प्रथ् (prath)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 प्रथ् प्र॑थते pp.
   प्रथित (q.v. ) spread,  extend
(intr.  ,  r.
  प्रथति trans.
  )
 become larger or wider,  increase,  grow
appear,  arise
 become famous or celebrated.  C.
  प्रथ॑यति trans.
   (M. 
intr.
   or refl.) spread,  broaden,  extend,  augment
 proclaim,  celebrate, 
disclose,  show,  manifest.  — अनु M.
  (intr.  ) spread along (acc. ).
अभि M.
  (intr.  ) stretch before or against
 C.
  (tr. ) spread about
(acc. ),  divulge. आ C.
  (trans.  ) spread,  expand.  प्रति M.
  (intr.  )
spread round or over.  वि A.
  spread,  expand
 M.
  (intr.  ) stretch, 
increase,  be large or wide. C.
  spread,  extend,  disclose,  unfold, 
manifest. 

Apte

English

प्रथ् [prath],  I. 1 Ā. (प्रथते,  प्रथित)

To increase (wealth &c.
 )
 तत्प्रथ्यमानवपुषा व्यथितात्मभोगः Bhāg.*
  1.16.24.

To spread abroad (as fame,  rumour &c.
 )
 तथा यशो$स्य प्रथते Ms.*
  11.15.

To become famous or celebrated
 अतस्तदाख्यया तीर्थं पावनं भुवि पप्रथे R.*
  15.11
 अतो$स्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः Bg.*
  15.18
 Śi.*
  9.16
15.23
 Ku.*
  5.7
 Me.*
  24
 R.*
  5.65
9.76.

To appear,  arise,  come to light
 श्रमो नु तासां मदनो नु पप्रथे Ki.*
  8.53.

To occur (to mind). -II. 1 U.
  (प्रथयति-ते,  प्रथित)

To spread abroad,  proclaim
 सज्जना एव साधूनां प्रथयन्ति गुणोत्करम् Dṛi. Ś.*
  12
 Bk.*
  17.17
 जगद्भ्रमणकौतुकोच्चलितरामकीर्त्यङ्गनाप्रयाण- पटहध्वनिं प्रथयति स्म ताराध्वनिः Rāmāyaṇachampū.

To show,  manifest,  display,  evince,  indicate
 परमं वपुः प्रथयतीव जयम् Ki.*
  6.35
5.3
 Śi.*
  1.25
 Ratn.*
  4.13
 Ś.*
  3.14.

To increase,  enlarge,  enhance,  augment,  stretch
 अवस्था वस्तूनि प्रथयति च संकोचयति च Bh.*
  2.45.

To disclose.

To spread,  extend.

To throw,  cast.

To celebrate (प्राथयति)
 L.
  D. B.

Apte 1890

English

 प्रथ् {vI.v} {c1c} A. (प्रथते,  प्रथित) 1 To increase (wealth &c.). 
2 To spread abroad (as fame,  rumour &c.)
 तथा यशोऽस्य प्रथते Ms. 11. 15. 
3 To become famous or celebrated
 भतस्तदख्यया तीर्थं पावनं भुवि पप्रथे R. 15. 101
 अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः Bg. 15. 18
 Śi. 9. 16
 15. 23
 Ku. 5. 7
 Me. 24
 R. 5. 65
 9. 76. 
4 To appear,  arise,  come to light
 श्रमो नु तासां मदनो नु पप्रथे Ki. 8. 53. 
5 To occur (to mind). {vII.v} {c10c} U. (प्रथयति-ते,  प्रथित) 1 To spread abroad,  proclaim
 सज्जना एव साधूनां प्रथयंति गुणोत्करं Dṛ. Ś. 12
 Bk. 17. 107. 
2 To show,  manifest,  display,  evince,  indicate
 परमं वपुः प्रथयतीव जयं Ki. 6. 35
 5. 3
 Śi. 10. 25
 Ratn. 4. 13
 Ś. 3. 15. 
3 To increase,  enlarge,  enhance,  augment,  stretch
 Bh. 2. 45. 
4 To disclose. 
5 To spread,  extend 
6 To throw,  cast. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Monier Williams Cologne

English

 1. प्रथ् cl.
  1. Ā. (Dhātup.   xix,  3) प्र॑थते (rarely P.
  °ति,  e.g. impf.
   2. du.
  अ॑प्रथतम्,  RV.
  
