| YouTube Channel

प्रतिज्ञान्तर (pratijJAntara)

 
शब्दसागरः
English
प्रतिज्ञान्तर
n.
(-रं) A subsequent proposition on failure of the first, (in
logic.)
E.
प्रतिज्ञा, and अन्तर difference.
Yates
English
प्रतिज्ञा_न्तर (रं) 1.
n.
Another propo-
sition on the failure of the first.
Wilson
English
प्रतिज्ञान्तर
n.
(-रं) A subsequent proposition on failure of the
first, (in logic.)
E.
प्रतिज्ञा, and अन्तर difference.
Monier Williams Cologne
English
प्रतिज्ञान्तर (°ज्ञान्त्°)
n.
(in logic) a subsequent proposition on failure of the first,
Nyāyas.
Macdonell
English
प्रतिज्ञान्तर pratijñā‿antara,
n.
change of 🞄the proposition in an argument
-paripālana,
n.
adherence to a promise, keeping 🞄oneʼs word
-pūrvakam, ad. beginning with 🞄the prosecution
-virodha,
m.
contradiction 🞄between proposition and argument
-saṃnyāsa,
m.
abandonment of oneʼs own proposition 🞄[Page173-3] 🞄after hearing the argument of oneʼs 🞄opponent
-hāni,
f.
abandonment of a proposition 🞄in a disputation.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रतिज्ञान्तर
न०
अन्या प्रतिज्ञा मयू० स० “प्रतिज्ञातार्थप्रतिषेधे धर्मविकल्पात्तदर्थनिर्देशः प्रतिज्ञान्तरम्” गौ० सू०उक्ते निग्रहस्थानभेदे विवृतं चेदं वृत्तौ “प्रतिज्ञान्तरंलक्षयति प्रतिज्ञातस्यार्थस्य प्रतिषेधे कृते तद्दूषणोद्दि-धीर्षया धर्मस्य धर्मान्तरस्य विशिष्टः कल्पोविकल्पः तस्माद्वि-शेषणान्तरविशिष्टतया प्रतिज्ञातार्थस्य कथनमिति फलि-तार्थः प्रतिषेध इत्यनेन झटितिसंवरणे विलम्बेनापिस्वयं दूषणं विभाव्य विशेषणे दोष इत्युक्तं, प्रतिज्ञा-तार्थस्येत्युपलक्ष्मणम् हेत्वतिरिक्तार्थस्येति तत्त्वं तेनउदाहरणान्तरमुपनयान्तरञ्च प्रतिज्ञान्तरत्वेन संगृहीतंभवति इदञ्च पक्षसाध्यविशेषणभेदात् प्रत्येकं द्विविधयथा शब्दोऽनित्य इत्युक्ते ध्वनौ बाधेन परेण प्रत्युक्तेवर्णात्मकः शब्दः पक्ष इति प्रतिज्ञान्तरं, चेदमर्थान्तरप्रकृतोपयोगात् चेयं प्रतिज्ञाहानिः पूर्वोक्तस्यापरित्यागात् एवं पर्वतो वह्निमान् सुरभिमलिनधूमवत्त्वादि-त्युक्ते असमर्थ विशेषणत्वेन परेण प्रत्युक्ते कृष्णा-गुरुप्रभववह्निमानित्यत्र, एवं तादृशवह्नौ साध्ये यः सुरभिमलिनघूमवान् वह्निमानित्युदाहरणे न्थूनत्वेन प्र-त्युक्ते तादृशवह्निमानित्यत्र, णवमन्यदप्यूह्यम्