प्रत्यभिज्ञा (pratyabhijJA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 प्रत्यभिज्ञा f.
  °न n.
  recognition. 

Spoken Sanskrit

English

 
   प्रत्यभिज्ञा  pratyabhijJA  f.
   regaining knowledge or recognition  [ of one's own self ]  
   प्रत्यभिज्ञा  pratyabhijJA  f.
   recognition   
   प्रत्यभिजानाति  { प्रत्यभिज्ञा }  pratyabhijAnAti  { pratyabhijJA } verb  recover consciousness  
   प्रत्यभिजानाति  { प्रत्यभिज्ञा }  pratyabhijAnAti  { pratyabhijJA } verb  remember   
   प्रत्यभिजानाति  { प्रत्यभिज्ञा }  pratyabhijAnAti  { pratyabhijJA } verb  know  
   प्रत्यभिजानाति  { प्रत्यभिज्ञा }  pratyabhijAnAti  { pratyabhijJA } verb  understand   
   प्रत्यभिजानाति  { प्रत्यभिज्ञा }  pratyabhijAnAti  { pratyabhijJA } verb  come to one's self  
   प्रत्यभिजानाति  { प्रत्यभिज्ञा }  pratyabhijAnAti  { pratyabhijJA } verb  recognize   
   प्रत्यभिजानीते  { प्रत्यभिज्ञा }  pratyabhijAnIte  { pratyabhijJA } verb  come to one's self  
   प्रत्यभिजानीते  { प्रत्यभिज्ञा }  pratyabhijAnIte  { pratyabhijJA } verb  recognize   
   प्रत्यभिजानीते  { प्रत्यभिज्ञा }  pratyabhijAnIte  { pratyabhijJA } verb  recover consciousness  
   प्रत्यभिजानीते  { प्रत्यभिज्ञा }  pratyabhijAnIte  { pratyabhijJA } verb  remember   
   प्रत्यभिजानीते  { प्रत्यभिज्ञा }  pratyabhijAnIte  { pratyabhijJA } verb  know  
   प्रत्यभिजानीते  { प्रत्यभिज्ञा }  pratyabhijAnIte  { pratyabhijJA } verb  understand   
   प्रत्यभिज्ञापयति  { प्रत्यभिज्ञा }  pratyabhijJApayati  { pratyabhijJA } verb caus.  recall to mind     
            

Apte

English

प्रत्यभिज्ञा [pratyabhijñā],  9 U.
 

To recognize
 ततस्ते प्रत्यभिज्ञाय अर्जुनाय न्यवेदयन् Rām.*
  7.33.5.

To come to oneself,  recover consciousness.

प्रत्यभिज्ञा [pratyabhijñā],  1 Knowing,  recognition
 सप्रत्यभिज्ञमिव मामव- लोक्य Māl.
 1.25.

(Phil.) A particular type of knowledge
 ननु केयं प्रत्यभिज्ञा नाम न तावदेकस्यातीतवर्तमानकाल- द्वयसम्बन्धविषयं प्रत्यक्षज्ञानं प्रत्यमिज्ञा,  प्रत्यक्षज्ञानस्य वर्तमानमात्रार्थ- ग्राहित्वात् Vivaraṇaprameya-samgraha.  Comp.
   -दर्शनम् Maheśvaraśāstra
 a work on Śaiva philosophy.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte 1890

English

 प्रत्यभिज्ञा {c9c} U. 1 To recognize. 
2 To come to oneself,  recover consciousness. 

 प्रत्यभिज्ञा Knowing,  recognition
 सप्रत्यभिज्ञमिव मामवलोक्य Māl. 1. 25. 

Monier Williams Cologne

English

 प्रत्य्-अभि-√ ज्ञा a P.
  Ā. -जानाति,  -जानीते,  to recognize,  remember,  know,  understand,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  
to come to one's self,  recover consciousness,  Kathās.
  :
Caus.
  -ज्ञापयति,  to recall to mind,  Śaṃk.
 

 प्रत्य्-°अभिज्ञा b f.
  recognition,  Kap.
  
 Bhāṣāp.  &c.
   (ifc.  °ज्ञ mfn.
  ,  Daś.
 
 Rājat.
 )

 regaining knowledge or recognition (of the identity of the Supreme and individual soul),  Sarvad.
 

Monier Williams 1872

English

 प्रत्यभिज्ञा 1. प्रत्य्-अभि-ज्ञा,  cl. 9. P. A.
-जानाति,  -जानीते,  -ज्ञातुम्,  to recognise again
 to
come to one's self,  recover one's consciousness.

 2. प्रत्य्-अभिज्ञा,  f. recognising again,  recogni-
tion
 N. of a philosophical work.

Benfey

English

 प्रत्यभिज्ञा प्रत्यभिज्ञा,  f.
 ,  and
प्रत्यभिज्ञान प्रत्यभिज्ञान,  n.
 ,  i. e.
प्रति-अभि-ज्ञा,  without aff.  and with
अन,  Recognition Bhāṣāp. 159 (ज्ञा).

