| YouTube Channel

प्रतिबुध् (pratibudh)

 
Apte
English
प्रतिबुध् [pratibudh], 4 Ā.
To wake, wake up, awaken
तस्य सो$हर्निशस्यान्ते प्रसुप्तं प्रतिबुध्यते
Ms.*
 1.74
Y.*
 1.33.
To perceive, be conscious, know.
Caus.
To awaken, rouse from sleep
प्रियया प्रतिबोध्यमानमपि सुप्तम् (हतहृदयम्)
Ś.*
 6.7.
To inform, make known, acqaint with, communicate
भावितात्मा भुवो भर्तुरथैनं प्रत्यबोधयत्
R.*
 1.74
Śi.*
 6.8.
To charge or entrust with.
Apte 1890
English
प्रतिबुध् {c4c} A. 1 To wake, wake up, awaken
Ms. 1. 74
Y. 1. 330.
2 To perceive, be conscious, know.
Caus. 1 To awaken, rouse from sleep
प्रियया प्रतिबोध्यमानमपि सुप्तं ( हतहृदयं) Ś. 6. 6.
2 To inform, make known, acquaint with, communicate
भावितात्मा भुवो भर्तुरथैनं प्रत्यबोधयत् R. 1. 74
Śi. 6. 8.
3 To charge or entrust with.
Monier Williams Cologne
English
प्रति-√ बुध् Ā. -बुध्यते (ep. also
P.
 °ति), to awaken (intr.), awake, wake,
Mn.
MBh.
&c.
to perceive, observe, learn,
RV.
 (2. pf. Subj. -बु॑बोधथ
p.
 Ā. बु॑ध्यमान, ‘attentive’),
AV.
Br.
BhP.
to awaken (trans.),
RV.
 :
Pass.
 (only
aor.
 अबोधि) to expand,
BhP.
 :
Caus.
 बोधयति, to awaken (trans.),
Kāv.
Kathās.
BhP.
to instruct, inform, admonish,
MBh.
Kāv.
&c.
to commission, charge, order,
MW.
Monier Williams 1872
English
प्रतिबुध् प्रति-बुध्, cl. 4. A. -बुध्यते,
-बोधितुम्, to awaken, awake, wake
to perceive,
observe, remark, learn: Caus. -बोधयति, -यितुम्,
to awaken
to instruct, inform, admonish
to com-
mission, charge, order.
Apte Hindi
Hindi
प्रतिबुध्
भ्वा* उभ* प्रति-बुध् -
"जगाना, उठना"
प्रतिबुध्
भ्वा* उभ*प्रेर* प्रति-बुध् -
"सूचित करना, जतलाना, परिचित करना, समाचार देना"
प्रतिबुध्
भ्वा* उभ*प्रेर* प्रति-बुध् -
"जगाना, उठाना"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 उज्जागृ, जागृ, प्रतिबुध्, प्रतिविबुध्
verb
निद्राभावानुकूलः व्यापारः।
"सः नैकानि दिनानि यावत् उज्जागर्ति।"
Synonyms:
 जागृ, प्रतिबुध्, प्रतिविबुध्
verb
निद्राक्षयानुकूलव्यापारः।
"सः दिनस्य प्रथमे प्रहरे जागर्ति।"
Stchoupak
French
प्रति-बुध्-
moy. se réveiller, être éveillé
caus. réveiller
instruire, renseigner
°बुद्ध- réveillé, éveillé, illuminé, éclairé
(fig.
reconnu.
प्रतिबुद्ध-वस्तु- a. qui comprend la nature réelle des choses.