 Impv.
  प्रथन्तु,  VS.
 
 pf.  पप्रथतुः,  BhP.
  
 mostly Ā. pf.  पप्रथे॑,  p.
  पप्रथान॑,  RV.
  
 aor.
  प्रथिष्ट,  p.
  प्रथान॑,  ib.
 fut. प्रथिष्यते,  प्रथिता Gr.
 ), 
to spread,  extend (intrans.
 P.
  trans. and intrans.),  become larger or wider,  increase,  RV.
   &c.
   &c.
  
to spread abroad (as a name,  rumour &c.
  ),  become known or celebrated,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  
to come to light,  appear,  arise,  Kir.
 
 Rājat.
 
to occur (to the mind),  Rājat.
  :
Caus.
  प्रथ॑यति (rarely °ते
 aor.
  अपप्रथत्,  Pāṇ.
  vii,  4,  95
 Subj. पप्र॑थत्,  RV.
  
 पप्रथन्त,  ib.
 प्र॑थयि,  TS.
 ), 
to spread,  extend,  increase,  RV.
   &c.
   &c.
   (प्रथयति-तराम्,  Ratnāv.
  iv,  3
 Ā. intr. RV.
  
 AV.
  )
to spread abroad,  proclaim,  celebrate,  R.
 
 Hariv.
 
 BhP.
  
to unfold,  disclose,  reveal,  show,  Kāv.
 
 Pur.
 
to extend over i.e. shine upon,  give light to (acc.  ),  RV.
   iii,  14,  4.

 2. प्रथ् or पृथ् cl.
  10. P.
  प्राथयति or पर्थयति,  to throw,  cast
to extend,  Dhātup.
   xxxii,  19.

Monier Williams 1872

English

 प्रथ् 1. प्रथ्,  cl. 1. P. A. प्रथति,  -ते, 
पप्राथ,  पप्रथे,  प्रथिष्यते,  अ-
प्रथिष्ट,  प्रथितुम्,  (P.) to spread,  extend
(trans.),  prolong (Ved.)
 (P. A.) to spread,  stretch, 
extend (intrans.)
 (A.) to become larger or wider, 
increase
 to be spread abroad (said of fame,  of a
name,  of a speech or rumour)
 to become well
known,  become famous or celebrated
 to come to
light,  appear,  arise
 to occur (to the mind): Caus.
P. A. प्रथयति,  -ते,  -यितुम्,  Aor. अपप्रथत्,  to
spread,  stretch,  extend (trans.)
 to increase,  augment, 
enhance,  aggrandize
 to spread abroad,  proclaim, 
celebrate
 to bring to light
 to unfold,  disclose,  reveal, 
display,  show,  manifest,  evince,  to shine upon,  give
light to (with acc.,  Ṛg-veda III. 14,  4)
 (A.) to
stretch,  extend,  increase (intrans.,  Ved.).

 प्रथ् 2. प्रथ् or पृथ्,  cl. 10. P. प्राथ-
यति or पर्थयति,  -यितुम्,  to throw, 
cast
 to extend.

