प्रत्यक्ष (pratyakSa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रत्यक्ष mfn.
   (-क्षः-क्षा-क्षं)
	 1. Perceptible,  perceivable,  present,  cognizable
by any of the organs of sense.
	 2. Distinct,  clear,  evident.
	 3. Direct, 
immediate.
	 4. Corporeal.
	 n.
  (-क्षं) Ocular evidence,  apprehension by
the senses,  perception,  (considered as a mode of proof.  In Phil.) E.
 
अक्ष an organ of sense with प्रति indicative prefix.

Capeller Eng

English

 प्रत्यक्ष a.
  before the eyes,  plainly visible,  clear, 
distinct,  actual,  immediate. — n.
  superintendence,  care of (gen.  )
ocular evidence,  immediate apprehension or intelligence
 as adv.
  before
one's face,  publicly,  distinctly,  immediately,  personally (also abl.
 , 
instr.
  ,  & °—).

Yates

English

 प्रत्य_क्ष (क्षः-क्षा-क्षं)
a. Perceptible,  pre-
sent,  before the eyes.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	 manifest
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	  real
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	  discerning
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	  distinct
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	  present before the eyes
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	  direct
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	  self-evident
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	  visible
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	  immediate
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	  explicit
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	  perceptible
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	  actual
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	  keeping in view
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 adj.
  	-	  clear
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 n.
  	-	  kind of style descriptive of impressions derived from the senses
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 n.
  	-	  supervision
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 n.
  	-	  visual inspection
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 n.
  	-	  ocular evidence
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 n.
  	-	  direct perception
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 n.
  	-	  superintendence of
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 n.
  	-	  apprehension by the senses
प्रत्यक्ष 	-	 pratyakSa 	-	 n.
  + Gen.  	-	  care for
प्रत्यक्ष कर 	-	 pratyakSa kara 	-	 m.
  	-	  direct tax  [ Econ.  ]
प्रत्यक्ष व्यय 	-	 pratyakSa vyaya 	-	 m.
  	-	  direct charges

प्रत्यक्ष 	-	  pratyakSa 	-	 adj.
  	-	 perceptible
लक्ष्य 	-	  lakSya 	-	 adj.
  	-	 perceptible
संलक्ष्य 	-	  saMlakSya 	-	 adj.
  	-	 perceptible
अक्षिभु 	-	  akSibhu 	-	 adj.
  	-	 perceptible
अपरोक्ष 	-	  aparokSa 	-	 adj.
  	-	 perceptible
इन्द्रियगोचर 	-	  indriyagocara 	-	 adj.
  	-	 perceptible
उद्भूत 	-	  udbhUta 	-	 adj.
  	-	 perceptible
उपलब्धिमत् 	-	  upalabdhimat 	-	 adj.
  	-	 perceptible
गम्य 	-	  gamya 	-	 adj.
  	-	 perceptible
गोचर 	-	  gocara 	-	 adj.
  	-	 perceptible
चायनीय 	-	  cAyanIya 	-	 adj.
  	-	 perceptible
ज्ञातव्य 	-	  jJAtavya 	-	 adj.
  	-	 perceptible
बोद्धव्य 	-	  boddhavya 	-	 adj.
  	-	 perceptible
प्रत्यक्षदृश्य 	-	  pratyakSadRzya 	-	 adj.
  	-	 perceptible
विचक्षण 	-	  vicakSaNa 	-	 adj.
  	-	 perceptible
समालक्ष्य 	-	  samAlakSya 	-	 adj.
  	-	 perceptible
गृह्य 	-	  gRhya 	-	 adj.
  	-	 perceptible
योग्य 	-	  yogya 	-	 adj.
  	-	 perceptible
स्पर्शिक 	-	  sparzika 	-	 adj.
  	-	 perceptible on
असंलक्ष्य 	-	  asaMlakSya 	-	 adj.
  	-	  not perceptible

प्रत्यक्ष 	-	  pratyakSa 	-	 n.
  	-	 supervision
आध्यक्ष्य 	-	  AdhyakSya 	-	 n.
  	-	 supervision
अध्यक्ष 	-	  adhyakSa 	-	 adj.
  	-	  exercising supervision

