| YouTube Channel

प्रताप (pratApa)

 
शब्दसागरः
English
प्रताप
m.
(-पः)
1. Majesty, dignity, glory, possession of rank and power.
2. Spirit, valour, energy.
3. Splendour, brilliancy.
4. Warmth,
glowing, Heat.
E.
प्र before, तप् to shine,
aff.
घञ् “अर्क वृक्षे ।”
Capeller Eng
English
प्रताप
m.
heat, glow, splendour, brilliancy, highness,
majesty, power.
Yates
English
प्र-ताप (पः) 1.
m Majesty
spirit,
energy
splendour
heat.
Spoken Sanskrit
English
प्रताप - pratApa -
m.
- power
प्रताप - pratApa -
m.
- majesty
प्रताप - pratApa -
m.
- strength
प्रताप - pratApa -
m.
- warmth
प्रताप - pratApa -
m.
- prowess
प्रताप - pratApa -
m.
- brilliancy
प्रताप - pratApa -
m.
- Crown flower plant [ Calotropis Gigantea - Bot. ]
प्रताप - pratApa -
m.
- heroism
प्रताप - pratApa -
m.
- energy
प्रताप - pratApa -
m.
- dignity
प्रताप - pratApa -
m.
- heat
प्रताप - pratApa -
m.
- glowing heat
प्रताप - pratApa -
m.
- glory
प्रताप - pratApa -
m.
- splendour
Wilson
English
प्रताप
m.
(-पः)
1 Majesty, dignity, the possession of rank and power.
2 Spirit, energy.
3 Splendour, brilliancy.
4 Heat.
E.
प्र before तप to shine,
aff.
घञ्.
Apte
English
प्रतापः [pratāpḥ], 1 Heat, warmth
अन्यप्रतापमासाद्य यो दृढत्वं गच्छति (here प्रताप means 'prowess' also)
Pt.*
1.17.
Radiance, glowing heat
अमी कथमादित्याः प्रतापक्षति- शीतलाः
Ku.*
2.24.
Splendour, brilliancy.
Dignity, majesty, glory
सर्वः प्रायो भजति विकृतिं भिद्यमाने प्रतापे
Mv.*
2.4.
Courage, valour, heroism, प्रतापस्तस्य भानोश्च युगपद् व्यानशे दिशः
R.*
4.15. (where प्रताप means 'heat' also)
4.3
शत्रुश्रेणीपतङ्गाञ्ज्वलति रघुपते त्वत्प्रतापप्रदीपः Udb.
यं देशं श्रयते तमेव कुरुते बाहुप्रतापार्जितम् H.
Spirit, vigour, energy.
Ardour, zeal.
Issue of ultimatum
प्रेषणं सन्धिपालत्वं प्रतापो मित्रसंग्रहः Kau.
A.
1.16.
Apte 1890
English
प्रतापः 1 Heat, warmth
Pt. 1. 107.
2 Radiance, glowing heat
Ku. 2. 24.
3 Splendour, brilliancy.
4 Dignity, majesty, glory
Mv. 2. 4.
5 Courage, valour, heroism
प्रतापस्तस्य भानोश्च युगपद् व्यानशे दिशः R. 4. 15 (where प्रताप means ‘heat’ also)
4. 30.
6 Spirit, vigour, energy.
7 Ardour, zeal.
Monier Williams Cologne
English
प्र-°ताप
m.
glowing heat, heat, warmth,
Kāv.
Var.
Suśr.
splendour, brilliancy, glory, majesty, dignity, power, strength, energy,
Mn.
MBh.
&c.
Calotropis Gigantea (= अर्क),
L.
N.
of a man,
MBh.
Rājat.
Monier Williams 1872
English
प्र-ताप, अस्, m. glowing heat, heat, warmth
splendor, brilliancy, glory, majesty, dignity, the pos-
session of rank and power, superiority
ardour, zeal,
spirit, vigour, power, efficacy, energy
courage,
prowess, valour
the plant Calotropis Gigantea (=
अर्क)
N. of a man.
—प्रताप-चन्द्र, अस्, m.,
N. of an author.
—प्रताप-धवल, अस्, m., N.
of a prince.