Apte Hindi

Hindi

प्रत्यभिज्ञा
स्त्री*
  - प्रति+अभि+ज्ञा+अङ्+टाप्
"जानना,  पहचानना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रति + अभि + ज्ञा =प्रत्यभिजानाति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸು /ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದ ವಸ್ತುವನ್ನು ನೋಡಿ ಅದೇ ಎಂದು ತಿಳಿ
प्रयोगाः - > "तं त्वं प्रत्यभिजानीहि स्वप्ने यं दृष्टवत्यसि"
उल्लेखाः - > हरिवं०

प्रत्यभिज्ञा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗುರುತಿನ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪೂರ್ವಸ್ಮರಣೆ /ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿದ ವಸ್ತುವಿನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹಿಂದಿನ ನೆನಪು
व्युत्पत्तिः - > प्रतिगता अभिज्ञानम्
प्रयोगाः - > "सभ्रूविलासमथ सोऽयमितीव नाम सप्रत्यभिज्ञमिव मामवलोक्य तस्याः"
उल्लेखाः - > मालती० १-२८
विस्तारः - > "तद्देशकालवृत्तित्वरूपतत्तासंस्कारात् स एवायं घटः इति प्रत्यभिज्ञा जायते ॥

L R Vaidya

English

 prati-aBijYA {% f. %} recognition,  सप्रत्यभिज्ञामिव मामवलोक्य M.M.i.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