 
   प्रत्यक्ष  pratyakSa adj.
   explicit   
   प्रातिपदिक  prAtipadika adj.
   explicit    
   शक्य  zakya adj.
   explicit   
   निर्व्यञ्जन  nirvyaJjana adj.
   explicitly   
   प्रत्यक्षम्  pratyakSam adverb  explicitly  
   नितराम्  nitarAm ind.
   explicitly   
   प्रत्यक्षात्  pratyakSAt ind.
   explicitly  
   प्रत्यक्षत्व  pratyakSatva n.
   explicitness   
   वाचकपद  vAcakapada n.
   explicit term  
   शब्दोपात्त  zabdopAtta adj.
   stated explicitly   
   अप्रकॢप्त  apraklRpta adj.
   not explicitly enjoined  
   अनुपात्त  anupAtta adj.
   not mentioned explicitly   
   अपरिभाषित  aparibhASita adj.
   not explicitly mentioned  
   विवृतोक्ति  vivRtokti f.
   open or explicit expression   
   अन्वाख्यायक  anvAkhyAyaka adj.
   stating exactly or explicitly  
   निरुक्त  nirukta adj.
   explicitly mentioned or enjoined   
   आहत्यवाद  AhatyavAda m.
   explicit or energetic explanation  
   आहत्यवचन  Ahatyavacana n.
   explicit or energetic explanation   
   अप्रकॢप्तता  apraklRptatA f.
   state of not being explicitly enjoined     
            

Wilson

English

 प्रत्यक्ष
mfn.
   (-क्षः-क्षा-क्षं) Perceptible,  perceivable,  present, 
cognizable by any of the organs of sense.
E.
  अक्ष an organ of sense,  with प्रति indicative prefix.

Apte

English

प्रत्यक्ष [pratyakṣa],  a.
  [अक्ष्णःप्रति]

Perceptible (to the eye),  visible
 प्रत्यक्षाभिः प्रपन्नस्तनुभिरवतु वस्ताभिरष्टाभिरीशः Ś1.1.

Present,  in sight,  before the eye.

Cognizable by any organ of sense.

Distinct,  evident,  clear.

Direct,  immediate.

Explicit,  express.

Corporeal.

क्षम् Perception,  ocular evidence,  apprehension by the senses,  considered as a प्रमाण or mode of proof
 इन्द्रियार्थसंनिकर्षजन्यं ज्ञानं प्रत्यक्षम् T. S.

Explicitness,  distinctness.

Superintendence,  care for
 प्रत्यहं लोकयात्रायाः प्रत्यक्षं स्त्रीनिबन्धनम् Ms.*
  9.27.

(In Rhet.
 ) A kind of style descriptive of impressions derived from the senses. (The forms प्रत्यक्षम्,  प्रत्यक्षेण,  प्रत्यक्षतः,  प्रत्यक्षात् are used adverbially in the sense of

Before,  in the presence of,  in the sight of. 

Openly,  publicly.

Directly,  immediately. Hence
 प्रत्यक्षतोदृष्टसम्बन्धम् is a variety of अनुमान where the connection between the लिङ्ग and the लिङ्गिन् or साध्य is directly perceived
 प्रत्यक्षतो दृष्टसम्बन्धं यथा धूमाकृतिदर्शनादग्न्याकृतिविज्ञानम् ŚB. on MS.*  1. 1.5.

Personally.

At sight.

Explicitly.

Distinctly,  clearly.

Literally. So प्रत्यक्षे in the sight of,  before the eyes of. ) Comp.
   -करणम् one's own perception.  -कृता (i. e.  ऋक्) a hymn in which s deity is directly addressed. -ज्ञान्म् ocular evidence,  knowledge obtained by direct perception.  -दर्शनम् ocular evidence,  direct proof.  -दर्शनः,  -दर्शिन् m.
  an eyewitness. -दृष्ट a.
  personally seen.  -पर a.
  setting the highest value on the visible. -परीक्षणम् personal examination,  real observation.  -प्रमा correct or certain knowledge,  such as is obtained by direct perception through the senses.

प्रमाणम् ocular proof,  evidence of the senses.

an organ of perception.  -फल a.
  having evident or visible consequences. -भूत a.
  manifested,  appeared personally. -भोगः enjoyment of anything with the knowledge of the owner. -वादिन् m.
  a Buddhist who admits no other evidence than ocular proof or perception.  -विधानम् an express injunction. -विषयीभू to move only within the range of sight.-विहित a.
  directly or explicitly enjoined. -वृत्तिः composed clearly or intelligibly (as a word). -सिद्धa.  determined by ocular proof. 

