. that the Pradipa has kept the Mahabhasya alive which otherwise would have re- mained unintelligible and conse- quently become lost. The commen- tary प्रदीप is based on the commen- tary महाभाष्यदीपिका, orप्रदीपिका written by Bhartrhari,  which is available at present only in a fragmentary form. The Pradipa is to this day looked upon as the single com- mentary on the Mahabhasya in spite of the presence of a few other commentaries on it which are all thrown into the back-ground by it.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skar ma
१) उल्का २) ऋक्ष ३) ज्योतिस् ४) टर ५) तारक ६) तारका ७) तारा ८) नक्षत्र ९) प्रदीप १०) भं

sgron ma
१) आलोक २) ° उल्क ३) उल्का ४) दीप ५) प्रदीप

sgron me
१) उल्का २) दीप ३) दीप्य ४) प्रदीप

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
अञ्जनं कज्जलं दीपः प्रदीपः कज्जलध्वजः ॥ ६८६ ॥
स्नेहप्रियो गृहमणिर्दशाकर्षो दशेन्धनः ।
-wordlist-
 
अञ्जन (क्ली),  कज्जल (क्ली),  दीप (पुंक्ली),  प्रदीप (पुं),  कज्जलध्वज (पुं),  स्नेहप्रिय (पुं),  गृहमणि (पुं),  दशाकर्ष (पुं),  दशेन्धन (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रदीपः,  पुं,
   (प्रकर्षेण दीपयति प्रकाशयति प्रदी-प्यते इति वा । प्र + दीप् + णिच् वा + कः ।)दीपः । इत्यमरः । २ । ७ । १६८ ॥
 तत्पर्य्यायः ।स्नेहादीपकः २ कज्जलध्वजः ३ शिखातरुः ४गृहमणिः ५ ज्योत्स्नावृक्षः ६ दशेन्धनः ७दोषातिलकः ८ दोषास्यः ९ नयनोत्सवः १० ।इति शब्दरत्नावली ॥
 (यथा,  रघौ । ५ । ३७ ।“रूपं तदोजस्वि तदेव वीर्य्यंतदेव नैसर्गिकमुन्नतत्वम् ।न कारणात् स्वाद्बिभिदे कुमारःप्रवर्त्तितो दीप इव प्रदीपात् ॥
”)दीपमाहात्म्यम् । यथा,  --“दीपेन लोकान् जयति दीपस्तेजोमयः स्मृतः ।चतुर्व्वर्गप्रदो दीपस्तस्माद्दीपं यजेत् प्रिये ! ॥
”सप्तप्रकारा दीपा यथा,  --“घृतप्रदीपः प्रथमस्तिलतैलोद्भवस्ततः ।सार्षपः फलनिर्यासजातो वा राजिकोद्भवः ॥
दधिजश्चान्नजश्चैव प्रदीपाः सप्त कीर्त्तिताः ॥
”तस्य पञ्चप्रकारा वर्त्तिका यथा,  --“पद्मसूत्रभवा दर्भगर्भसूत्रभवाथवा ।सालजा वादरी वापि फलकोषोद्भवाथवा ॥
वर्त्तिका दीपकृत्येषु सदा पञ्चविधाः स्मृताः ॥
”दीपपात्राणि यथा,  --“तैजसं दारवं लौहं मार्त्तिक्यं नारिकेलजम् ।तृणध्वजोद्भवं वापि दीपपात्रं प्रशस्यते ॥
” * ॥
दीपवृक्षे दीपस्थापनं भूमौ तन्निषेधश्च यथा,  --“दीपवृक्षाश्च कर्त्तव्यास्तैजसाद्यैश्च भैरव ! ।वृक्षे च दीपो दातव्यो न तु भूमौ कदाचन ॥
सर्व्वंसहा वसुमती सहते न त्विदं द्बयम् ।अकार्य्यपादघातञ्च दीपतापन्तथैव च ॥
तस्माद्यथा तु पृथिवी तापं नाप्नोति वै तथा ।दीपं दद्यान्महादेव्यै अन्येभ्योऽपि च भैरव ! ॥
