| YouTube Channel

प्रत्याहरण (pratyAharaNa)

 
शब्दसागरः
English
प्रत्याहरण
n.
 (-णं)
1. Restraining the organs of sense.
2. Taking back.
3. Withholding.
E.
 प्रति and आङ् before, हृ to take,
aff.
 ल्युट् ।
Capeller Eng
English
प्रत्याहरण
n.
 drawing or keeping back
detention
from (abl. ).
Yates
English
प्रत्या_हरण (णं) 1.
n.
 Restraining the
organs of sense, withholding.
Spoken Sanskrit
English
प्रत्याहरण - pratyAharaNa -
n.
 - withdrawal
प्रत्याहरण - pratyAharaNa -
n.
 - drawing back
प्रत्याहरण - pratyAharaNa -
n.
 - drawing hither and thither
प्रत्याहरण - pratyAharaNa -
n.
 - recovery
प्रत्याहरण - pratyAharaNa -
n.
 - withdrawing
प्रत्याहरण - pratyAharaNa -
n.
 - bringing back
Wilson
English
प्रत्याहरण
n.
 (-णं)
1 Restraining the organs of sense.
2 Taking back.
3 Withholding.
E.
 प्रति and आङ् before हृ to take,
aff.
 ल्युट्.
Apte
English
प्रत्याहरणम् [pratyāharaṇam], 1 Bringing or taking back, recovery.
Withholding.
Restraining the organs of sense.
Apte 1890
English
प्रत्याहरणं 1 Bringing or taking back, recovery.
2 Withholding.
3 Restraining the organs of sense.
Monier Williams Cologne
English
प्रत्य्-°आहरण
n.
 drawing hither and thither,
Gobh.
 , Sch.
bringing back, recovery,
Vikr.
drawing back, withdrawing (esp. the senses from external objects),
Vedāntas.
Monier Williams 1872
English
प्रत्य्-आहरण, अम्, n. bringing back
taking
back, recovery
drawing back, keeping back, with-
holding
withdrawing the senses from external ob-
jects, restraining the organs of sense.
Macdonell
English
प्रत्याहरण prati‿ā-haraṇa,
n.
 bringing back
🞄withdrawal or with holding from (ab.)
-hāra, 🞄m. withdrawal (of troops), retreat
withholding 🞄(the senses) from (ab.)
abstention 🞄from the objects of the senses
withdrawal of 🞄creation, dissolution
technical grammatical 🞄contraction to a single syllable of a series of 🞄letters or suffixes by combining the initial of 🞄the first with the final final of the last: thus al, 🞄[Page177-3] 🞄the first vowel a + the last consonant ha-l (h 🞄with the technical suffix l), designates the 🞄entire alphobet
-hārya, fp. to be received 🞄or learned, from (ab.)
-hvaya,
m.
 echo.
Benfey
English
प्रत्याहरण प्रत्याहरण,
n.
 , and
प्रत्याहार प्रत्याहार,
m.
 , i. e. प्रति-आ
-हृ + अन or अ।
1. Taking back.
2.
Recovering, Vikr. 11, 15.
3. Restrain-
ing the organs of sense, Vedāntas. in
Chr. 217, 18
Man. 6, 72.
4. With-
holding.
Apte Hindi
Hindi
प्रत्याहरणम्
नपुं*
 - प्रति+आ+हृ+ल्युट्
"वापिस लेना, पुनः ग्रहण करना, वसूली"
प्रत्याहरणम्
नपुं*
 - प्रति+आ+हृ+ल्युट्
रोकना
प्रत्याहरणम्
नपुं*
 - प्रति+आ+हृ+ल्युट्
ज्ञानेन्द्र्यों का नियन्त्रण करना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रत्याहरण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತರುವುದು /ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರುವುದು
निष्पत्तिः - > प्रति + आ + हृञ् (हरणे) - "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रत्याहरण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ತಡೆದು ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು /ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ ನಿರ್ಬಂಧದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು
निष्पत्तिः - > प्रति + आ + हृञ् (हरणे) - "घञ्" (३-३-१८)
विस्तारः - > यमः, नियमः, आसनम्, प्राणायामः, प्रत्याहारः, धारणा, ध्यानम्, समाधिः ಎಂಬ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗಗಳಲ್ಲೊಂದು. "शब्दादिष्वनुरक्तानि निगृह्याक्षाणि योगवित् । कुर्याच्चित्तान्तकारीणि प्रत्याहरापरायणः ॥" विष्णुपु०
L R Vaidya
English
pratyAharaRa {% n. %} 1. Taking back, keeping back
2. restraining the organs of sense.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रत्याहरणं,
क्ली,
 (प्रति + आ + हृ + भावे ल्युट् ।)प्रत्याहारः । इति शब्दरत्नावली ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रत्याहरण
न०
 प्रति + आ + हृ--भावे ल्युट् । १ चित्तेन्द्रियादेः विषयेभ्यो निवारणे ।
Capeller
German
प्रत्याहरण
n.
 Zurückziehung, Zurückhaltung
von (Abl.).
Stchoupak
French
प्रत्य्-आहरण-
nt. fait de rapporter.