| YouTube Channel

प्रतीहार (pratIhAra)

 
शब्दसागरः
English
प्रतीहार
m.
 (रः)
1. A door.
2. A porter, a warder.
3. An agreement
for return of assistance, alliance, confederacy.
f.
 (-री) A female
door-keeper
(though this word is a feminine in form, is not
necessarily so in sense.)
E.
 प्रति severally, mutually, हृ to convey,
aff.
 घञ्
also प्रतिहार ।
Capeller Eng
English
प्रतीहार॑
m.
 ई
f.
 door-keeper, porter.
Yates
English
प्रती-हार (रः) 1.
m.
 A door
a por-
ter
alliance.
f.
 (री)
Wilson
English
प्रतीहार
m.
 (-रः)
1 A door.
2 A porter, a warder.
3 An agreement for return of assistance, alliance, confederacy.
f.
 (-री) A
female door-keeper.
E.
 प्रति severally, mutually, हृ to convey,
aff.
 घञ्
also
प्रतिहार.
Monier Williams Cologne
English
प्रती—हार॑
m.
 (in most meanings)
=
 प्रति-हार, q.v.
a partic. alliance,
L.
 (w.r. for प्रती-कार above)
N.
 of a family of kings,
Cat.
Monier Williams 1872
English
प्रतीहार प्रती-हार, अस्, m. = प्रति-हार,
q. v.
—प्रतीहार-ता, f. or प्रतीहार-त्व, अम्, n.
the office of porter, duty of gate-keeper.
Benfey
English
प्रतीहार प्रतीहार, see प्रतिह्°।
Apte Hindi
Hindi
प्रतीहारः
पुं*
 - "प्रति+हृ+घञ्, पक्षे उपसर्गस्य दीर्घः"
उलट कर प्रहार करना
प्रतीहारः
पुं*
 - "प्रति+हृ+घञ्, पक्षे उपसर्गस्य दीर्घः"
"दरवाजा, फाटक"
प्रतीहारः
पुं*
 - "प्रति+हृ+घञ्, पक्षे उपसर्गस्य दीर्घः"
"दरबान, द्वारपाल"
प्रतीहारः
पुं*
 - "प्रति+हृ+घञ्, पक्षे उपसर्गस्य दीर्घः"
जादूगर
प्रतीहारः
पुं*
 - "प्रति+हृ+घञ्, पक्षे उपसर्गस्य दीर्घः"
"ऐन्द्रजालिक, जादूभरी चाल"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रतीहार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
निष्पत्तिः - > वा दीर्घः (६-३-१२२)
L R Vaidya
English
prati(tI)hAra {% m. (fem. ˚री) %} 1. A doorkeeper, a porter
2. a door, a gate, R.vi.20, K.S.iii.58
3. a juggler
4. a juggling trick.
Bopp
Latin
प्रतीहार m. (r. हृ praef. °ति producto इ, s. अ) janitor.
HIT. 89. 2. Lass. 28. 10.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
sgo
१) अन्तर २) कपाट ३) द्वार ४) पक्ष ५) प्रतीहार ६) प्रमुख ७) मुख
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
महामात्राः प्रधानानि पुरोधास्तु पुरोहितः ॥ ७२० ॥
सौवस्तिकोऽथ द्वारस्थः क्षत्ता स्याद्द्वारपालकः ।
दौवारिकः प्रतीहारो वेत्र्युत्सारकदण्डिनः ॥ ७२१ ॥
-wordlist-
महामात्र (पुं), प्रधान (क्ली), पुरोधस् (पुं), पुरोहित (पुं), सौवस्तिक (पुं), द्वारस्थ (पुं), क्षत्तृ (पुं), द्वारपालक (पुं), दौवारिक (पुं), प्रतीहार (पुं), वेत्रिन् (पुं), उत्सारक (पुं), दण्डिन् (पुं)
पुराणम्
English
प्रतीहार / PRATĪHĀRA. A King born of the race of bharata. pratīhāra was the son of parameṣṭhī and the father of pratihartā. (Chapter 1, Aṃśa 2, viṣṇu purāṇa).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रतीहारः,
पुं,
 (प्रतिह्रियते अत्रेति । प्रति + हृ +घञ । उपसर्गस्य दीर्घः ।) द्वारः । (प्रतिहर-त्यनेनेति । करणे घञ् ।) द्वारपालः । इत्य-मरः । २ । ८ । ६ ॥
तस्य लक्षणम् । यथा, --“इङ्गिताकारतत्त्वज्ञो बलवान् प्रियदर्शनः ।अप्रमादी सदा दक्षः प्रतीहारः स उच्यते ॥
”इति चाणक्यसंग्रहः ॥
अपि च । मात्स्ये १८९ अध्यायः ।“प्रांशुः सुरूपो दक्षश्च प्रियवादी न चोद्धतः ।चित्तग्राहश्च सर्व्वेषां प्रतीहारो विधीयते ॥
”सन्धिविशेषः । यथा, हारावली ।“मयास्योपकृतं पूर्व्वमयञ्चोपकरिष्यति ।इति यः क्रियते सन्धिः प्रतीहारः स उच्यते ॥
”
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रति(ती)हार
पु०
 प्रत्येकं हरति स्वामिपार्श्वमानयति अण्वादीर्घः । १ द्वारपाले अमरः । स्त्रियां ङीप् गौरा० ङीष्या । आधारे घञ् । तदधिष्ठानस्थाने २ द्वारे च शब्दर० ।प्रतिरूपं हरति हृ--अण् उपस० । ३ मायाकारे भरतः ।साम्रस्तृतीयभागे उद्गात्रा गेये ४ सामावयवभेदे उद्गीथशब्दे११७० पृ० दृश्यम् । तस्य देवता च अन्नं यथोक्तं छा० उ०“अथ हैनं प्रतिहर्तोपससाद प्रतिहर्तर्या देवता प्रतिहा-रमन्वायत्ता ताञ्चेदबिद्वान् प्रतिहरिष्यसि मूर्द्ध्वा ते विपतिव्यतीति मा भगवानवोचत्कतमा सा देवतेति । अन्न-मिति होवाच सर्वाणि ह वा इमानि भूतान्यन्नमेवप्रतिहरमाणानि जीवन्ति सैषा देवता प्रतिहारमन्वायत्ताताञ्चदविद्वान् प्रत्यहरिष्यो मूर्द्ध्वा ते व्यपतिष्यत्तथोक्तस्यमयेति” ।
Capeller
German
प्रतीहार॑
m.
 , ई
f.
 Thorsteher, -in.
Burnouf
French
प्रतीहार प्रतीहार
m.
 cf. प्रतिहार।
Stchoupak
French
प्रती-हार-
(-ई-) = {%prati°
-tva- %} nt. office de portier.