Apte 1890

English

 प्रत्यक्ष a. [अक्ष्णः प्रति] 1 Perceptible (to the eye),  visible
 प्रत्यक्षाभिः प्रपन्नस्तनुभिरवतु वस्ताभिरष्टाभिरीशः Ś. 1. 1. 
2 Present,  in sight,  before the eye 
3 Cognizable by any organ of sense. 
4 Distinct,  evident,  clear. 
5 Direct,  immediate. 
6 Explicit,  express. 
7 Corporeal. 
क्षं 1 Perception,  ocular evidence,  apprehension by the senses,  considered as a प्रमाण or mode of proof
 इंद्रियार्थसन्निकर्षजन्यं ज्ञानं त्यक्षं T. S. 
2 Explicitness,  distinctness. (The forms प्रत्यक्षं,  प्रत्यक्षेण,  प्रत्यक्षतः,  प्रत्यक्षात् are used adverbially in the sense of 1 Before,  in the presence of,  in the sight of. 
2 Openly,  publicly. 
3 Directly,  immediately. 
4 Personally. 
5 At sight. 
6 Explicitly. 
7 Distinctly,  clearly. 
8 Literally. so प्रत्यक्षे in the sight of before the eyes of). 
Comp. 
कृता (i. e. ऋ क्) a hymn in which a deity is directly addressed. 
ज्ञानं ocular evidence,  knowledge obtained by direct perception. 
दर्शनं ocular evidence. direct proof. 
दर्शनः,  
दर्शिन् m. an eye-witness. 
दृष्ट a. personally seen. 
परीक्षणं personal examination. 
प्रम correct or certain knowledge,  such as is obtained by direct perception through the senses. 
प्रमाणं {1} ocular proof,  evidence of the senses. {2} an organ of perception. 
फल a. having evident or visible consequences. 
भूत a. manifested. 
भोगः enjoyment of anything with the knowledge of the owner. 
वादिन् m. a Buddhist who admits no other evidence than ocular proof or perception. 
विहित a. directly or explicitly enjoined. 
सिद्ध a. determined by ocular proof. 

Monier Williams Cologne

English

 प्रत्य्—अक्ष a See s.v.
 

 प्रत्य्-अक्ष b mf(आ)n.  present before the eyes,  visible,  perceptible (opp.  to परोऽक्ष,  q.v.),  Up.
  
 MBh.
   &c.
  

 clear,  distinct,  manifest,  direct,  immediate,  actual,  real,  ŚBr.
   &c.
   &c.
  

 keeping in view,  discerning (with gen.
  ),  MBh.
  

 प्रत्य्-अक्ष n.
  ocular evidence,  direct perception,  apprehension by the senses (in Nyāya one of the 4 Pramāṇas or modes of proof.  cf.
   प्रमाण)

 superintendence of,  care for (gen.  ),  Mn.
   ix,  27

 (in rhet.) a kind of style descriptive of impressions derived from the senses,  Kuval.
 

