| YouTube Channel

प्रतिभूः (pratibhUH)

 
Apte
English
प्रतिभूः [pratibhūḥ], A bail, surety, guarantee
सौभाग्यलाभप्रतिभूः पदानाम् Vikr.1.9
Y.*
 2.1, 54
N.*
 14.4
सहग्राहिणः प्रतिभुवः ...... अस्य कर्मच्छेदं वहेयुः Kau.
A.
 2.7.25
यच्च प्रतिभ्वो विभवे$पि शक्ये न प्रार्थयन्ति स्म नराः परेभ्यः Bu. Ch.2.1
यदि मे प्रतिभूश्चतुर्षु राजन् भवसि त्वं न तपोवनं श्रयिष्ये Bu. Ch.5.34.
Apte 1890
English
प्रतिभूः A bail, surety, guarantee
सौभाग्यलाभप्रतिभूः पदानां Vikr. 1. 9
Y. 2. 10, 54
N. 14. 4.
Apte Hindi
Hindi
प्रतिभूः
पुं*
 - प्रति+भू+क्विप्
"जमानत, प्रतिभूति, जमानत देने वाला, विश्वास"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 लग्नकः, प्रतिभूः
noun
प्रत्याभूतये दत्तं धनम्।
"500 रुप्यकाणां लग्नकं दत्त्वा एव राकेशः प्रत्याभूतिं प्राप्तवान्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रतिभूः,
पुं,
 (प्रतिरूपः प्रतिनिधिर्वा भवतीति ।प्रति + भू + “भुवः संज्ञान्तरयोः ।” ३ । २ ।१७९ । इति क्विप् । “धनिकाधमर्णयोरन्तरे यस्ति-ष्ठति विश्वासार्थं स प्रतिभूः ।” इति सिद्धान्त-कौमुदी ॥
) लग्नकः । इत्यमरः । २ । १० । ४४ ॥
जामिन् इति पारस्यभाषा ॥
(यथा, प्रद्युम्न-विजये । १ अङ्के ।“यश्चैकः प्रतिभूः फलेषु कृतिनां यज्ञेषु यज्ञेश्वरोविघ्नस्तोमतमःसमूहतपनः सोऽयं स्वयंश्रीहरिः ॥
”)तस्य कर्त्तव्यत्वं यथा, --“सभापतेः कर्त्तव्यमाह कात्यायनः ।‘अथ चेत् प्रतिभूर्नास्ति वादयोग्यस्तु वादिनोः ।स रक्षितो दिनस्यान्ते दद्याद्भृत्याय वेतनम् ॥
’प्रतिभवति तत्कार्य्ये तद्वद्भवतीति प्रतिभूर्लग्नकः ।वादयोग्यः विवादफलस्य साधितधनादिदानस्यदण्डदानस्य च क्षमः । वादिनोः भाषावादिनःउत्तरवादिनश्च । तथा च याज्ञवल्क्यः ।‘उभयोः प्रतिभूर्ग्राह्यः समर्थः कार्य्यनिर्णये ।प्रतिभुवस्त्वभावे च राज्ञा संज्ञपनं तयोः ॥
’राज्ञा संज्ञपनं दण्डतुल्याधिकरणम् । निर्णयस्यकार्य्ये धनादिदाने राजदन्तादित्वात् कार्य्य-शब्दस्य पूर्व्वनिपातः । भृत्यस्तद्रक्षको राज-नियुक्तः ।” इति व्यवहारतत्त्वम् ॥