प्रतिमुख (pratimukha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रतिमुख n.
  (-खं) (In dramatic composition),  A secondary plot or inci-
dent,  calculated either to promote or obstruct the catastrophe,  adv.
n.
  (-खं)
	 1. In front,  before,  in presence.
	 2. Near.
 E.
  प्रति,  and मुख
the face.

Capeller Eng

English

 1 प्रतिमुख n.
  epitasis (d. ).

 2 प्रतिमुख f.
  ई standing opposite,  facing,  °— & n.
 
adv.
 
 imminent,  present. 

Yates

English

 प्रति-मुख (खं) 1.
n.
  Secondary plot
pretext.
adv. In front,  before.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

प्रतिमुख 	-	  pratimukha 	-	 adj.
  	-	 towards
अभिमुखम् 	-	  abhimukham 	-	 adverb 	-	 towards  [ in a hostile manner ]
उपरि 	-	  upari 	-	 adverb 	-	 towards
परि 	-	  pari 	-	 adverb 	-	 towards
प्रति 	-	  prati 	-	 adverb 	-	 towards
अनु 	-	  anu 	-	 ind.
  	-	 towards
अभितस् 	-	  abhitas 	-	 ind.
  	-	 towards
अभीके 	-	  abhIke 	-	 ind.
  	-	 towards
अम्यक् 	-	  amyak 	-	 ind.
  	-	 towards
उपान्तम् 	-	  upAntam 	-	 ind.
  	-	 towards
उपान्तात् 	-	  upAntAt 	-	 ind.
  	-	 towards
उपान्तिकम् 	-	  upAntikam 	-	 ind.
  	-	 towards
समभितस् 	-	  samabhitas 	-	 ind.
  	-	 towards
समीपतस् 	-	  samIpatas 	-	 ind.
  	-	 towards
सम्मुखम् 	-	  sammukham 	-	 ind.
  	-	 towards
समुद्दिश्य 	-	  samuddizya 	-	 ind.
  	-	 towards
उद्दिश्य 	-	  uddizya 	-	 ind.
  	-	 towards
उप 	-	  upa 	-	 prefix 	-	 towards
अस्मद्र्यक् 	-	  asmadryak 	-	 ind.
  	-	 towards us
मद्रिक् 	-	  madrik 	-	 ind.
  	-	 towards me

प्रतिमुख 	-	 pratimukha 	-	 adj.
  	-	  being near
प्रतिमुख 	-	 pratimukha 	-	 adj.
  	-	  facing
प्रतिमुख 	-	 pratimukha 	-	 adj.
  	-	  standing before the face
प्रतिमुख 	-	 pratimukha 	-	 adj.
  	-	  in front
प्रतिमुख 	-	 pratimukha 	-	 adj.
  	-	  towards
प्रतिमुख 	-	 pratimukha 	-	 adj.
  	-	  present
प्रतिमुख 	-	 pratimukha 	-	 adj.
  	-	  before
प्रतिमुख 	-	 pratimukha 	-	 n.
  	-	  secondary plot or incident which hastens or retards the catastrophe
प्रतिमुख 	-	 pratimukha 	-	 n.
  	-	  answer
प्रतिमुख 	-	 pratimukha 	-	 n.
  	-	  Epitasis  [ part of a play in which the main action develops ]
प्रतिमुख 	-	 pratimukha 	-	 n.
  	-	  reflected image of the face

प्रतिमुख 	-	  pratimukha 	-	 n.
  	-	 Epitasis  [ part of a play in which the main action develops ]

 
   प्रतिमुख  pratimukha n.
   secondary plot or incident which hastens or retards the catastrophe

 
   प्रतिमुख  pratimukha n.
   secondary plot or incident which hastens or retards the catastrophe

Wilson

English

 प्रतिमुख
n.
  (-खं) (In dramatic composition),  A secondary plot or
incident,  calculated either to promote or obstruct the catastrophe. adv.
n.
 
(-खं) In front,  before,  in presence.
E.
  प्रति,  and मुख the face.

Monier Williams Cologne

English

 प्रति—मुख n.
  the reflected image of the face,  Harav.
 

 (in dram. ) a secondary plot or incident which hastens or retards the catastrophe,  the Epitasis (also °खसंधि),  Daśar.
 
 Pratāp.
  
 Sāh.
 ,  Sch.

 an answer,  Sāh.
 

 प्रति—मुख mf(आ or ई)n.  standing before the face,  facing,  R.
 
 BhP.
  
