| YouTube Channel

प्रतिषेधः (pratiSedhaH)

 
Apte
English
प्रतिषेधः [pratiṣēdhḥ], 1 Keeping or warding off, driving away, expulsion
अशेषविघ्नप्रतिषेधदक्षमन्त्राक्षतानांमिव दिङ्मुखेषु Vikr. 1.8.
Prohibition
as in शास्त्रप्रतिषेधः
विधिप्रतिषेधयोः प्रतिषेधो बलीयान् ŚB. on MS.* 1.8.2
प्राप्तिपूर्वो हि प्रतिषेधो भवति इति अवाक्यशेषता अध्यवसीयते ŚB. on
Ms.*
1.8.22.
Denial, refusal.
Negation, contradiction.
A negative particle.
An exception.
(In
Rhet.
) Enforcing or reminding of a prohibition.
(In Drama. ) An obstacle to obtaining the desired object.
Comp.
-अक्षरम्, -उक्तिः
f.
words of denial, refusal
प्रतिषेधाक्षर- विक्लवाभिरामम्
Ś.*
3.24. -उपमा one of the several kinds of Upamā mentioned by Daṇḍin. It is thus explained
जातु शक्तिरिन्दोस्ते मुखेन प्रतिगर्जितुम् कलङ्किनो जडस्येति प्रति- षेधोपमैव सा Kāv.2.34.
Apte 1890
English
प्रतिषेधः 1 Keeping or warding off, driving away, expulsion
Vikr. 1. 8.
2 Prohibition
as in शास्त्रपतिषेधः.
3 Denial, refusal.
4 Negation, contradiction.
5 A negative particle.
6 An exception.
Comp.
अक्षरं,
उक्तिः f. words of denial, refusal
Ś. 3. 25.
उपमा one of the several kinds of Upamā mentioned by Daṇḍin. It is thus explained:
जातु शक्तिरिंदोस्ते मुखेन प्रतिगर्जिनुं कलंकिनो जडस्येति प्रतिषेधापमैव सा Kāv. 2. 34.
Apte Hindi
Hindi
प्रतिषेधः
पुं*
- प्रति+सिध्+घञ्
"दूर रखना, परे हटाना, हांक कर दूर कर देना, निकाल देना"
प्रतिषेधः
पुं*
- प्रति+सिध्+घञ्
प्रतिपेध-यथा 'शास्त्रप्रतिषेधः' में
प्रतिषेधः
पुं*
- प्रति+सिध्+घञ्
"मुकरना, अस्वीकृति"
प्रतिषेधः
पुं*
- प्रति+सिध्+घञ्
"निषेध करना, विरुद्ध कथन"
प्रतिषेधः
पुं*
- प्रति+सिध्+घञ्
निषेधात्मकता का ध्यान दिलाना
प्रतिषेधः
पुं*
- प्रति+सिध्+घञ्
बाधा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
निषेधः, निषिद्धिः, अपरोधः, प्रतिचोदना, प्रतिषेधः, विप्रतिषेधः, प्रवारणम्
noun
बन्धनस्य क्रिया विधिः वा।
"निषेधेन कोपि लाभः अभवत्।"
Synonyms:
अस्वीकारः, प्रत्यादेशः, निवृत्तिः, विमर्दः, प्रतिषेधः
noun
कस्यापि वृत्तस्य अस्वीकृतेः क्रिया।
"यूयं मम अस्य अनुरोधस्य अस्वीकारं मा कुरुत।"
Synonyms:
निषेधः, प्रतिषेधः, वारणः, प्रतिवारितम, सेधः, अपरोधः, उपालम्भः
noun
किमपि कार्यं कृतिः वा निषिध्यते।
"न्यायालयस्य आदेशः यत् सार्वजनिकस्थलादिषु धूम्रपानार्थे निषेधः कृतं वर्तते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रतिषेधः,
पुं,
(प्रति + सिध् + भावे + घञ् ।)निषेधः यथा, मलमासतत्त्वे ।“प्राधान्यन्तु विधेर्यत्र प्रतिषेधेऽप्रधानता ।पर्य्युदासः विज्ञेयो यत्रोत्तरपदेन नञ्