Monier Williams 1872

English

 प्रत्यक्ष प्रत्य्-अक्ष,  अस्,  आ,  अम्,  perceptible
to the eye,  being present before the eyes,  in sight, 
perceptible,  sensible,  cognizable by any of the organs
of sense (opposed to परोऽक्ष,  q. v.)
 clear,  dis-
tinct,  evident,  undoubted,  express,  explicit,  actual, 
real
 corporeal
 immediate
 having before the eyes, 
keeping in view,  discerning
 (अम्),  n. perceptibility, 
ocular evidence,  clearness,  distinctness,  explicitness
superintendence
 (in philosophy) apprehension by the
senses,  sensation,  perception,  intuition
 (in rhetoric)
a kind of style descriptive of impressions derived from
the senses
 (अम्,  आत्,  एण),  ind. before the eyes,  in
the sight of
 with direct personal knowledge,  dis-
tinctly,  clearly
 in the face of,  in the presence of, 
before
 publicly
 immediately,  directly,  explicitly, 
really
 literally
 personally
 at first sight,  at sight
(ए),  ind. in the sight of,  before the eyes of.
—प्रत्य्-
अक्ष-कृता,  f.,  Ved.,  scil. ऋक्,  a hymn or verse in
which a deity is addressed directly or in the second
person (e. g. O Indra,  thou &c.).
—प्रत्यक्ष-
खण्ड,  अस्,  अम्,  m. n.,  N. of the first part of the
Tattva-cintā-maṇi a Nyāya work by Gaṅgeśa.
—प्र-
त्यक्ष-ज्ञान,  अम्,  n. knowledge obtained by per-
ception.
—प्रत्यक्ष-तमाम् or प्रत्यक्ष-त-
मात्,  ind.,  Ved. most perceptibly
 most directly
 most
evidently.
—प्रत्यक्ष-तस्,  ind. before the eyes, 
in presence of,  visibly,  perceptibly,  (प्रत्यक्षतः
श्रुतम्,  heard perceptibly or with the ears)
 evi-
dently,  clearly,  plainly.
—प्रत्यक्ष-ता,  f. or प्र-
त्यक्ष-त्व,  अम्,  n. visibility,  perceptibility,  per-
ception by the senses,  ocular demonstration
 the
standing face to face
 explicitness
 addressing in
the second person (Ved.)
 प्रत्यक्षतया,  visibly.
—प्रत्यक्ष-दर्शन,  अम्,  n. seeing with one's
own eyes,  witnessing or seeing in person
 the power
of discerning the godhead present (in the sacrifice)
(अस्),  m. an eye-witness,  witness.
—प्रत्यक्ष-
दर्शिन्,  ई,  इनी,  इ,  seeing with one's own eyes,  one who
has seen with his own eyes,  an eye-witness.
—प्रत्य्-
अक्ष-दर्शिवस्,  आन्,  m. one who has seen anything
with his own eyes,  an eye-witness
 seeing anything
clearly as if before the eyes.
—प्रत्यक्ष-दृश्,  क्, 
क्,  क्,  seeing distinctly,  one who sees anything clearly
as if before the eyes.
—प्रत्यक्ष-दृश्य,  अस्, 
आ,  अम्,  to be seen with the eyes,  visible,  per-
ceptible.
—प्रत्यक्ष-दृष्ट,  अस्,  आ,  अम्,  seen
with the eyes.
—प्रत्यक्ष-परीक्षण,  अम्,  n.
real observation or examination.
—प्रत्यक्ष-
प्रमा,  f. correct or certain knowledge obtained
through the senses.
—प्रत्यक्ष-प्रमाण,  अम्,  n.
ocular or visible proof,  the evidence of the senses
an organ or faculty of perception.
—प्रत्यक्ष-
फल,  अम्,  n. a visible consequence.
—प्रत्यक्ष-
बृहती,  f.,  Ved. a real or original Bṛhatī,  an
evident Bṛhatī.
—प्रत्यक्ष-भक्ष,  अस्,  m., 
Ved. real or actual eating.
—प्रत्यक्ष-भूत,  अस्, 
आ,  अम्,  become visible,  manifested.
—प्रत्यक्ष-
भोग,  अस्,  m. enjoyment or use of anything in the
presence of or with the knowledge of the owner.
—प्रत्यक्ष-वादिन्,  ई,  इनी,  इ,  ‘asserting percep-
tion by the senses, ’ one who admits of no other
evidence than perception by the senses
 (ई),  m. a
Buddhist.
—प्रत्यक्ष-विहित,  अस्,  आ,  अम्,  expressly
enjoined.
—प्रत्यक्ष-वृत्ति,  इस्,  इस्,  इ,  having a
form which is visible to the eye
 composed clearly
or intelligibly.
—प्रत्यक्ष-सिद्ध,  अस्,  आ,  अम्, 
determined by the evidence of the senses.
—प्रत्य्-
अक्षी-करण,  अम्,  n. looking at,  viewing
 making
manifest or apparent.
—प्रत्यक्षी-कृ,  cl. 8. P. A.
-करोति,  -कुरुते,  -कर्तुम्,  to make visible or evident
to inspect,  look at with one's own eyes,  see.
—प्रत्य्-
अक्षी-कृत,  अस्,  आ,  अम्,  seen with the eyes
 made
present or visible
 manifested,  displayed.