 Vajracch.

 being near,  present,  R.
 

 प्रति—मुख mf(आ or ई)n.  (ibc.  or अम् ind.
 ) towards,  in front,  before,  GṛS.
 
 Mn.
  
 MBh.

Monier Williams 1872

English

 प्रतिमुख प्रति-मुख,  अस्,  आ,  अम्,  standing
before the face,  facing
 near at hand,  present
 (अम्), 
n. (in dramatic language) a secondary plot or inci-
dent calculated either to hasten or retard the catas-
trophe
 (अम्),  ind. towards
 in front,  in the presence
of,  before.
—प्रतिमुखागत (°ख-आग्°),  अस्,  आ, 
अम्,  come against or into collision
 come before or in
front of.
—प्रतिमुखाङ्ग (°ख-अङ्°),  अम्,  n. (in
dramatic language) progressive narration of events.

Benfey

English

 प्रतिमुख प्रति-मुख, 
 I. adj.
  Being
in front,  Rām.  6,  90,  11.
 II. °खम्,  adv.
 1. In front,  Megh. 18,  n.
 
 2. Against, 
Man.  8,  291.

Apte Hindi

Hindi

प्रतिमुख
वि* प्रति-मुख -
"मुंह के सामने खड़ा हुआ,  सामने स्थित"

प्रतिमुख
वि* प्रति-मुख -
"निकटवर्ती,  उपस्थित"

प्रतिमुखम्
नपुं*
   प्रति-मुखम् -
नाटक की एक घटना या गौणकथावस्तु जो नाटक के महान् परिवर्तन या उलट फेर को या तो जल्दी लादे या और भी अधिक देर कर दे

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रतिमुख
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೃಶ್ಯಕಾವ್ಯ(ರೂಪಕ) ಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದ ಪಂಚಸಂಧಿಗಳಲ್ಲೊಂದು
विस्तारः - > "फलप्रधानोपायस्य मुखसन्धिनिवेशितः । लक्ष्यलक्ष्य इवोद्भेदो यत्र प्रतिमुखं तत् ॥"
प्रतिमुख
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ /ಎದುರಾಗಿ
प्रतिमुख
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > (ಅದರ) ಕಡೆಗೆ

L R Vaidya

English

 prati-muKa {% (I) a. %} 1. standing before the face,  M.viii.291
 2. near.

 prati-muKa {% (II) n. %} a secondary plot in a play which either hastens or retards the catastrophe.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 1. प्रतिमुख Spiegelbild des Mundes,  Haravijaya 1,  2.