ngo shes pa
१) अभिलक्षित २) प्रत्यभिज्ञा ३) प्रत्यभिज्ञात ४) प्रत्यभिज्ञान

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रत्यभिज्ञा स्त्री प्रतिगता अभिज्ञाम् अत्या० स० । १ अभिज्ञा-नुरूपे तज्जन्यसंस्कारसहकारेण जनिते प्रत्यक्षभेदे यथासोऽयं देवदत्त इत्यादि । तत्स्वरूपादिकं विवरणप्रमेयसंग्रहे निर्णीतं यथा“ननु केयं प्रत्यभिज्ञा नाम न तावदेकस्यातीतवर्त्तमानका-लद्वयसम्बन्धविषयं प्रत्यक्षज्ञानं प्रत्यभिज्ञा,  प्रत्यक्षज्ञानस्यवर्त्तमानमात्रार्थग्राहित्वात् । पूर्वानुभवसंस्कारसहि-तादिदानीन्तनवस्तुप्रमितिकारणाज्जातस्य तस्य तथात्व-मिति चेत् एवमप्यात्मनि सोऽहमिति प्रत्यभिज्ञा नसिद्धेत् नित्ये स्वयप्रकाशे तस्मिन् संस्कारसय जन्य-ज्ञानस्य वाऽसम्भवात् । नाषि स्वरूपज्ञानमेव प्रत्यभिज्ञा-तस्य प्रदीपप्रभावत् वर्त्तेमानार्थप्रकाशिनः पूर्वापरपरामर्शा-त्मकत्वायोगात्,  अस्मन्मते तु सोऽहमित्याकारद्वयोपप्लुतंज्ञानद्वयमेतन्न प्रत्यभिज्ञा । तस्मादनया दुनिरूपया प्रत्यभि-ज्ञया कथमैक्यसिद्धिः । उच्यते । केवले चिदात्मनि जन्य-ज्ञानतत्संस्कारयोरसम्भवेऽत्यन्तः करणविशिष्टे तत्सम्भ-वादुक्ता प्रत्यभिज्ञा किं न स्यात् । न च विशिष्टस्य प्रत्यभि-ज्ञाविषयत्वे तस्यैव प्रत्यभिज्ञातृत्वमपीति कर्मकर्त्तृविरोधःशङ्कनीयः,  सर्ववादिनां देहव्यतिरिक्ताद्यनुमानविषयत-यात्मनि कर्मकर्तृभावस्य संप्रतिपन्नत्वात् । अथ मतं नानु-मानादौ विषयस्य कर्मकारकत्वम् अतीतादेस्त्वनुमाने वि-षयस्याविद्यमानस्य ज्ञानजनकत्वायोगात् विषयत्वन्त्व-विद्यमानस्यापि कथञ्चित् सम्भविष्यति ज्ञानस्य तदाकार-त्वात् अतोऽनुमानादौ कर्तृत्वमेवात्मनः,  प्रत्यक्षे तु विष-यस्य ज्ञानजनकतया कर्मकारकत्वम् अतो विरोधस्तदवस्थइति मैवम् अन्तःकरणविशिष्टतयैवात्मनः प्रत्यभिज्ञातृत्वंपूर्वापरकालविशिष्टतया च प्रत्यभिज्ञेयत्वमित्युषाधिभेदेना-विरोधात् । किमेतावता प्रयासेन प्रत्यभिज्ञैव मा भूदितिचेत् न,  सोऽहमिति प्रत्यभिज्ञायाः स्वानुभवसिद्धत्वात्अविसंवादित्वेन च भ्रान्तित्वायोगात् । यदुक्तं सोऽह-मित्याकारद्वयोपप्लुतं ज्ञानद्वयमिति तदसत् तथ सतिविज्ञानं क्षणिकमित्यत्रापि ज्ञानद्वयप्रसङ्गेन विज्ञानस्यघणिकत्वासिद्धिप्रसङ्गात् । विज्ञानमात्रवादिनां क्षणिक-खादिधर्मा अवास्तवाएवेति चेत् तर्हि स्यायित्पादिधर्माएववास्तवा उपादीयन्तां सोऽहमित्याद्यानुभवानुसारित्वात् ।यच्च प्राभाकरा मन्यन्ते सोऽहमितिप्रत्यमिज्ञायां विषय-त्वेनाश्रयोनात्मा सिद्ध्यति किं तर्हि सोऽयं घट इत्यादिप्रत्यभिज्ञाश्रयत्वेनेति,  तदयुक्तं पूर्वापरकालविशिष्टस्यक्षणमात्रवृत्तिप्रत्यभिज्ञाश्रयत्वासम्भवेन प्रत्यभिज्ञया स्था-यित्वासिद्धिप्रसङ्गात् । अथ मतं मम संवेदनं जातमितिइदानीमनुस्मर्य्यमाणा पूर्वकालीना घटादिसंवित् खाश्रयंतदानीन्तनमात्मानं साधयति स्मृतिश्च स्वाश्रयमिदानी-न्तनमात्मानं साधयति ततश्च स्थाय्यात्मसिद्धिः न पुनरप्र-माणिकं सोऽहमित्यात्मविषयकं प्रत्यभिज्ञानं किञ्चित् क-ल्पनीयमिति चेत् नैतत् सारम् स्मृतिपूर्वानुभवौ ह्यभिज्ञाद्वयवत्ततकालीनमात्मानं यद्यपि साधयतः तथाप्येकस्या-त्मनः कालद्वयसम्बन्धो न केनापि सिध्यति । संविद्-द्वयमेव सम्बन्धस्यापि साधकमिति चेत् तर्हि तथैव घटा-दिष्वपि स्थायित्वसिद्धौ तत्सिद्धये प्रत्यभिज्ञा नापेक्ष्येत ।दार्ढ्याय प्रत्यभिज्ञेति चेत् एवमपि प्रकृते संविद्द्वयं किंसाक्षात्सम्बन्धस्य साधकसुत प्रत्यभिज्ञामुत्पाद्य,  आद्यन तावदेकैकं तत्साधकम् एकैकस्य कालद्वयविशिष्टात्म-न्यनाश्रितत्वात् नापि संभूय तत्साधकम्,  अतीतानु-भवस्य वर्त्तमानस्मृतेश्च यौगपद्यायोगात् । द्वितीये स्था-य्यात्मविषयं सोऽहमिति प्रत्यभिज्ञानं त्वयैवाङ्कीकृतंस्यात् । न च वाच्यं क्वचिदपि न ज्ञानविषयत्वमात्मन-स्तत्कथं प्रत्यभिज्ञाविषयत्वमिति । मम संवेदनं जात-मिति स्मृतिज्ञानविषयत्वात् यद्यप्यनेन स्मृतिज्ञानेनस्वोत्पत्तिकालीन आत्मा स्वाश्रयत्वेनैव प्रकाश्यते नविषयत्वेन तथापि स्मर्य्यमाणसंवेदनाश्रयभूतस्ततसंवेदन-कालीन आत्मा विषयीक्रियत एव । अथोच्यते स्मृत्यासंवेदनमेव विषयीक्रियते तच्च संवेदनं स्मृतं सत् स्वा-श्रयमात्मानमाश्रतयैव प्रत्यायिष्यतीति तदसत् स्मृति-काले संवेदनस्याविद्यमानस्य स्वाश्रयसाधकत्वायोगात् ।स्वयंप्रकाशमानं हि संवेदनमाश्रयं साधयति न तुस्मृतिविषयतया परप्रकाश्यम् अन्यथा धर्भादीनामपिपरतः सिद्धानां स्वाश्रयात्मसाधकत्वप्रसङ्गात् । तस्मा-दतीतकालीन आत्मा स्मृतिविषय एवेत्यभ्युपेयम् । तथाचसोऽहमिति प्रत्यभिज्ञाप्यात्मानं विषयीकरिष्यतीति प्रा-भाकरैरप्यात्मविषयप्रत्यभिज्ञयैव संविदात्मना क्षणिकत्वंनिराकरणीयम्” ।

Capeller

German

 प्रत्यभिज्ञा f.
 , 
°न n.
  das Wiedererkennen. 

Stchoupak

French

 १ प्रत्य्-अभि-ज्ञा-
 reconnaître,  rappeler,  savoir,  comprendre 
 revenir
à soi,  reprendre conscience 
 °ज्ञात- reconnu,  connu 
 -वन्त्- a. id.

 २ प्रत्य्-अभिज्ञा-
 f.
  reconnaissance 
 -ज्ञ- a. ifc. qui
reconnaît.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.