Macdonell

English

 प्रत्यक्ष prati‿akṣa,  a.
  being before the eyes,  🞄evident,  visible,  perceptible
 clear,  plain,  🞄manifest
 undoubted,  actual,  real
 immediate,  🞄direct
 having a clear knowledge of (g.)
 n.
  🞄superintendence of,  care for (g.)
 evidence,  🞄immediate perception
 cognizance: -m,  ad. 🞄before oneʼs eyes or face
 in the presence of 🞄(g. or —°)
 visibly,  evidently,  from oneʼs own 🞄immediate knowledge
 clearly,  distinctly
 🞄actually,  really
 immediately,  directly,  personally
 🞄ab. actually,  really
 immediately
 🞄in.  before oneʼs eyes,  to oneʼs face
 at sight,  🞄evidently
 lc. id.
 °—,  before oneʼs face,  🞄visibly
 clearly
 actually
 directly,  personally: 🞄-karaṇa,  n.
  personal observation
 -kṛta,  pp. directly or personally addressed (in 🞄the second person)
 containing a direct invocation
 🞄-cārin,  a.
  moving in bodily shape 🞄before (g.)
 -jñāna,  n.
  immediate knowledge
 🞄-tamāt,  -tamā́am,  ad. most evidently,  🞄immediately,  or actually,  etc.
 -tas,  ad. before 🞄oneʼs very eyes: with √ śru,  hear with oneʼs 🞄own ears
 -tā,  f.
  visibility: in.  visibly
 🞄-tva,  n.
  manifestness
 explicitness
 directness 🞄of perception
 -darśana,  n.
  seeing with 🞄oneʼs own eyes,  power of seeing (a god) bodily
 🞄-darśin,  a.
  seeing or having seen anything 🞄(g.) with oneʼs own eyes
 -dṛś,  a.
  seeing anything 🞄clearly as if with oneʼs own eyes
 🞄-dṛśya,  fp. to be seem with oneʼs own eyes,  🞄evident
 -dṛṣṭa,  pp. seen with oneʼs own 🞄eyes
 -pramā,  f.
  correct conception gained 🞄by the evidence of the senses
 -bhakṣa,  m.
  🞄actual eating
 -bhūta,  pp. manifested,  become 🞄visible,  appearing in bodily shape.

Benfey

English

 प्रत्यक्ष प्रत्यक्ष,  i. e. प्रति-अक्ष, 
 I. adj.
 ,  f.
  क्षा।
 1. Being before one's
eyes,  visible,  Utt. Rāmac. 43,  9
 Hit.
iii. d. 24.
 2. Present.
 3. Perceptible, 
evident,  Hit. 85,  21 (°क्षी-कृत,  made
evident).
 II. क्षम्,  adv. In the pre-
sence,  Pañc. 216,  3
 publicly,  iii. d.
93.
 III. instr. क्षेण,  At sight,  Hit.
i. d. 98,  M.M.
 evidently,  Hit. 106,  12.
 IV. n.
 
 1. Perception,  Bhāṣāp. 51.
 2.
Superintendence,  Man.  9,  27.
 -- Comp.
 
अ-,  adj.
  1. not seen by one's own eyes
Man.  8,  95. 2. unknown,  Rām.  4,  9,  102.

Hindi

प्रत्यक्ष साक्ष्य

Apte Hindi

Hindi

प्रत्यक्ष
वि* - अक्ष्णः प्रति
"दृष्टिगोचर,  दृश्य "

प्रत्यक्ष
वि* - अक्ष्णः प्रति
"उपस्थित,  दृष्टिगत,  आँख के सामने"

प्रत्यक्ष
वि* - अक्ष्णः प्रति
"इन्द्रियग्राह्य,  इन्द्रियसंज्ञेय"

प्रत्यक्ष
वि* - अक्ष्णः प्रति
"स्पष्ट,  विशद,  साफ"

प्रत्यक्ष
वि* - अक्ष्णः प्रति
"सीधा,  व्यवधानशून्य"

प्रत्यक्ष
वि* - अक्ष्णः प्रति
"सुस्पष्ट,  सुव्यक्त"

प्रत्यक्ष
वि* - अक्ष्णः प्रति
"शारीरिक,  भौतिक"

प्रत्यक्षम्
नपुं*
   - अक्ष्णः प्रति
"प्रत्यक्षज्ञान,  आँखों देखा साक्ष्य,  इन्द्रियों द्वारा बोध,  एक प्रकार का प्रमाण"

प्रत्यक्षम्
नपुं*
   - अक्ष्णः प्रति
"सुव्यक्तता,  सुस्पष्टाटता"

प्रत्यक्ष
वि* - अक्ष्णः प्रति
"आँखों को जो दिखाई दे,  दर्शनीय"

