| YouTube Channel

प्रथकः-थिका (prathakaH-thikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“प्रथ प्रख्याने”@} 2 घटादिः षिच्च।
‘प्रख्यानम् = प्रसिद्धिः।’ इति क्षीरस्वामी।
‘विस्तारेऽपि’ इति धा।
का।
3।
‘प्रथते प्राथयत्येतत् प्रख्याने द्वितयं प्रथेः।’ 4 इति देवः।
प्राथकः-थिका, 5 प्रथकः-थिका, पिप्रथिषकः-षिका, पाप्रथकः-थिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकक्रथतिवत् 6 तद्धातुविषयकप्राति- स्विकरूपाणि विना ज्ञेयानि।
7 प्रथा, 8 पृथुः-पृथु, 9 प्रथमः, 10 पृथिवी इति रूपाण्यस्माद्भवन्तीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१०६७)
02
=>
(१-भ्वादिः-७६५। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
[२। ४]
04
=>
(श्लो। ९९)
05
=>
[[१। ण्यन्ते सर्वत्र, ‘घटादयो मितः’ (ग। सू। भ्वादौ) इति मित्संज्ञायाम्, ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति उपधाह्रस्वे रूपम्।]]
06
=>
(२०६)
07
=>
[[२। ‘घटादयः षितः’ (ग। सू। भ्वादौ) इति षित्त्वात्, स्त्रियाम्, ‘षिद्भिदा- दिभ्यः--’ (३-३-१०४) इत्यङि रूपमेवम्।]]
08
=>
[[३। ‘प्रथिम्रदि--’ (द। उ। १। ११३) इति कुप्रत्यये सम्प्रसारणे रूपमेवम्। प्रथतेऽसौ इति पृथुः = राजा, प्रथनं वा। पृथु = विस्तीर्णम्।]]
09
=>
[[४। ‘प्रथेरट् च’ (द। उ। ७। २९) इति मन्प्रत्ययेऽडागमे रूपम्।]]
10
=>
[[५। ‘प्रथेः षिवन् सम्प्रसारणं च’ (द। उ। ८। १२४) इति षिवन्प्रत्यये सम्प्रसारणे रूपम्। षित्त्वात् ङीष्।]]