—प्रताप-पाल, अस्, m., N. of a man.
—प्रताप-पुर, अम्, n., N. of a city.
—प्रताप-
मार्तण्ड, अस्, m., N. of a work.
—प्रताप-
मुकुट, अस्, m., N. of a prince.
—प्रताप-रुद्र,
अस्, m., N. of a prince of the Kākatīyas (celebrated in
a work by Vidyā-nātha on rhetoric and in the drama
called Pratāparudrīya or Pratāpa-rudra
he was born
in Bhoja-purī
Pratāpa-rudra is also described as a
king of Vijaya-nagara).
—प्रताप-वत्, आन्, अती, अत्,
full of splendor, endowed with majesty, majestic,
glorious, mighty, powerful
dignified
(आन्), m., N.
of an attendant of Skanda
an epithet of Śiva.
—प्रताप-शील, अस्, m., N. of a prince (= शीला-
दित्य).
—प्रतापादित्य (°प-आद्°), अस्, m., N. and
epithet of various princes.
—प्रतापालङ्कार (°प-
अल्°), अस्, m., N. of a medical work.
Benfey
English
प्रताप प्रताप, i. e. प्र-तप् + अ,
m.
1. Heat, Ragh. 4, 12.
2. Splendour,
Böhtl. Ind. Spr. 131.
3. Majesty, dig-
nity, Kām. Nītis. 8, 12.
--
Comp.
निष्-
प्रताप, i. e.
निस्-,
adj.
base, Pañc. ii.
d. 97.
Apte Hindi
Hindi
प्रतापः
पुं*
- प्र+तप्+घञ्
अन्तिम चेतावनी देना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रताप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಪ /ಬಿಸಿ /ಕಾವು
निष्पत्तिः - > प्र + तप (सन्तापे) - "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "यथा प्रह्लादनाच्चन्द्रः प्रतापात्तपनि यथा"
उल्लेखाः - > रघु० ४-१२
प्रताप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಭಾವ /ತೇಜಸ್ಸು
प्रयोगाः - > "प्रतापोऽग्रे ततः शब्दः परागस्तदनन्तरम्"
उल्लेखाः - > रघु० ४-३०
प्रताप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆತಪ /ಬಿಸಿಲು
प्रयोगाः - > "प्रतापस्तस्य भानोश्च युगपद्व्यानशे दिशः"
उल्लेखाः - > रघु० ४-२५
प्रताप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೌರುಷ /ಶಕ್ತಿ /ಪರಾಕ್ರಮ
प्रयोगाः - > "सर्वः प्रायो भजति विकृतिं भिद्यमाने प्रतापे"
उल्लेखाः - > म० वी० २-४
प्रताप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಶಸ್ಸು /ಕೀರ್ತಿ
प्रताप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಕಾಶ /ಬೆಳಕು
प्रयोगाः - > "नियतविषयवृत्तेरप्यनल्पप्रतापक्षतसकलविपक्षस्तेजसः स्वभावः"
उल्लेखाः - > माघ० ११-५९
L R Vaidya
English
pratApa {% m. %} 1. Glowing heat, warmth, K.S.ii.24
2. prowess, valour, प्रतापस्तस्य भानोश्च युगपद् व्यानशे दिशः R.iv.15 (where the word is used in the first two senses)
3. majesty, dignity, glory
4. spirit, vigour, energy.
Bopp
Latin
प्रताप m. (r. तप् praef. प्र s. अ)
1) calor, aestus, ardor.
MED.
2) majestas.
3) nom. pr. DR. 2. 11.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Pratāpa, m.,
(1) n. of a large number of former Buddhas: Mv 〔i.58.9〕
(2) = next, prob. only by corruption: Mv 〔i.6.13〕 (no v.l.)
some mss. read so in 〔i.15.7〕 (vs), but unmetrically.