प्रत्यक्ष
वि* - अक्ष्णः प्रति
नयनगोचर

प्रत्यक्ष
वि* - अक्ष्णः प्रति
"स्पष्ट,  साफ"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रत्यक्ष
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಜ್ಞಾನ /ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥ ಸನ್ನಿಕರ್ಷ(ಸಂಬಂಧ)ದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಜ್ಞಾನ /ಅನುಭವ
व्युत्पत्तिः - > प्रतिगतमक्षमिन्द्रियम् यत्र
विस्तारः - > ಇದು घ्राणजम्,  रासनम्,  श्रावणम्,  चाक्षुषम्,  स्पार्शनम्,  मानसम् ಎಂದು ಆರುವಿಧ.
प्रत्यक्ष
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗುವ /ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವ
प्रयोगाः - > "प्रत्यक्षाभिः प्रपन्नस्तनुभिरवतु वस्ताभिरष्टाभिरीशः"
उल्लेखाः - > शाकु० १-१
प्रत्यक्ष
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಣ್ಣಿನ ಎದುರಿಗೆ ಇರುವ
प्रत्यक्ष
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ /ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ /ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ
प्रयोगाः - > "फलन्त्वनभिसन्धाय क्षेत्रिणां बीजिनां तथा । प्रत्यक्षं क्षेत्रिणामर्थो बीजाद्योनिर्गरीयसी ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ९-५२
प्रत्यक्ष
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲೂ
निष्पत्तिः - > अव्ययी० (२-१-१४)
व्युत्पत्तिः - > अक्षि अक्षि प्रति

L R Vaidya

English

 pratyakza {% (I) a. (f. क्षा) %} 1. Present,  in sight,  perceptible,  visible,  प्रत्यक्षाभिः प्रपन्नस्तनुभिरवतु वस्ताभिरष्टाभिरीशः Sak.i.
distinct,  evident,  clear,  Bg.ix.2
direct,  immediate
corporeal.

 pratyakza {% (II) n. %} Ocular evidence,  apprehension by the senses,  perception (considered as a mode of proof) (in phil.).(प्रत्यक्षम्,  प्रत्यक्षेण and प्रत्यक्षात् are used as indeclinables in the sense of- (1) in the presence of,  before
 (2) publicly
 (3) immediately,  directly,  personally.)

Bopp

Latin

 प्रत्यक्ष (BAH. ex प्रति et अक्ष oculus) visibilis. N. 5. 36.
20. 13.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 pratyakṣa,  adj. (cf. °kṣin
 once in nearly the same mg. in Skt.,  with gen.,  °kṣāḥ sarvadharmāṇāṃ Mbh. Cr. ed. 〔3.181.15〕),  seeing before the eyes,  witness to,  with loc.: LV 〔146.2〕 (°kṣo bodhisattvasya lipijñāne),  7 (vs
 atra °kṣu)
 〔257.14〕 (Bodhisattvasya guṇeṣu °kṣās)
 Av 〔ii.139.8〕 (guṇeṣu)
 Divy 〔71.8 f.〕

Lanman

English

 pratyakṣa,  a. before the eyes,  plainly
visible
 -e,  adv. before one's face. [prati
+ akṣa,  1310a.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  प्रत्यक्ष,  अपरोक्ष,  इन्द्रियगोचर
adjective
 
इन्द्रियार्थसन्निकर्षजन्यं ज्ञानम् प्रत्यक्षम्।
 "प्रत्यक्षाभिः प्रपन्नस्तनुभिरवतु वस्ताभिरष्टाभिरीशः।"

Synonyms:
  उपस्थित,  विद्यमान,  वर्तमान,  अभीमुख,  प्रत्यक्ष,  पारिमुखिक,  उपस्थायिन्,  सन्निहित,  अपरोक्ष,  सम्मुख,  सम्मुखिन्,  सन्निधिस्थ,  अभिमुखस्थ,  अन्तिक
adjective
 
यः समीपे तिष्ठति वा साक्षात् वर्तमानः।
 "अद्य कक्षायां दशछात्राः उपस्थिताः सन्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skad cig
१) एकक्षण २) क्षना ३) क्षणिक ४) चपल ५) चित्तक्षण ६) झटिति ७) प्रत्यक्ष

mngon sum gyur
प्रत्यक्ष

mngon gyur
प्रत्यक्ष

mngon du gyur
१) अभिमुखी २) प्रत्यक्ष

mngon lus
१) अभिमुख २) प्रत्यक्ष ३) संमुख ४) साक्षात् ५) साक्षिन्

mngon sum kho nar
प्रत्यक्ष

mngon sum du gyur pa
१) अभिमुख २) प्रत्यक्ष ३) प्रत्यक्षत्व

mngon sum pa
१) प्रत्यक्ष २) साक्षिन्

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

साक्षात्
साक्षात्,  प्रत्यक्ष,  सदृश्
प्रत्यक्षसदृशोः साक्षाद्वार्त्तासम्भाषयोः किल ॥ ८७४ ॥
verse 5.1.1.874
page 0100

ई
ई,  दुःखभावन,  क्रोध,  प्रत्यक्ष,  सन्निधि
ई दुःखभावने क्रोधे प्रत्यक्षे सन्निधावपि ॥ ८७५ ॥
verse 5.1.1.875
page 0100