Macdonell

English

 प्रथ् PRATH,  Ⅰ. (P.) Ā. pratha
 P. spread 🞄(tr.: V. only)
 extend (int.: Purāṇa only)
 🞄Ā. prátha,  be extended,  spread abroad (fame,  🞄rumour,  etc.)
 increase,  wax great
 be unfolded,  🞄show itself,  arise,  appear
 occur to the 🞄mind: pp. prathita,  spread abroad
 renowned
 🞄cs. pratháya,  P. Ā. extend,  increase,  🞄cause to thrive
 spread abroad,  make 🞄famous
 display,  betray
 shine upon (RV.)
 🞄Ā. (int.) extend,  increase (V.). vi,  P. (tr.) 🞄spread out (RV.)
 Ā. extend itself,  be wide 🞄[Page178-1] 🞄(V.): pp. spread abroad
 cs. P. spread out or 🞄abroad
 display,  show. sam,  pp. generally 🞄known,  famous.

Benfey

English

 प्रथ् प्रथ्,  i. 1,  Ātm. 
 1. To be
extended,  to spread,  Chr. 295,  12 = Rigv.
i. 92,  12 (ved. ptcple. of the pres. प्र-
थान).
 2. To be unfolded,  Rājat. 5, 
366.
 3. To be famous,  Rām.  2,  61,  2.
Caus. प्रथय, 
 1. To extend,  Bhartṛ.
2,  37.
 2. To show,  Kir. 5,  3.
 3.
(and i. 10 प्राथय?) To praise,  Rām. 
1,  4,  1
 cf.  पृथ्। Ptcple. of the pf. 
pass. प्रथित,  Renowned,  Rām.  3,  53, 
12. -- With the prep. वि वि,  विप्रथित, 
Spread,  MBh. 2,  2667. Caus. To praise, 
MBh. 3,  10277. -- Cf.  probably Lat. inter-
pretari,  perhaps Goth. frathjan. 

Apte Hindi

Hindi

प्रथ्
"भ्वा* आ* - ,  " - -
बढ़ना

प्रथ्
"भ्वा* आ* - ,  " - -
फैलाना

प्रथ्
"भ्वा* आ* - ,  " - -
"सुविख्यात होना,  प्रसिद्ध होना"

प्रथ्
"भ्वा* आ* - ,  " - -
"प्रकट होना,  उदय होना,  प्रकाश में आना"

प्रथ्
"चुरा* उभ* - ,  ,  " - -
"फैलाना,  उद्घोषणा करना"

प्रथ्
"चुरा* उभ* - ,  ,  " - -
"दिखलाना,  प्रकट करना,  प्रदर्"

प्रथ्
"चुरा* उभ* - ,  ,  " - -
"बढ़ाना,  विस्तृत करन,  ऊँचा करन,  अधिक करना,  बड़ा करना "

प्रथ्
"चुरा* उभ* - ,  ,  " - -
खोलना

L R Vaidya

English

 praT {% (I) vi. 1A (pres. प्रथते) %} 1. To become well-known,  to become famous,  तीर्थं पावनं भुवि पप्रथे R.xv.101,  K.S.v.7,  Megh.i.24
to increase
to spread abroad,  तथा यशोऽस्य प्रथते M.xi.15
to appear,  to arise,  श्रमानुत्तासां मदनो नु पप्रथे Kir.viii.53.

 praT {% (II) vt. or vi. 10U (pres. प्रथयति-ते) %} 1. To be famous or well-known
to spread abroad,  Bt.xvii.160
to evince,  to show,  to manifest,  प्रथयितुं विभुतामभिनिर्मितम् Kir.v.3
to increase,  to augment.