कुर्व्वन्तं पृथिवीतापं यो दीपमुत्सृजेन्नरः ।स ताम्रतापं नरकमाप्नोत्येव शतं समाः ॥
 * ॥
सुवृत्तवर्त्तिः सस्नेहः पात्रेऽभग्ने सुदर्शने ।सूच्छ्राये वृक्षकोटौ तु दीपं दद्यात् प्रयत्नतः ॥
लभ्यते यस्य तापस्तु दीपस्य चतुरङ्गुलात् ।न स दीप इति ख्यातो ह्योघवह्निस्तु स श्रुतः ॥
नेत्राह्लादकरः सर्व्वभूमितापविवर्ज्जितः ।सुशिखः शब्दरहितो निर्धूमो नातिह्रस्वकः ॥
दक्षिणावर्त्तवर्त्तिस्तु प्रदीपः श्रीविवृद्धये ।दीपवृक्षस्थिते शुद्धस्नेहेनैव प्रपूरिते ॥
दक्षिणावर्त्तवर्त्त्या तु चारुदीपः प्रदीपकः ।उत्तमः प्रोच्यते पुत्त्र ! सर्व्वतुष्टिप्रदायकः ॥
वृक्षेण वर्ज्जितो दीपो मध्यमः परिकीर्त्तितः ।विहीनः पात्रतैलाभ्यामधमः परिकीर्त्तितः ॥
”इति कालिकापुराणे ६८ अध्यायः ॥
 * ॥
कार्त्तिके तद्दानफलं यथा,  --“कार्त्तिके मासि यो दद्यात् प्रदीपं सर्पिरादिना ।आकाशे मण्डले वापि स चाक्षयफलं लभेत् ॥
”इति कर्म्मलोचनम् ॥
 * ॥
अपि च ।“समभ्यर्च्च्य हरिं भक्त्या दीपं दत्त्वा दिवानिशम् ।तत्र पापविशुद्धात्मा नरो याति दिवं नृप ! ॥
कृष्णपक्षे विशेषेण तत्र पञ्च दिनानि तु ।पुण्यानि तेषु यद्दत्तमक्षयं सर्व्वकामिकम् ॥
एकादश्यां हरिमुद्दिश्य दीपं प्रज्वाल्य मूषिका ।मानुष्यं दुर्लभं प्राप्य परां गतिमवाप सा ॥
द्वादश्यां तस्करो रात्रिदीपमुद्बोध्य चौर्य्यतः ।कारणात् परमं प्राप्तो लोकं विष्णोः सनातनम् ॥
श्वपचोऽपि त्रयोदश्यां दीपान् दत्त्वापरैः कृतान् ।वेश्या लीलावती भूत्वा जगाम स्वर्गमक्षयम् ॥
लुब्धकोऽपि चतुर्द्दश्यां पूजयित्वा जनार्द्दनम् ।निर्भक्तिः परसंगत्या विष्णुलोकं जगाम सः ॥
गोपः कश्चिदमावास्यां पूजां दृष्ट्वाथ शार्ङ्गिणः ।सुदुर्जयस्त्वजापालो राजराजेश्वरोऽभवत् ॥
तस्माद्दीपाः प्रदातव्या रात्रावस्तमिते रवौ ।गृहेषु सर्व्वगोष्ठेषु चैत्येष्वायतनेषु च ॥
देवानाञ्चैव रथ्यासु श्मशानेषु सरःसु च ॥
”इत्यग्निपुराणम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रदीप पु०
  प्र + दीप--अच् । दीपे अमरः । दीपशब्दे ३६०५पृ० दृश्यम् । तत्र हितः अपूपा० छ । प्रदीपीय तद्धितेत्रि०  पक्षे यत् । प्रदीप्य तत्रार्थे

Capeller

German

 प्रदीप m.
  Lampe,  Leuchte (auch übertr.).

Burnouf

French

 प्रदीप प्रदीप m.
  lampe.
प्रदीपयामि (c. de दीप्) allumer,  ज्वालाम् une
lampe
		 au fig. embraser,  मनस् le cœur.
प्रदीपन m.
  sorte de poison minéral.
प्रदीप्ति f.
  éclat
 splendeur.
प्रदीप्तिमत् a. brillant
 splendide.
प्रदीप्ये (दीप्) être allumé.

Stchoupak

French

 प्र-दीप-
 m.
  lumière,  lampe,  lanterne 
 ifc. la lumière de,  la gloire
de 
 -क- m.
  nt. -इका-
 f.
  petite lampe,  lampe 
 -न-
nt. ifc. fait d'enflammer,  d'allumer.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.