| YouTube Channel

प्रतियोगिन् (pratiyogin)

 
शब्दसागरः
English
प्रतियोगिन्
mfn.
(-गी-गिनी-गि)
1. Who or what impedes or opposes.
2.
What co-operates with.
m.
(-गी)
1. An opponent.
2. A partner,
an associate.
3. A counterpart.
4. Any thing or object dependent
upon another and not existing without it.
E.
प्रतियोग, and इनि
aff.
Capeller Eng
English
प्रतियोगिन्
a.
=
prec.
m.
=
seq.
Yates
English
प्रतियोगिन् (गी-गिनी-गि)
a. Co-ope-
rating, aiding
opposing.
Spoken Sanskrit
English
प्रतियोगिन् - pratiyogin -
m.
- partner
प्रतियोगिन् - pratiyogin -
m.
- adversary
प्रतियोगिन् - pratiyogin -
m.
- counter-correlate [ Philosph. ]
प्रतियोगिन् - pratiyogin -
m.
- rival
प्रतियोगिन् - pratiyogin -
m.
- any object dependent upon another and not existing without it
प्रतियोगिन् - pratiyogin -
m.
- object dependent upon another
प्रतियोगिन् - pratiyogin -
m.
- match
प्रतियोगिन् - pratiyogin -
m.
- counterpart
प्रतियोगिन् - pratiyogin -
m.
- associate
प्रतियोगिन् pratiyogin
m.
counter-correlate [ Philosph. ]
Wilson
English
प्रतियोगिन्
mfn.
(-गी-गिनी-गि) Who or what impedes or opposes.
2 What co-operates with.
m.
(गी)
1 An opponent.
2 A partner, an associate.
3 A counterpart.
4 Any thing or object dependant upon another and not existing without it.
E.
प्रतियोग, and इनि
aff.
Apte
English
प्रतियोगिन् [pratiyōgin],
a.
Opposing, counteracting, impeding.
Related or corresponding to, being or forming a counter-part of (anything)
oft
en used in works on Nyāya
as a घट is the प्रतियोगी of घटाभाव
(यस्याभावो विवक्ष्यते प्रतियोगी).
Co-operating with.
Equally matched.
m.
An adversary, opponent, enemy
आर्थो विरोधः शक्तेन जातो नः प्रतियोगिना
Mv.*
2.7
दहत्यशेषं प्रतियोगि- गर्वम् Vikr.1.117.
A counter-part, match.
A partner, an associate,
An object dependent upon another.
A counter-part, counter-entity
प्रतियोगि- ज्ञानाधीनज्ञानविषयत्वमभावलक्षणम्.
Apte 1890
English
प्रतियोगिन् a. 1 Opposing, counteracting, impeding.
2 Related or corresponding to, being or forming a counter-part of (anything)
often used in works on Nyāya
as a घट is the प्रतियोगी of घटाभाव
(यस्याभावो बिवक्ष्यते प्रतियोगी).
3 Co-operating with.
4 Equally matched.
m. 1 An adversary, opponent, enemy
दहत्यशेषं प्रतियोगिगर्वं Vikr. 1. 117.
2 A counter-part, match.
3 A partner, an associate.
4 An object dependent upon another.
5 A counter-part, counter-entity
प्रतियोगिनानाधीनज्ञानविषयत्वमभावलक्षणम्.
Monier Williams Cologne
English
प्रति-°योगिन्
mfn.
id.,
Tarkas.
Śaṃk.
TS.
, Sch.
&c.
(cf. अ-प्रतिय्°)
प्रति-°योगिन्
m.
an adversary, rival,
Mcar.
any object dependent upon another and not existing without it,
W.
a partner, associate, ib.
a counterpart, match, ib.
Monier Williams 1872
English
प्रति-योगिन्, ई, इनी, इ, opposing, counteracting,
impeding
related to, corresponding to
co-operating
with
equally matched
(ई), m. an opponent, enemy,
antagonist, rival
any object dependant upon another
and not existing without it
a partner, associate,
coadjutor
a counterpart, match.
—प्रतियोगि-ज्ञान-
कारणता-वाद, अस्, m., N. of a Nyāya work.
—प्रतियोगि-ता, f. or प्रतियोगि-त्व, अम्, n. op-
position
dependant existence
the state of being a
match or counterpart, existence as a counterpart,
equality in power
mutual co-operation, partnership.
Benfey
English
प्रतियोगिन् प्रतियोगिन्, i. e. प्रति
-युज् + इन्, and प्रतियोग + इन्,
I.
adj.
,
f.
नी।
1. Who or what impedes.
2.
Connected.
II.
m.
1. An opponent.
2. A counterpart.
3. Any thing or
object depending upon another and
not existing without it.
4. The
counter-entity of a negation, i. e. that
thing of which there is a negation.
(Cf.
अ-,
adj.