Bopp

Latin

 प्रथ् 1. A.
1) extendi,  expandi. RIGV. V. (v. Westerg.):
अर्णांसि पप्रथाना aquae extensae. TROP. divulgari.
R. Schl. II. 61. 2.: त्रिषु लोकेषु प्रथितन् ते यशः
MAN. 11. 45.: यशो ऽस्य प्रथते.
2) laudari,  celebrari.
BH. 15. 18.: अतो ऽस्मि लोके वेदेच प्रथितः पुरुषोत्त-
मः
 R. Schl. I. 8. 9.: लोकेषु प्रथितन् तपस् तस्य भ-
विष्यति
 RAGH. 15. 101.: तदाख्यया तीर्थम् पावनम्
भुवि पप्रथे. - प्रथित celeber. DR. 3. 4. - Caus. प्रथया-
मि,  praet. mltf. अपप्रथम्.
1) extendere. RIGV. 103. 2.:
धारयत् पृथिवीम् पप्रथच्च
 MAH. 1. 4794.: एष यशस्
ते प्रथयिष्यति.
2) divulgare,  celebrare. R. Schl. I. 4. 1.:
को न्व् एतल् लोके ऽस्मिन् प्रथयेत् (काव्यम्). (V.
पृथु.)
c. वि extendi,  expandi
 in dial. Vêd. c. ablat. Majorem, 
ampliorem,  latiorem esse. RIGV. 55. 1.: दिवश्चिद् अस्य
वरिमा विपप्रथे «coelo quoque illius amplitudo major
est». Divulgari. MAH. 2. 2667.: दृष्टद्युम्नो द्रोणमृत्युर्
इति विप्रथितम् वचः. -- Caus.
1) expandere. RIGV.
62. 5.
2) celebrare. MAH. 3. 10277.

Lanman

English

 √prath (práthate,  -ti
 paprathé
 áprathiṣṭa
prathitá
 pratháyati
 ápaprathat
). broaden,  intrans.
 caus. broaden, 
trans.
 spread out,  78^11. [see under
pṛthu.]
+ vi,  caus. spread out wide,  75^8.

Kridanta Forms

Sanskrit

प्रथ् (प्र꣡थँ॒ प्रख्याने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् =  प्रथनम्
अनीयर् =  प्रथनीयः - प्रथनीया
ण्वुल् =  प्रथकः - प्रथिका
तुमुँन् =  प्रथितुम्
तव्य =  प्रथितव्यः - प्रथितव्या
तृच् =  प्रथिता - प्रथित्री
क्त्वा =  प्रथित्वा
ल्यप् =  प्रप्रथ्य
क्तवतुँ =  प्रथितवान् - प्रथितवती
क्त =  प्रथितः - प्रथिता
शानच् =  प्रथमानः - प्रथमाना

प्रथ् (प्र꣡थँ꣡ प्रख्याने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  प्राथनम्
अनीयर् =  प्राथनीयः - प्राथनीया
ण्वुल् =  प्राथकः - प्राथिका
तुमुँन् =  प्राथयितुम्
तव्य =  प्राथयितव्यः - प्राथयितव्या
तृच् =  प्राथयिता - प्राथयित्री
क्त्वा =  प्राथयित्वा
ल्यप् =  प्रप्राथ्य
क्तवतुँ =  प्राथितवान् - प्राथितवती
क्त =  प्राथितः - प्राथिता
शतृँ =  प्राथयन् - प्राथयन्ती
शानच् =  प्राथयमानः - प्राथयमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  प्रथ्
मूलधातुः:
   प्रथ
धात्वर्थः:
  प्रख्याने
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  प्रथते
अनुबन्धादिविशेषः:
  घटादिः, षित्
टिप्पनी: प्रथ,  क प्रक्षेपे । ख्यातौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (चुरा०-पर०-सक०-अक०-च सेट् ।) रेफयुक्तः । क,  प्राथयति । इति दुर्गादासः ॥

धातुः:
  प्रथ्
मूलधातुः:
   प्रथ
धात्वर्थः:
  प्रख्याने
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  प्रथयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
  
टिप्पनी: प्रथ,  म ष ङ ख्यातौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (भ्वा०-आत्म०-अक०-सेट् ।) रेफयुक्तः । म,  प्रथ-यति । ष,  प्रथा । ङ,  प्रथते गुणी प्रसिद्धः स्यादित्यर्थः । इति दुर्गादासः ॥

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 1. प्रथ् mit अति Med. sehr berühmt werden,  Jātakam. 28,  42.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  प्रथ्,  वितन्,  विस्तृ,  विस्तॄ,  प्रसृ,  विसृ,  प्रसृप्,  विसृप्
verb
 
