| YouTube Channel

प्रतिगर (pratigara)

 
Capeller Eng
English
प्रतिगर॑
m.
 response ((r. )).
Apte
English
प्रतिगरः [pratigarḥ], The responsive call (of the अध्वर्यु to होतृ)
ओमित्यध्वर्युः प्रतिगरं प्रतिगृणाति T.
Up.*
 1.8.1.
Monier Williams Cologne
English
प्रति-°गर॑
m.
 the responsive call of the Adhvaryu to the address of the Hotṛ,
TS.
Br.
ĀśvŚr.
Monier Williams 1872
English
प्रतिगर प्रति-गर। See प्रति-गॄ below.
प्रति-गर, अस्, m., Ved. the Adhvaryu's response
to the address of the Hotṛ.
Apte Hindi
Hindi
प्रतिगरः
पुं*
 - प्रतिगृ+अच्
ललकार का उत्तर देना
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रतिगर
पु०
 प्रतिगीर्य्यते प्रत्युच्चार्य्यते प्रति + गु--भावे अप् । वैदि-कमन्त्रभेदस्य उच्चारणभेदे । तस्य प्रकार आश्व० श्रौ० ५ । ९ । ४सूत्रादौ वृत्तौ च दर्शितो यथा “शस्त्रस्वरः प्रतिगरओथामो दैवेति” सू० “शस्त्रस्य स्वर इव स्वरो यस्य सशस्त्रस्वरः । उत्तरपदलोपोऽत्र द्रष्टव्यः । शस्त्रतुल्य-स्वर इत्यर्थः । सवनस्वरस्याविधेयत्वादन्योऽपि यो वि-शिष्टः स्वरो विहितः शस्त्रस्य तस्य प्रापणार्थं वच-नम् । ओथामोदैव इत्ययं प्रतिगरसंज्ञो भवतिप्रतिगीर्यते प्रत्युच्चार्यते इति प्रतिगरः । वक्ष्यमाण-विशेषविशिष्टतया सकृदेव विधातुं शक्येऽपि सामान्यस्यपृथग्विधानं प्रतिगरशब्दव्यवहारेऽपि सामान्येनास्यग्रहणार्थम्” नारा० वृ० “शंसामो दैवेत्याहावे” सू०“प्रतिगरो भवतीति शेषः । यः पुनरयं प्रतिगरोऽपरोविधीयते तज्ज्ञापयति । प्रतिगरान्तरमध्यवर्त्तिन्घाहा-वेऽयं निमज्जते । तेन शस्त्रमध्येऽयमेव स्यात् शस्त्रा-दावयं व्राह्मणोक्तः शंसामोदैवामिति वा” ना० वृ० । “प्लु-तादिः प्रणवेऽप्लुतादिरवसाने” सू० । “व्यवहितस्येमौ विशेषविधी । अनन्तरस्य प्रणवावसानरूपेण विषय-भेदासम्भवात्” वृ० । “प्रणवे प्रणव आहावोत्तरे” सू० ।“प्लुतादेरयमपवादः । आहावोत्तरे प्रणवे प्रणव एवप्रतिगरो भवति” । “अवसाने च” सू० । प्रणवः प्रति-गरो भवतीति शेषः । शस्त्रान्तरे शस्त्रमघ्ये चावसानेऽयंविधिर्भवति” वृत्तिः । “प्रणवान्तो वा” सू० । विषयद्वये-ऽयं विकल्पः यत्र थत्र चान्तःशस्त्रं प्रणवेनाव-स्यति । प्रणवान्त एव तत्र प्रतिगरः” वृत्तिः । शस्त्रान्तेतु प्रणवः” बृ० ।
Capeller
German
प्रतिगर॑
m.
 Antwortsruf (r.).