एकाक्षरनाममाला

Sanskrit

ई,  प्रत्यक्ष,  दुःखभावन,  प्रकोप,  सन्निधि
ईः पद्मायामव्ययस्त्वी प्रत्यक्षे दुःखभावने ।
प्रकोपे सन्निधौ चैव पुल्लिङ्ग उर्वृषध्वजे ॥ ४ ॥
verse 1.1.1.4
page 0119

Tamil

ப்ரத்யக்ஷ : எதிரேயுள்ள,  பார்க்கக்கூடிய,  விளக்கமான,  கண் எதிரே உள்ள.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रत्यक्षं,  त्रि,  (प्रतिगतमक्षि इन्द्रियं यत्र । समासेअच् । यद्वा,  प्रत्यक्षमस्त्यस्येति । अर्श आदि-त्वात् अच् ।) इन्द्रियग्राह्यम् । तत्पर्य्यायः ।ऐन्द्रियकम् २ । इत्यमरः । ३ । १ । ७९ ॥
 (यथा, ब्रह्मवैवर्त्ते । २ । १ । ५२ ।“यत्पादपद्मनखरदृष्टये चात्मशुद्धये ।न च दृष्टञ्च स्वप्नेऽपि प्रत्यक्षस्यापि का कथा ॥
”)अनुभवविशेषः । तत् षड्विधम् । घ्राणजम् १रासनम् २ श्रावणम् ३ चाक्षुषम् ४ स्पार्श-नम् ५ मानसम् ६ । निर्व्विकल्पकसविकल्पक-भेदेन प्रत्येकं द्विविधम् । निर्व्विकल्पकन्तु अती-न्द्रियम् । सविकल्पकं मनोग्राह्यम् । षड्विध-प्रत्यक्षे आश्रयस्य महत्त्वं कारणम् । इन्द्रियंकरणम् । विषयेण सह इन्द्रियसन्निकर्षः । अस्यव्यापारः । यथा,  भाषापरिच्छेदे ।“घ्राणजादिप्रभेदेन प्रत्यक्षं षड्विधं मतम् ।घ्राणस्य गोचरो गन्धो गन्धत्वादिरपि स्मृतः ।तथा रसो रसज्ञायास्तथा शब्दोऽपि च श्रुतेः ॥
उद्भूतरूपं नयनस्य गोचरोद्रव्याणि तद्वन्ति पृथक्त्वसंख्ये ।विभागसंयोगपरापरत्व-स्नेहद्रवत्वं परिमाणयुक्तम् ॥
क्रियां जातिं योग्यवृत्तिं समवायञ्च तादृशम् ।गृह्णाति चक्षुःसम्बन्धादालोकोद्भूतरूपयोः ॥
उद्भूतस्पर्शवद्द्रव्यं गोचरः सोऽपि च त्वचः ।रूपान्यच्चक्षुषो योग्यं रूपमत्रापि कारणम् ॥
द्रव्याध्यक्षे त्वचो योगो मनसा ज्ञानकारणम् ।मनोग्राह्यं सुखं दुःखमिच्छा द्बेषोमतिः कृतिः ॥
ज्ञानं यन्निर्व्विकल्पाख्यं तदतीन्द्रियमिष्यते ।महत्त्वं षड्विधे हेतुरिन्द्रियं करणं मतम् ॥
विषयेन्द्रियसम्बन्धो व्यापारः सोऽपि षड्विधः ॥
”(यथा,  विद्वन्मोदतरङ्गिण्याम् ।“देवानर्च्चय सञ्चय प्रतिदिनं पुण्यानि जन्मा-न्तरेभोगाय प्रयतो महाक्रतुविधौ स्वर्गाय हिंसांकुरु ।इत्थं वञ्चकवञ्चनोत्पथगता बुद्धिस्तदेया-चिरा-दप्रत्यक्षपदार्थसार्थरहितं पन्थानमारोहतु ॥
”व्य,   अक्षि अक्षि प्रतीति वीप्सायां यथार्थत्वेनसमासः । अक्ष्णोराभिमुख्यमित्यर्थे । “लक्षणे-नाभिप्रती आभिमुख्ये ।” २ । १ । १४ । इत्य-व्ययीभावः । “अव्ययीभावे शरत्प्रभृतिभ्यः ।”५ । ४ । १०७ । इत्यत्र “प्रतिपरसमनुभ्यो-ऽक्ष्णः ।” इति टच् । इन्द्रियलक्षणम् । अप-रोक्षम् । यथा,  मनुः । ९ । ५२ ।“फलन्त्वनभिसन्धाय क्षेत्रिणां बीजिनान्तथा ।प्रत्यक्षं क्षेत्रिणामर्थो बीजाद्योनिर्गरीयसी ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रत्यक्ष अव्य०
  अक्ष्णः लक्षणम् “लक्षणेनाभिप्रती” पा० लक्ष-णार्थे प्रतिनाऽव्ययी० शरदा० अच्समा० अक्षिशब्देनइन्द्रियमात्रम लक्ष्यते । १ इन्द्रियलक्षणे ततोऽस्त्यर्थे अच् ।२ इन्द्रियसन्निकर्षजन्ये ज्ञाने न०
  । इन्द्रियाणाञ्च ज्ञान-मात्रं प्रत्येव सन्निकर्षद्वारा हेतुत्वात् तथार्थत्वम् । ततःअस्त्यर्थे पुनः अर्श आद्यच् । ३ प्रत्यक्षविषये त्रि०
  । प्रत्यक्षत्वंच ज्ञानत्वव्याप्यजातिविशेषः तल्लक्षणन्तु इन्दियार्थसन्निक-र्षोत्पन्नज्ञानत्वमिति नैयायिकाः । अधिकभपरोक्षशब्दे२३५ पृ० दृष्टशब्दे च ३६७२ पृ० दृश्यम् । बेदान्तमतेतल्लक्षणन्तु “तत्तदिन्द्रिययोग्यवर्त्तमानविषयावच्छिन्नचैत-न्यामिन्नत्वं तत्तदाकारवृत्त्यवच्छिन्नज्ञानस्य तत्तदंशे प्रत्य-क्षत्वम् । स्वाकारवृत्त्युं पहितप्रमातृचैतन्यसत्तातिरिक्तस-त्ताकत्वशून्यत्वे सति वर्त्तमानयोगत्वं विषयस्य प्रत्यक्ष-त्वम्” वेदा० प० । तच्च लौकिकालौकिकभेदात् द्विधा ।