सीम्नि वा क्षेत्रे वा अभिव्यापनानुकूलः व्यापारः।
 "अशोकस्य राज्यं प्रतिदिशं पप्रथे।"

Capeller

German

 प्रथ् (प्रथति) ausbreiten,  (sich) ausdehnen
प्र॑थते dass. refl.,  sich mehren,  sich verbreiten, 
zu Tage kommen,  bekannt,  o. berühmt
werden.  Caus. प्रथ॑यति,  gesteigert
°तराम्
ausbreiten,  vergrößern,  offenbaren
प्रथयते sich ausbreiten,  zunehmen. 
p. p. प्रथित ausgebreitet,  an den Tag
gelegt,  bekannt,  berühmt. वि Act. ausbreiten, 
Med. sich verbreiten,  Caus.
ausbreiten,  entfalten,  offenbaren. 

Grassman

German

 √prath,  (√pṛth) [Cu. 〔367, b〕],  1〉 act. ausbreiten,  ausdehnen [A.]
 2〉 med.,  sich ausbreiten,  sich ausdehnen (in räumlichem Sinne)
 auch 3〉 mit Angabe des Zieles (A. oder A. mit práti,  abhí)
 4〉 an Grösse zunehmen von Menschen,  Göttern und vom Reichthume,  auch bildlich von der Begierde ({264, 19}),  oder von der Kraft ({996, 3}).
Caus. 1〉 act.,  ausbreiten z. B. die Erde [A.],  auch ausbreiten [A.] über [abhí mit Acc.]
 2〉 mehren Reichthum,  Regen,  Begierde u. s. w. [A.]
 auch 3〉 verherrlichen preisen
 4〉 med.,  sich ausbreiten vom Fener vielleicht auch von den Göttern ({914, 1})
 5〉 sich breit machen.
Mit abhí und pratyác sich ausbreiten zu [A.] hin.
ā́ Caus. ausbreiten,  hinbreiten [A.].
ní Caus. verbreiten,  eindringen lassen [A.].
ví 1〉 act. ausbreiten die Erde [A.]
 2〉 med sich ausbreiten
 insbesondere 3〉 mit urviyā́ verbunden
 4〉 Caus. ausbreiten die Erde [A.],  den Regen [A.].
Stamm prátha:
-ate 4〉 {920, 9} índras vardhate 〰 vṛṣāyáte.
pratha:
-ate ví 2〉 ví u 〰 vitarám várīyas {124, 5} (uṣā́s)
 {936, 4} (barhís).
-anta 2〉 bhúvanāni {806, 2}.
-asva ví 2〉 ū́rṇamradās {359, 4}.
-atām [3. s.] ví 2〉 (barhís) {896, 4}.
-antām [3. pl.] ví 2〉 dvā́ras devī́s {194, 5}.
Impf. ápratha (betont nur {510, 5}
 {513, 2}):
-atam [2. du.] 1〉 rájāṃsi {510, 5} (jīváse nas). — ví 1〉 pṛthivī́m mātáram {513, 2}.
-etām [3. du. me.] 2〉 dyā́vāpṛthivī́ {908, 1}
 {975, 2}.
-anta 2〉 tṛ́tsūnām víśas {549, 6}.
Perf. paprath [paprā́tha,  paprathus s. prā]
-ā́tha [3. s. oder 2. s.] ví 1〉 kṣā́m urvī́m {458, 7}.
-athé 3〉 dīrghaśrúttamam (índram) {392, 2} (íḍā). — pári víśvā bhuvanāni {448, 7}.
-athe 2〉 (uṣā́s) ántāt divás {295, 4}
 sádmapā́rthivam {441, 7}. — 3〉 devā́n práti {215, 11} (devás). — 4〉 índras samudrás iva {623, 4}
 sanís mitrásya {632, 12}
 ūrvás iva kā́mas {264, 19}
 sáhas ójas {996, 3} (urú)