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रतिमुख न०
  सा० द० उक्ते नाटकाङ्गसन्धिभेदे यथा“यथासङ्ख्यमवस्थाभिरभियोगात्तु पञ्चभिः । पञ्चधैवेति-वृत्तस्य भागाः स्युः पञ्च सन्धयः” इत्यु पक्रमे तल्लक्षण-माह “अन्तरैकार्थसम्बन्धः सन्धिरेकान्वये सति” ।एकेन प्रयोजनेनान्वितानां कथाङ्गानामवान्तरैकप्रयो-जनसम्बन्धः सन्धिः । तद्भेदानाह “मुखं प्रतिमुखं गर्भोविमर्ष उपसंहृतिः । इति पञ्चास्य भेदाः स्युः क्रमाल्लक्षणमुच्यते” । तत्र प्रतिमुखाङ्गलक्षणं भेदोदाहरणादि यथा“विलासः परिसर्पश्च विधृतं तापनं तथा । नर्म नर्मद्युति-श्चैव तथा प्रगमनं पुनः । विरोधश्च प्रतिमुखे तथास्यात् पर्युपासनम् । पुष्पं वज्रमुपन्यासा वर्णसंहारइत्यपि” । तत्र “समीहा रतिभीगार्था विलास इतिकथ्यते” । रतिलक्षणस्य भावस्य यो हेतुभूतो भोयोऽस्यविषयः प्रमदा पुरुषो वा तदर्था समीहा विलासः यथाशाकुन्तले “काम प्रिया न सुलभा मनस्तु तद्भावदर्श-नाश्वासि । अकृतार्थेऽपि मनसिजे रतिमुभयप्रार्थनाकुरुते” । “दृष्टनष्टानुसरणं परिसर्पश्च कथ्यते” यथाशाकुन्तले राजा । भवितव्यमत्र तया । तथा हि“अत्युन्नता पुरस्तादवगाढा जचनगौरबात्पश्चात् । द्वारे-ऽस्य पाण्डुसिकते पदपङ्क्तिर्दृश्यतेऽभिनवा” । “कृत-स्यनुनयस्यादौ विधृतं त्वपरिग्रहः” यथा तत्रैव “अलंबो अन्तौरविरहपज्जुस्मुएण राएसिणा उबरुद्धेण” ।केचित्तु “विधृतं स्यादरतिरिति” वदन्ति । उपाया-दर्शनं यत्तु तापनं नाम तद्भवेत् यथा रत्नबल्यां साग-रिका “दुल्लहजनानुराओ लज्जा गुरुई परबसो अप्पा ।णियसहि! विसमं पेम्म मरणं सरणं बरै एक्कं” ।अपरिहासवचो नर्म--यथा रत्नवल्याम सुसङ्गता । “सहिजस्म किदे तुमं आअदा सो अय दे पुरदो चिट्ठदि ।सागरिका साभ्यसूयम् । कस्मकिदे अहं आअदा । सुसं ।अइ अण्णसंकिदे णं चित्तफलअस्स” । --धृतिस्तु परिहा-सजा” । “नर्दद्युतिः--यथा तत्रेव । ससङ्गता “सांहअदक्खिणा दाणिं सि तुमं जा एवं भट्टिणा हत्थावल-म्बिदावि कोर्बं ण मुञ्चसि” । साग । सभ्रूभङ्गमीषद्वि-हस्य “सुसङ्गदे दाणिं बि कीलिदुं ण विरमसि” । केचित्तु“दोषस्याच्छादन हास्यं नर्मद्युतिरिति” वदन्ति ।--प्रगममं वाक्यं स्यादुत्तरोत्तरम्” । यथा विक्रमोर्वश्याम्उर्वशी “जअदु जअदु महाराओ । राजा । मयानाम जितं यस्य त्वया जय उदीर्य्यते इत्यादि” । “वि-रोधो व्यसनप्राप्तिः--यथा चण्डकीशिके राजा “नू-नमसमीक्ष्यकारिणा मयान्धेनेव स्फुरच्छिखाकलापी ज्व-लनः पद्भ्यां समाक्रान्तः”--कृतस्यानुनयः पुनः” “स्या-त्पर्युषासनं--रत्नावल्याम् विदू “भो मा कुप्प एसाहि कदलीघरन्तरं गदेत्यादि”--पुष्प विशेषवचनंसतम्” । यथा तत्रैव राजा “हस्ते गृहीत्वा स्पर्शंताटयति” विदू “भो बअस्म एसा अबरेब्ब सिरी तएलामासादिदा” राजा । वयस्य सत्यम् “श्रीरेषा पा-णिरप्यस्याः पातिजातस्य पल्लवः । कुतोऽन्यथा पतत्येषखेदच्छद्मामृतद्रवः” । “प्रत्यक्षनिष्ठुरं वज्रं--यथातत्रैव राजा “कथमिह सोऽहं त्वया ज्ञातः” ससं ।न केवलं तमं चित्तफलएण ता जाव गदुअ देवीए णि-थेदैण्ण ।--उपन्यासः प्रसादनम्” । यथा तत्रैवसुसं । भट्टा अलं सङ्काए मएबि भट्टिनीए पसादेण की-लिद ज्जेब एदिहिं ता किं कण्णाभरणेण । अदोबि मेगरुअरो पसादो एमो जं तए अहं एत्थ आलिहिदात्तिकुबिदा मे पिअसही सागरिका एसा ज्जेव पसादीदुअ” । केचित्तु “उपपत्तिकृतो योऽर्थ उपन्यासः स की-र्त्तितः” इति वदन्ति उदाहरन्ति च । तत्रैव “अदिमु-हरा कखु सा गव्भदासीति । “चातुर्बर्ण्येपगमनं बर्ण-संहार इष्यते” यथा वीरचिते तृतीयेऽङ्के “षरिषदिय-मृषीणामेष वीरो युधाजित् सममृषिभिरमात्यैर्लोम-पादश्च वृद्धः । अयमविरतयज्ञो ब्रह्मवादी पुराणःप्रभुरपि जनकानामद्रुहो याजकास्ते” ।

Capeller

German

 1. प्रतिमुख n.
  die Epitzsis (d.).

 2. प्रतिमुख,  f.
  ई gegenüber- o. bevorstehend.

Stchoupak

French

 प्रति-मुख-
 -आ- -ई- a. qui est en face,  qui est devant 
 iic. et
-अम् (gén. ) vers.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.