Indian Epigraphical Glossary
English
pratāpa, see partāb.
pratāpa, same as partāb.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
यत्कोषदण्डजं तेजः प्रभावः प्रतापवत्
-wordlist-
तेजस् (क्ली), प्रभाव (पुं), प्रताप (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्राण
प्राण, स्थामन्, बल, द्युम्न, ओजस्, शुष्मन्, तरस्, सह, प्रताप, पौरुष, तेजस्, विक्रम, पराक्रम
प्राणः स्थाम बलं द्युम्नमोजः शुष्म तरः सहः
प्रतापः पौरुषं तेजो विक्रमः स्यात्पराक्रमः ७२३
verse 4.1.1.723
page 0083
Mahabharata
English
Pratāpa, a Sauvīra prince, one of the standard-bearers of Jayadratha. § 522 (Draupadīharaṇap.): III, 265, †15598.
पुराणम्
English
प्रताप / PRATĀPA. A prince of the country of sauvīra. He stood behind the chariot of jayadratha holding his flag. Arjunaslew him. (Śloka 10, Chapter 265, Vana Parva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रतापः,
पुं,
(प्र + तप् + घञ् ।) कोषदण्डज-तेजः कोषो धनं दण्डो दमः तद्धेतुत्वात् सैन्य-मपि दण्डः ताभ्यां यत्तेजो जायते सः इतिभरतः
तत्पर्य्यायः प्रभावः इत्यमरः ।२ २०
(यथा, मनुः ३१० ।“प्रतापयुक्तस्तेजस्वी नित्यं स्यात् पापकर्म्मसु
”पौरुषम् यथा, रामायणे ११ ।“समः समविभक्ताङ्गः स्निग्धवर्णः प्रतापवान्
”“प्रतापः स्मृतिमात्रेण रिपुहृदयविदारणक्षमंपौरुषं तद्वान् ‘प्रतापौ पौरुषातपौ ।’ इतिकोषः ।” इति तट्टीकायां रामानुजः
) तापः ।(यथा, रघुः १२ ।“यथा प्रह्लादनाच्चन्द्रः प्रतापात् तपनो यथा ।तथैव सोऽभूदन्वर्थो राजा प्रकृतिरञ्जनात्
”)तेजः इति मेदिनी पे, २०
अर्कवृक्षः इतिराजनिर्घण्टः
(युवराजस्य छत्रे, क्ली यथा, भोजराजकृतयुक्तिकल्पतरौ ।“नीलो दण्डश्च वस्त्रञ्च शिरःकुम्भस्तु कानकः ।सौवर्णं युवराजस्य प्रतापं नाम विश्रुतम्
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
प्रताप
पु०
प्र + तप--घञ् कोषदण्डजाते नृपादेः तेजसिअमरः तापे अर्कवृक्षे राजनि०
Capeller
German
प्रताप
m.
glut, Hitze, Glanz, Pracht,
Hoheit, Majestät, Macht.
Burnouf
French
प्रताप प्रताप
m.
(तप्) chaleur
ardeur
au fig.
majesté.
प्रतापन
n.
action de consumer
de châtier. -- N. le
7ᵉ enfer brûlant.
प्रतापवत् a. brûlant
au fig. majestueux.
प्रतापयामि (c. de तप्) échauffer, chauffer:
अग्नौपादौ ses pieds au feu.
प्रतापस
m.
(तपस्) grande asclépiade à fleurs
blanches.
प्रतापिन् a. brûlant
majestueux.
Stchoupak
French
प्र-ताप-
m.
chaleur ardente, ardeur, splendeur
gloire, majesté,
pouvoir, force, énergie
n.
d'un homme
-वन्त्- a. plein de splendeur,
glorieux, splendide, puissant
-न- a. qui chauffe, qui tourmente
m.
n.
d'un enfer
nt. fait de chauffer, de tourmenter
-इन्- a. brûlant,
resplendissant
majestueux, puissant.
°चन्द्र- °मुकुट-
m.
n.
de princes.