 rayís,  śávas {1020, 10}. — abhí pratyáṅ víśvā bhúvanā {792, 3}. — ví 2〉 asya varimā́ {55, 1}
 dákṣiṇā síndhus iva {888, 9}. — 3〉 agnís {895, 2}
 ṛtásya śṛ́ṅgam {695, 5}. [Page873]
Aor. aprathis:
-ṣṭha [3. s. me.] ví 2〉 bhū́mīs {202, 7}.
práthis:
-ṣṭha [3. s. me.] 2〉 pṛthivī́ cid {412, 7}. — 4〉 (mártas) {887, 5}.
Stamm des Caus. prathaya:
-at ví 4〉 bhū́ma {338, 4}.
-ase 4〉 agne {847, 8}.
-asva 4〉 agne {966, 4} (jantúbhis).
Impf. des Caus. áprathaya (betont {888, 3}):
-as 1〉 bhū́myās sā́nu {62, 5}
 pṛthivī́m {698, 5}.
-an vi 4〉 pṛthivī́m mātáram {888, 3}.
Conj. Aor. des Caus. paprátha:
-as 2〉 kā́mam {264, 20}.
-at 1〉 bhū́ma {602, 1}
 pṛthivī́m {103, 2}
 {206, 2}.
-an ā́ rocanā́ {703, 9}.
papratha:
-at 1〉 rayím {216, 2}
 {558, 6}
 śávas ródasī {623, 6}.
-an ní dhamánim {202, 8}.
-anta 4〉 devā́s {914, 1}(?).
Part. prathāná [wie von einem Stamme prath]:
-ā́ 3〉 paśū́n ná {92, 12} (uṣā́s).
-ā́m 2〉 (uṣā́sam) {505, 3} (urviyā́).
Part. Perf. paprathāná:
-ás 3〉 abhí páñca bhū́ma {585, 2} (vām ráthas). — 4〉 agnís {369, 4}.
-ā́s [m.] 4〉 ādityā́sas kaváyas {288, 10}.
-ā́ [n.] 2〉 árṇāṃsi {534, 5}.
-ébhis 4〉 évais {352, 1}.
-ā́ [f.] 4〉 asya sumatís {857, 6}.
-ā́s [N. pl. f.] 2〉 uṣásas {347, 8}.
Part. des Caus. pratháyat:
-an 1〉 urú {349, 2}
 dívam {1020, 8}
 nṝ́n abhí kṣitī́s {248, 4}. — 2〉 divás ná vṛṣṭím {632, 6}.
-antam 5〉 {875, 6}.
-antas 3〉 víprās {397, 7}.
Verbale práth
liegt zu Grunde in práthiṣṭha
 die geschwächte Form pṛ́th siehe besonders.

 872, 12. 11.a v. u.: *

Burnouf

French

 *प्रथ् प्रथ्। प्रथे 1
 p. पप्रथे
 etc.
S'étendre,  s'accroître: प्रथते ते यशस् ta gloire se
répand.
		 Se divulguer, 
		 être célébré: लोकेऽ स्मि
प्रथितस् पुरुषोत्तमस् je porte dans le monde le nom célèbre de
पुरुषोत्तम।
प्रथयामि (c.) étendre,  développer: यशस् la gloire.
Etaler,  montrer.
		 Célébrer.
प्रथा f.
  renom,  célébrité.
प्रथिति f.
  mms.
प्रथिमन् m.
  amplitude,  extension,  grandeur.
प्रथिमिन् a. (sfx. मिन्) large,  ample,  grand.

Stchoupak

French

 प्रथ्-
 प्रथते (-ति) 
 {%paprathe 
 prathayati %}{% 
 prathita- %} --
s'étendre,  s'accroître,  augmenter,  se renforcer 
 se répandre (nom,  rumeur), 
devenir connu,  devenir célèbre 
 venir au jour,  apparaître 
 caus.
étendre,  augmenter,  accroître 
 répandre,  rendre célèbre 
 manifester, 
indiquer.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.