Capeller

German

 प्रत्यक्ष augenfällig,  offenbar,  deutlich,  ausdrücklich.
n.
  augenschein,  adv. पत्य॑क्षम्
vor Augen,  ins Gesicht (auch प्रत्यक्षे), 
coram (Gen.  o.—°)
 deutlich,  ausdrücklich, 
unmittelbar.

 प्रत्यक्ष n.
  auch Außicht über (Gen. ).

Burnouf

French

 प्रत्यक्ष प्रत्यक्ष a. (अक्ष) qui est devant les yeux, 
visible. -- À l'ac. sous les yeux,  en présence de,  g.
प्रत्यक्षदर्शन m.
  (दृश्) témoin oculaire.
प्रत्यक्षिन् a. qui a sous les yeux,  qui voit.

Stchoupak

French

 प्रत्य्-अक्ष-
 a. qui est devant les yeux,  visible,  perceptible 
 clair, 
manifeste 
 direct,  immédiat 
 vrai,  réel,  actuel 
 qui a devant les yeux
(gén. ) 
 nt. évidence 
 perception (philos.) 
 surveillance de (gén. ) 
iic. et -अम् devant les yeux,  en présence de 
 clairement,  directement, 
personnellement 
 -एन -तस् devant les yeux,  visiblement,  publiquement, 
expressément 
 -ए à la vue de,  publiquement 
 -ता- f.
  fait d'être
devant les yeux,  visibilité (-तया devant les yeux de qq'un) 
-ई-कृ- inspecter,  regarder avec ses yeux 
 -ई-कृट rendu visible 
-ई-भू- paraître devant les yeux,  devenir visible.
°दर्शन- nt. fait de voir avec ses (propres) yeux 
 faculté de voir (un
dieu) 
 °दर्शिन्- ag. qui a vu qqch. (gén. ) de ses propres yeux (témoin
oculaire) 
 °दर्शिवांस्- partic. qui a vu qqch. de ses (propres) yeux 
 qui
voit qqch. (acc.) aussi clairement que si c'était devant ses yeux 
°दृश्य- a. v. visible,  perceptible 
 °दृष्ट- a. v. vu avec les yeux 
-अं कृ- rendre visible.
°द्विष्- ag. qui déteste ce qui est évident.
°धर्मन्- a. ayant en vue les mérites (des hommes).
प्रत्यक्षावगम- a. clairement intelligible.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.