| YouTube Channel

प्रत्युत्पन्नमति (pratyutpannamati)

 
शब्दसागरः
English
प्रत्युत्पन्नमति
mfn.
 (-तिः-तिः-ति)
1. Confident, bold, arrogant.
2. Sharp,
subtle, quick.
3. Endowed with presence of mind, ready-witted.
E.
 प्रत्युत्पन्न prompt, and मति mind.
Yates
English
प्रत्युत्पन्न-मति (तिः-तिः-ति)
a. Confi-
dent
having presence of mind.
Spoken Sanskrit
English
प्रत्युत्पन्नमति pratyutpannamati
adj.
 witty
प्रतिभानवत् pratibhAnavat
adj.
 witty
रसवत् rasavat
adj.
 witty
विदग्धालाप vidagdhAlApa
adj.
 witty
विदूषक vidUSaka
adj.
 witty
परिहासवेदिन् parihAsavedin
m.
 witty person
सुभाषित subhASita
n.
 witty saying
वाक्केलि vAkkeli
f.
 witty conversation
प्रत्युत्पन्नमति pratyutpannamati
adj.
 ready witted
प्रत्युत्पन्नमाति pratyutpannamAti
adj.
 ready-witted
प्रतिभानवत् pratibhAnavat
adj.
 ready witted
Wilson
English
प्रत्युत्पन्नमति
mfn.
 (-तिः-तिः-ति)
1 Confident, bold, arrogant.
2 Sharp, subtle, quick.
E.
 प्रत्युत्पन्न prompt, and मति mind.
Monier Williams Cologne
English
प्रत्य्-उत्-पन्न—मति
mfn.
 ready-minded, sharp, confident, bold,
MBh.
Suśr.
Śak.
 v, 19/20 (-त्व
n.
 presence of mind, ib. v.l.)
प्रत्य्-उत्-पन्न—मति
m.
 ‘Ready-wit’,
N.
 of a fish,
Kathās.
Hit.
Apte Hindi
Hindi
प्रत्युत्पन्नमति
वि* प्रत्युत्पन्न-मति -
"समय पर जिसकी बुद्धि ठीक कार्य करे, हजिर जबाब "
प्रत्युत्पन्नमति
वि* प्रत्युत्पन्न-मति -
"साहसी, दिलेर"
प्रत्युत्पन्नमति
वि* प्रत्युत्पन्न-मति -
"तीव्र, तीक्ष्ण"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रत्युत्पन्नमति
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚುರುಕಾದ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು /ಸೂಕ್ಷ್ಮಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು /ಪ್ರತಿಭಾವಂತ
व्युत्पत्तिः - > प्रत्युत्पन्ना मतिर्यस्य
प्रत्युत्पन्नमति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬುದ್ಧಿ
प्रयोगाः - > "प्रत्युत्पन्नमतिर्धीमान् व्यवसायी विशारदः । सत्यधर्मपरो यस्य स भिषक्पाद उच्यते ॥"
उल्लेखाः - > सुश्रुत० सूत्र०
L R Vaidya
English
pratyutpanna-mati {% a. %} 1. endowed with presence of mind, ready-witted
2. bold, confident
3. quick, sharp.
Lanman
English
pratyutpanna-mati, a. having wits
ready to meet an emergency
as m. Readywit,
name of a fish. [√pad + praty-ud.]
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
छेको विदग्धे प्रौढस्तु प्रगल्भः प्रतिभामुखः ॥ ३४३ ॥
कुशाग्रीयमतिः सूक्ष्मदर्शी तत्कालधीः पुनः ।
प्रत्युत्पन्नमतिर्दूराद्यः पश्येद्दीर्घदर्श्यसौ ॥ ३४४ ॥
-wordlist-
छेक (पुं), विदग्ध (पुं), प्रौढ (पुं), प्रगल्भ (पुं), प्रतिभामुख (पुं), कुशाग्रीयमति (पुं), सूक्ष्मदर्शिन् (पुं), तत्कालधी (पुं), प्रत्युत्पन्नमति (पुं), दीर्घदर्शिन् (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्रत्युत्पन्नमति
प्रत्युत्पन्नमति
प्रत्युत्पन्नमतिर्ज्ञेयस्तत्कालोत्पन्नधीर्नरः ॥ ३७६ ॥
verse 2.1.1.376
page 0044
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रत्युत्पन्नमतिः, त्रि, (प्रत्युपन्ना मतिर्यस्य ।) सूक्ष्म-बुद्धियुक्तः । तत्पर्य्यायः । कुशाग्रीयमतिः २सूक्ष्मदर्शी ३ तत्कालधीः ४ । इति हेमचन्द्रः ॥
प्रतिभान्वितः । इति जटाधरः ॥
(यथा, --“प्रत्युत्पन्नमतिर्धीमान् व्यवसायी विशारदः ।सत्यधर्म्मपरो यश्च स भिषक्पाद उच्यते ॥
”इति सुश्रुते सूत्रस्थाने ३४ अध्यायः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रत्युत्पन्नमति
त्रि०
 प्रत्युत्पन्ना तत्कालाचिता मतिर्यस्य ।१ तत्कालोचितबुद्धौ हेमच० । २ प्रतिभान्विते जटा० ।अनागतविधातृशब्दे १५४ पृ० दृश्यम् ।
Capeller
German
प्रत्युत्पन्नमति Geistesgegenwart habend (N.
eines Fisches in der Fabel). Abstr.
°त्व
n.