प्रतिमानं (pratimAnaM)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte 1890

English

 प्रतिमानं 1 A model,  pattern. 
An image,  idol. 
Likeness,  similitude,  similarity
 Māl. 9. 3. 
A weight. 
The part of an elephant's head between the tusks
 पृथुप्रतिमानभाग &c. Śi. 5. 36. 
A reflection. 
A picture. 
Ved. An adversary. 

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 प्रतिमानं,  क्ली,
   (प्रतिमीयतेऽनेनेति । प्रति + मि मावा + ल्युट् ।) प्रतिविम्वम् । वाहित्थस्याधोभागः ।इत्यमरः । २ । १० । ३६,  २ । ८ । ३९ । “अस्यवाहित्थस्याधोभागो दन्तयोर्मध्यं प्रतिमान-मुच्यते प्रतिमीयते अनेन प्रतिमानं डु मिञन क्षेपे अनट्मिम्योरिति ङा । प्रतिमानं प्रति-च्छाया गजदन्तान्तरालयोरिति रुद्रः ।” इतिभरतः ॥
 (यथा,  महाभारते । ८ । २८ । २९ ।“प्रतिमानेषु कुम्भषु दन्तवेष्टेषु चापरे ।निगृहीता भृशं नागाः प्रासतोमर-शक्तिभिः ॥
”हस्तिललाटदेशः । इति महाभारतटीकायांनीलकण्ठः । ६ । ४५ । २७ ॥
 * ॥
 सादृश्यम् ।यथा,  ऋग्वेदे । १ । ३२ । ७ ।“वृष्णो वध्रिः प्रतिमानं बुभूषन् ।पुरुत्रा वृत्रो अशयद्व्यस्तः ॥
”“प्रतिमानं सादृश्यम् ।” इति तद्भाष्ये सायनः ॥
प्रतिनिधिः । यथा,  ऋग्वेदे । ६ । १८ । १२ ।“नास्य शत्रुर्न प्रतिमानमस्ति ।”“प्रतिमानं प्रतिनिधिर्नास्ति ।” इति तद्भाष्येसायनः ॥
 * ॥
 दृष्टान्तम् । यथा,  भागवते ।७ । ४ । ३५ ।“यं साधुगाथासदसि रिपवोऽपि सुरा नृप ! ।प्रतिमानं प्रकुर्व्वन्ति किमुतान्ये भवादृशाः ॥
”तथा च महाभारते । ९ । २ । ३६ ।“उग्रायुधश्च विक्रान्तः प्रतिमानं धनुष्मताम् ॥
”धान्यादिपरिमाणनिर्द्धारार्थप्रस्थद्रोणादिकम् ।यथा,  याज्ञवल्क्ये । २ । १०० ।“तुलाधारणविद्वद्भिरभियुक्तस्तुलाश्रितः ।प्रतिमानसमीभूतो रेखां कृत्वावतारितः ॥
”मनुसंहितायान्तु । ८ । ४०३ । श्लोके प्रतीमानंइत्येव दृश्यते ॥
)

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.