| YouTube Channel

प्रत्यवायः (pratyavAyaH)

 
Apte
English
प्रत्यवायः [pratyavāyḥ], 1 Decrease, diminution.
An obstacle, impediment
danger
कुमारेण बहुप्रत्यवाये$स्मिन् प्रदेशे कुतूहलिना न स्थातव्यम् Nāg.4
U.*
 1.8.
A contrary or opposite course, contrariety
उत्तमानुत्तमान् गच्छन् हीनान् हीनांश्च वर्जयन् । ब्राह्मणः श्रेष्ठतामेति प्रत्यवायेन शूद्रताम् ॥
Ms.*
 4.245.
A sin, an offence, sinfulness
अनुत्पत्तिं तथा चान्ये प्रत्यवायस्य मन्वते Jābāli
नेहाभिक्रमनाशो$स्ति प्रत्यवायो न विद्यते
Bg.*
 2.4
Disappointment.
Disappearance of an existing thing.
Non-production of what does not exist.
Apte 1890
English
प्रत्यवायः 1 Decrease, diminution.
2 An obstacle, impediment
U. 1. 8.
3 A contrary or opposite course, contrariety
Ms. 4. 245.
4 A sin, an offence, sinfulness
अनुत्पत्तिं तथा चान्ये प्रत्यवायस्य मन्वते Jābāli.
5 Disappointment.
6 Disappearance of an existing thing.
7 Non-production of what does not exist.
Hindi
Hindi
कमी
Apte Hindi
Hindi
प्रत्यवायः
पुं*
 - प्रति+अव+अय्+घञ्
"ह्रास, न्यूनता"
प्रत्यवायः
पुं*
 - प्रति+अव+अय्+घञ्
"अवरोध, रुकावट"
प्रत्यवायः
पुं*
 - प्रति+अव+अय्+घञ्
"विरुद्ध या विपरीत मार्ग, वैपरीत्य"
प्रत्यवायः
पुं*
 - प्रति+अव+अय्+घञ्
"पाप, अपराध, पापमयता"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 विपर्ययः, प्रत्यवायः
noun
एकस्मिन् वस्तुनि विशिष्टे स्थाने स्थितानां परस्पराणां स्थानग्रहणम्।
"पिटारा इति तथा टिपारा इति च इत्येतयोः शब्दयोः वर्णानां विपर्ययः अस्ति।"
Synonyms:
 व्युत्क्रमणम्, प्रत्यवायः
noun
क्रमस्य लोमविलोमक्रिया।
"व्युत्क्रमणस्य परिणामः समीचीनः न भवति।"
Synonyms:
 प्रत्यवायः, परावर्तः
noun
एकं त्यक्त्वा अन्यस्य ग्रहणम्।
"विक्रीतेषु वस्तुषु प्रत्यवायः न भविष्यति।"
Synonyms:
 अल्पीभावः, प्रत्यवायः, ह्रासः, उपक्षयः, अपचयः, परिहानिः, परिहाणिः
noun
न्यूनीभवनस्य क्रिया भावो वा।
"विद्युतः सम्यक् प्रयोगात् देयकस्य अल्पीभावः भवति।"
Synonyms:
 पापम्, कल्मषम्, किल्विषम्, पातकम्, पाप्मा, अघम्, दुरितम्, एनस्, कलुषम्, अभद्रम्, अशुभम्, वृजनम्, वृजिनम्, दोषः, अपराधः, दुष्कृतम्, कल्कम्, अंहस्, अंघस्, मन्तुः, कुल्मलम्, कलङ्कः, प्रत्यवायः, किण्वम्, अमीवम्, पङ्कम्, जङ्गपूगम्
noun
तत् कर्म यद् अस्मिन् लोके अनुत्तमः तथा च परलोके अनिष्टं फलं जनयति।
"कबीरस्य मते असत्यवदनं पापम् अस्ति।"
Tamil
Tamil
ப்ரத்யவாய: : குறைவு, ஆபத்து, தடை, மாறுபட்ட வழி, பாவம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रत्यवायः,
पुं,
 (प्रत्यवाय्यते इति । प्रति + अव +अय गतौ + घञ् ।) पापम् । दुरदृष्टम् । यथा, “क्षयं केचिदुपात्तस्य दुरितस्य प्रचक्षते ।अनुत्पत्तिं तथा चान्ये प्रत्यवायस्य मन्वते ॥
”इत्येकादशीतत्त्वे जावालवचनम् ॥