, Bhāṣāp. 68
the meaning
is, that in a true व्याप्ति the middle
term is always found with the major,
and this latter cannot be incapable of
being found where the middle term is,
i. e. in the minor term. )
Apte Hindi
Hindi
प्रतियोगिन्
वि* - प्रति+युज्+घिनुण्
"विरोध करने वाला, प्रतीकारक, बाधक"
प्रतियोगिन्
वि* - प्रति+युज्+घिनुण्
"संबद्ध या तदनुरूप, किसी वस्तु का प्रतिरूप बनाने वाला, प्रायः न्यायविषयक रचनाओं में प्रयुक्त"
प्रतियोगिन्
वि* - प्रति+युज्+घिनुण्
सहयोग करने वाला
प्रतियोगिन्
पुं*
- -
"विरोधी, विपक्षी, शत्रु"
प्रतियोगिन्
पुं*
- -
"प्रतिरूप, जोड़ का"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रतियोगिन्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸಂಬಂಧವುಳ್ಳ /ಪ್ರತಿಕೂಲಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ
निष्पत्तिः - > प्रति + युजिर् (योगे) - "घिनुण्" (३-२-१४२)
व्युत्पत्तिः - > प्रतिरूपं युज्यते
विस्तारः - > ಯಾವುದೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಅಭಾವವನ್ನು ಹೇಳುವೆವೋ ವಸ್ತುವು ಅಭಾವದ ಪ್ರತಿಯೋಗಿಯಾಗುವುದು. घटो नास्ति ಎಂಬಲ್ಲಿ ಘಟದಲ್ಲಿ ಅಭಾವ ರೂಪವಾದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದರಿಂದ ಘಟವು ಘಟಾಭಾವದ ಪ್ರತಿಯೋಗಿ.
प्रतियोगिन्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿರೋಧಿ /ಶತ್ರು /ಹಗೆ
प्रतियोगिन्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸರಿಯಾದ ಈಡು /ಹೊಂದಿಕೆ
L R Vaidya
English
pratiyogin {% (I) a. (f. नी) %} 1. Being a counterpart of, corresponding to, (op. to अनुयोगिन्) (in Nyāya phil.)
2. impeding, opposing
3. co-operating with.
pratiyogin {% (II) m. %} 1. An opponent, a rival
2. a counterpart.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
प्रतियोगिन् 2. m. auch H 43, 259.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
grogs po
१) पक्ष २) प्रतियोगिन् ३) मार्ष ४) मित्र ५) वयस्य ६) सखि ७) सुहृत्
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रतियोगिन्
त्रि०
प्रतिरूपं युज्यते प्रति + यूज--थनुण् ।१ प्रातकूलमम्बन्धाति यथा अभावस्य प्रतिकूलसम्बन्धव-त्त्वात् घटादिस्तस्य प्रतियोगी विरुद्धपक्षे विशिष्ट-बुद्धिनियामकसंसर्गस्य सम्बन्धिभेदे यथा संयोगेन घटवद्भूतलमित्यादौ संयोगस्य घटः प्रतियोगी भूतलमनुयोगि ।चन्द्रतुल्यमुखमित्यादौ सादृश्यस्य चन्द्रः प्रतियोगी मुख-मनुयोगि तत्र विशिष्टबुद्धौ प्रकारतया भासमानं संसर्गस्यप्रतियोगि विशेष्यतया भासमानं संसर्गस्यानुयोगीति भेदः ।तस्य भावः त्व प्रतियोगित्व
न०
तल् प्रतियोगिता स्त्रीतद्भावे सा “अभावविरहात्मत्वं वस्तुनः प्रतियोगिता”इत्याचार्योक्ता स्वरूपसम्बन्धविशेषरूपा दीधितिकारः ।यथा घटो नास्तीत्यादौ घटेऽभावप्रतियोगिता यथावा घटवद्भूतलमित्यादौ घटे भूतलानुयोगिकसंयोगस-म्बन्धप्रतियोगिता अखण्डोपाधिर्धर्मविशेष इति सम्प्र-दायः वित्तिवेद्यत्वसित्यन्ये यथा चन्द्रवन्मुखमित्यादौचन्द्रस्य सादृश्यप्रतियोगित्वम् अन्वयित्वमित्यपरे यथाचैत्रस्य पुत्र इत्यादौ षष्ट्यन्तार्थस्य चैत्रे प्रतियोगिंत्वम् ।घटाभावादिबुद्धेर्वैशिष्टवैशिष्ठ्यावगाहिबुद्धितया अभा-वबुद्धिः विशेष्यविशेषणसंसर्गावगाहिनी विशिष्टबुद्धि-त्वात् संयोगेन घटवद्भूतलमित्यादिबुद्धिवत् इत्यनुमानेनअभावे घटादिविशिष्टबुद्धौ सम्बन्धतया अतिरिक्तप्रतियो-मितासिद्धिरिति नव्यनैयायकाः श्रीहर्ष खण्डनादौतस्य स्वरूपसम्बन्धविशेषरूपत्वेन प्रतियोगिस्वरूपत्व-मनुयोगिस्वरूपत्वं वा स्वीकार्य्यं तेनैवोपपत्तौ नाति-रिक्तपदार्थकल्पनेति स्थितम् विस्तरभयान्नोक्तम्
Capeller
German
प्रतियोगिन् dass.
m.
Gegner.