| YouTube Channel

प्रतिप्रसव (pratiprasava)

 
शब्दसागरः
English
प्रतिप्रसव
m.
 (-वः) Precept for an act which under other circumstances
is forbidden, a counter-exception or the application of the
general rule to a case covered by an exception.
E.
 प्रति, and प्रसव
birth.
Yates
English
प्रति-प्रसव (वः) 1.
m.
 Precept for an
act which under other circum-
stances is forbidden.
Spoken Sanskrit
English
प्रतिप्रसव pratiprasava
m.
 counter-order
प्रतिप्रसव pratiprasava
m.
 suspension of a general prohibition in a particular case
प्रतिप्रसव pratiprasava
m.
 exception to an exception
प्रतिप्रसव pratiprasava
m.
 return to the original state
Wilson
English
प्रतिप्रसव
m.
 (-वः) Precept for an act which under other
circumstances is forbidden.
E.
 प्रति, and प्रसव birth.
Apte
English
प्रतिप्रसवः [pratiprasavḥ], 1 A counter-exception, an exception to an exception (wherein the general rule is shown to be applicable to cases falling under the exception)
तृजकाभ्यां कर्तरि इत्यस्य प्रतिप्रसवो$यं (याजकादिभिश्च) Sk.
A contrary effect.
Apte 1890
English
प्रतिप्रसवः 1 A counter-exception, an exception to an exception (wherein the general rule is shown to be applicable to cases falling under the exception)
तृजकाभ्यां कर्तरि इत्यस्य प्रतिप्रसवोऽयं ( याजकादिभिश्च) Sk.
2 A contrary effect.
Monier Williams Cologne
English
प्रति—प्रसव a See under प्रति-प्र- √ 1. सू.
प्रति-°प्रसव b
m.
 counter-order, suspension of a general prohibition in a particular case,
Śaṃk.
KātyŚr.
 , Sch.
Kull.
an exception to an exception,
TPrāt.
 , Sch.
return to the original state,
Yogas.
Monier Williams 1872
English
प्रतिप्रसव प्रति-प्रसव, अस्, m. a counter-
order, countermand, suspension of a general prohi-
bition in a particular case, license for an act which
under other circumstances is forbidden
the laying
down of excepted cases
contrary effect.
Benfey
English
प्रतिप्रसव प्रति-प्रसव,
m.
 Precept
for an act which under other circum-
stances is forbidden.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रतिप्रसव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿಧಿಸುವುದು /ಸಾಮಾನ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶೇಷಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ವಿಧಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "तृजकाभ्यां कर्तरि" इत्यस्य प्रतिप्रसवोऽयम्
उल्लेखाः - > सि० कौ०
विस्तारः - > "तृजकाभ्यां कर्तरि" (२-२-१५)ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಕ್ತವಾದ ಷಷ್ಠೀಸಮಾಸ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ "याजकादिभ्यश्च" (२-२-९) ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉಕ್ತವಾದ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಷಷ್ಠೀಸಮಾಸ ವಿಧಾನವು ಪ್ರತಿಪ್ರಸವ.
L R Vaidya
English
pratiprasava {% m. %} A counter-exception, application of the general rule to a case covered by an exception, पूर्वनिषिद्धस्यैकान्नभोजनस्यायं प्रतिप्रसवः Kull. on M.ii.189.
Abhyankara Grammar
English
प्रतिप्रसव lit. bringing into life again
the term is used in the sense of a counter-exception
cf. याजकादिभिश्चति पुनः कारकषष्ठीसमासप्रतिप्रसवाद् ब्राह्मणयाजकादि- षु उत्तरपदप्रकृतिस्वर एव । Bhasavrtti on II.2.16.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रतिप्रसवः,
पुं,
 (प्रति प्रतिषिद्धं प्रसूते इति ।प्रति + प्र + सू + अप् ।) निषिद्धस्य पुनर्विधा-नम् । यथा, प्रायश्चित्ततत्त्वे ।“रविशुक्रदिने चैव द्वादश्यां श्राद्धवासरे ।इत्यादिना निषिद्धस्य तिलतर्पणस्य तीर्थेतरत्रप्रतिप्रसवमाह स्मृतिः ।अयने विषुवे चैव संक्रान्त्यां ग्रहणेषु च ॥
”
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रतिप्रसव
पु०
 प्रति + प्र + सू--अप् । १ निषिद्धस्य पुनःप्राप्तिस-म्भावनायाम् । साकल्येऽव्ययी० । २ प्रसवसाकल्ये प्रति-जन्मनीत्यर्थे ।
Capeller
German
प्रतिप्रसव
m.
 Gegenbefehl.